เอตฺถ จ อิตฺถีนิมิตฺเต จตฺตาริ ปสฺสานิ เวมชฺฌญฺจาติ
ปญฺจฏฺฐานานิ ลพฺภนฺติ ฯ ปุริสนิมิตฺเต จตฺตาริ ปสฺสานิ
มชฺฌํ อุปรีติ ฉ ฯ ตสฺมา อิตฺถีนิมิตฺเต เหฏฺฐา ปเวเสนฺโตปิ
ปาราชิโก โหติ อุปริโต ปเวเสนฺโตปิ อุโภหิ ปสฺเสหิ
ปเวเสนฺโตปิ จตฺตาริ ฐานานิ มุญฺจิตฺวา มชฺเฌน ปเวเสนฺโตปิ
ปาราชิโก โหติ ฯ ปุริสนิมิตฺตํ ปน เหฏฺฐาภาเคน ฉุปนฺตํ
ปเวเสนฺโตปิ ปาราชิโก โหติ อุปริภาเคน ฉุปนฺตํ
ปเวเสนฺโตปิ อุโภหิ ปสฺเสหิ ฉุปนฺตํ ปเวเสนฺโตปิ มชฺเฌเนว
ฉุปนฺตํ ปเวเสนฺโตปิ สมฺมิญฺชิตองฺคุลี (๑) วิย มชฺฌิมปพฺพปิฏฺฐิยา
สงฺโกเปตฺวา (๒) อุปริภาเคน ฉุปนฺตํ ปเวเสนฺโตปิ ปาราชิโก
โหติ ฯ ตตฺถ ตุลาทณฺฑสทิสํ ปเวเสนฺตสฺสาปิ จตฺตาริ ปสฺสานิ
มชฺฌญฺจาติ ปญฺจฏฺฐานานิ ฯ สงฺโกเปตฺวา ปเวเสนฺตสฺสาปิ
จตฺตาริ ปสฺสานิ อุปริภาคมชฺฌญฺจาติ ปญฺจฏฺฐานานิ ฯ เอวํ
สพฺพานิปิ ปุริสนิมิตฺเต ทสฏฺฐานานิ โหนฺติ ฯ
นิมิตฺเต ชาตํ อนฏฺฐกายปฺปสาทํ จมฺมขีลํ วา ปิฬกํ (๓)
# ๑. ม. สมญฺฉิตงฺคุลึ ฯ ๒. ม. สงฺโกเจตฺวา ฯ ๓. สี. ติลกํ ฯ
วา ปเวเสติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ นฏฺฐกายปฺปสาทํ มตจมฺมํ
วา สุกฺขปิฬกํ วา ปเวเสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ เมถุนสฺสาเทน
โลมํ วา องฺคุลีองฺคุฏฺฐพีชานิ วา ปเวเสนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏเมว ฯ

อยญฺจ เมถุนกถา นาม ยสฺมา ทุฏฺฐุลฺลา กถา อสพฺภิกถา
ตสฺมา เอตํ วา อญฺญํ วา วินเย อีทิสํ ฐานํ กเถนฺเตน
ปฏิกูลมนสิการญฺจ สมณสญฺญญฺจ หิโรตฺตปฺปญฺจ ปจฺจุปฏฺ-
ฐเปตฺวา สมฺมาสมฺพุทฺเธ คารวํ อุปฺปาเทตฺวา อสมกรุณสฺส
โลกนาถสฺส กรุณาคุณํ อาวชฺชิตฺวา กเถตพฺพํ ฯ โส หิ
นาม ภควา สพฺพโส กาเมหิ วินิวตฺตมานโสปิ สตฺตานุ-
ทยาย โลกานุกมฺปาย สตฺเตสุ การุญฺญตํ ปฏิจฺจ สิกฺขาปทปฺ-
ปญฺญาปนตฺถาย อีทิสํ กถํ กเถสิ อโห สตฺถุ กรุณาคุโณติ
เอวํ โลกนาถสฺส กรุณาคุณํ อาวชฺชิตฺวา กเถตพฺพํ ฯ
อปิจ ยทิ ภควา สพฺพากาเรน อีทิสํ กถํ น กเถยฺย
โก ชาเนยฺย เอตฺตเกสุ ฐาเนสุ ปาราชิกํ เอตฺตเกสุ ถุลฺลจฺจยํ
เอตฺตเกสุ ทุกฺกฏนฺติ ฯ ตสฺมา สุณนฺเตนปิ กเถนฺเตนปิ วีชนเกน
มุขํ อปิธาย ทนฺตวิทํสกํ หสมาเนน น นิสีทิตพฺพํ ฯ
สมฺมาสมฺพุทฺเธนาปิ อีทิสํ กถิตนฺติ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ตพฺภีเตน (๑)
หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺเนน สตฺถุปฏิภาเคน หุตฺวา กเถตพฺพนฺติ ฯ
มูลปฺปญฺญตฺติสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ
# ๑. สี. คพฺพิเตน ฯ ม. คพฺภิเตน ฯ

อนุปฺปญฺญตฺติวาเร อนฺตมโสติ สพฺพนฺติเมน ปริจฺเฉเทน ฯ
ติรจฺฉานคตายปีติ ปฏิสนฺธิวเสน ติรจฺฉาเนสุ คตาย ฯ ปเคว
มนุสฺสิตฺถิยาติ ปฐมตรํ มนุสฺสชาติกาย อิตฺถิยา ฯ ปาราชิก-
ภูตาเอว เจตฺถ ติรจฺฉานคติตฺถี ติรจฺฉานคตาติ คเหตพฺพา น
สพฺพา ฯ ตตฺรายํ ปริจฺเฉโท
อปาทานํ อหิมจฺฉา ทิปทานญฺจ กุกฺกุฏี
จตุปฺปทานํ มชฺชารี วตฺถุ ปาราชิกสฺสิมาติ ฯ

ตตฺถ อหิคฺคหเณน สพฺพาปิ อชครโคนสาทิเภทา
ทีฆชาติ สงฺคหิตา ฯ ตสฺมา ทีฆชาตีสุ ยตฺถ ติณฺณํ มคฺคานํ
อญฺญตรสฺมึ สกฺกา ติลผลมตฺตํ ปเวเสตุํ สา ปาราชิกวตฺถุ
อวเสสา ทุกฺกฏวตฺถูติ เวทิตพฺพา ฯ มจฺฉคฺคหเณน สพฺพาปิ
มจฺฉกจฺฉปมณฺฑูกาทิเภทา อุทกชาติ สงฺคหิตา ฯ ตตฺราปิ
ทีฆชาติยํ วุตฺตนเยเนว ปาราชิกวตฺถุ จ ทุกฺกฏวตฺถุ จ
เวทิตพฺพํ ฯ อยํ ปน วิเสโส ขรกมุขมณฺฑูกา (๑) นาม โหนฺติ
เตสํ มุขสณฺฐานํ มหนฺตํ ฉิทฺทํ อปฺปกํ ตตฺถ ปเวสนํ
นปฺปโหติ มุขสณฺฐานํ ปน วณสงฺเขปํ คจฺฉติ ตสฺมา ตํ
ถุลฺลจฺจยวตฺถูติ เวทิตพฺพํ ฯ กุกฺกุฏิคฺคหเณน สพฺพาปิ กาก-
กโปตาทิเภทา ปกฺขิชาติ สงฺคหิตา ฯ ตตฺราปิ วุตฺตนเยเนว
ปาราชิกวตฺถุ จ ทุกฺกฏวตฺถุ จ เวทิตพฺพํ ฯ มชฺชาริคฺคหเณน
# ๑. สี. พรงฺกมุขมณฺฑูกา ฯ ม. ปตงฺคมุขมณฺฑูกา ฯ
สพฺพาปิ รุกฺขสุนขมงฺคุสโคธาทิเภทา จตุปฺปทชาติ สงฺคหิตา ฯ
ตตฺถาปิ วุตฺตนเยเนว ปาราชิกวตฺถุ จ ทุกฺกฏวตฺถุ จ
เวทิตพฺพํ ฯ

ปาราชิโกติ ปราชิโต ปราชยํ อาปนฺโน ฯ อยํ หิ
ปาราชิกสทฺโท สิกฺขาปทาปตฺติปุคฺคเลสุ วตฺตติ ฯ ตตฺถ
อฏฺฐานเมตํ อานนฺท อนวกาโส ยํ ตถาคโต วชฺชีนํ วา วชฺชิ-
ปุตฺตกานํ วา การณา สาวกานํ ปาราชิกสิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ
สมูหเนยฺยาติ เอวํ สิกฺขาปเท วตฺตมาโน เวทิตพฺโพ ฯ อาปตฺตึ
ตฺวํ ภิกฺขุ อาปนฺโน ปาราชิกนฺติ เอวํ อาปตฺติยา ฯ น
มยํ ปาราชิกา โย อวหโฏ โส ปาราชิโกติ เอวํ ปุคฺคเล
วตฺตมาโน เวทิตพฺโพ ฯ ปาราชิเกน ธมฺเมน อนุทฺธํเสยฺยาติ-
อาทีสุ ปน ธมฺเม วตฺตตีติ วทนฺติ ฯ ยสฺมา ปน ตตฺถ
ธมฺโมติ กตฺถจิ อาปตฺติ กตฺถจิ สิกฺขาปทเมว อธิปฺเปตํ
ตสฺมา โส วิสุํ น วตฺตพฺโพ ฯ ตตฺถ สิกฺขาปทํ โย ตํ
อติกฺกมติ ตํ ปราเชติ ตสฺมา ปาราชิกนฺติ วุจฺจติ ฯ อาปตฺติ
ปน โย ตํ อชฺฌาปชฺชติ ตํ ปราเชติ ตสฺมา ปาราชิกาติ
วุจฺจติ ฯ ปุคฺคโล ยสฺมา ปราชิโต ปราชยมาปนฺโน ตสฺมา
ปาราชิโกติ วุจฺจติ ฯ เอตเมว หิ อตฺถํ สนฺธาย ปริวาเรปิ
ปาราชิกนฺติ ยํ วุตฺตํ ตํ สุณาหิ ยถากถํ
จุโต ปรทฺโธ ภฏฺโฐ จ สทฺธมฺมา หิ นิรงฺกโต
สํวาโสปิ ตหึ นตฺถิ เตเนตํ อิติ วุจฺจตีติ วุตฺตํ ฯ

อยํ เหตฺถ อตฺโถ ตํ สิกฺขาปทํ วีติกฺกมนฺโต อาปตฺติญฺจ
อาปนฺโน ปุคฺคโล จุโต โหตีติ สพฺพํ โยเชตพฺพํ ฯ เตน
วุจฺจตีติ เยน การเณน อสฺสมโณ โหติ อสกฺยปุตฺติโย ปริภฏฺโฐ
ฉินฺโน ปราชิโต สาสนโต เตน วุจฺจติ ฯ กินฺติ ฯ ปาราชิโก
โหตีติ ฯ
สห วสนฺติ เอตฺถาติ สํวาโส ฯ ตํ ทสฺเสตุํ สํวาโส
นามาติ วตฺวา เอกกมฺมนฺติอาทิมาห ฯ ตตฺรายํ สทฺธึ โยชนาย
สํวณฺณนา ฯ จตุพฺพิธํปิ สงฺฆกมฺมํ สีมาปริจฺฉินฺเนหิ ปกตตฺเตหิ
ภิกฺขูหิ เอกโต กตฺตพฺพตฺตา เอกกมฺมํ นาม ฯ ตถา ปญฺจวิโธปิ
ปาฏิโมกฺขุทฺเทโส เอกโต อุทฺทิสิตพฺพตฺตา เอกุทฺเทโส นาม ฯ
ปญฺญตฺตํ ปน สิกฺขาปทํ สพฺเพหิปิ ลชฺชิปุคฺคเลหิ สมํ
สิกฺขิตพฺพภาวโต สมสิกฺขาตา นาม ฯ เอตฺถ ยสฺมา สพฺเพปิ
ลชฺชิโน เอเตสุ กมฺมาทีสุ สห วสนฺติ น เอโกปิ ตโต
พหิทฺธา สนฺทิสฺสติ ตสฺมา ตานิ สพฺพานิปิ คเหตฺวา เอโส
สํวาโส นามาติ อาห ฯ โส จ วุตฺตปฺปกาโร สํวาโส เตน
ปุคฺคเลน สทฺธึ นตฺถิ เตน การเณน ปาราชิโก ปุคฺคโล
อสํวาโสติ วุจฺจตีติ ฯ
เอวํ อุทฺทิฏฺฐสิกฺขาปทํ ปทานุกฺกเมน วิภชิตฺวา อิทานิ
ยนฺตํ ปฏิเสเวยฺยาติ เอตฺถ เยนากาเรน ปฏิเสเวยฺยาติ วุจฺจติ
ตสฺสาการสฺส ทสฺสนตฺถํ ปฏิเสวติ นามาติ อิทํ มาติกาปทํ
ฐเปตฺวา นิมิตฺเตน นิมิตฺตํ องฺคชาเตน องฺคชาตนฺติ วุตฺตํ ฯ
ตตฺถ ยสฺมา น เกวลํ อิตฺถิยาเอว นิมิตฺตํ ปาราชิกวตฺถุ
น จ มนุสฺสิตฺถิยาเอว สุวณฺณรชตาทิมยานญฺจ อิตฺถีนมฺปิ
นิมิตฺตํ วตฺถุเอว น โหติ ตสฺมา ยํ ยํ วตฺถุ โหติ ตํ ตํ
ทสฺเสตุํ ติสฺโส อิตฺถิโยติอาทินา นเยน เยสํ นิมิตฺตานิ วตฺถูนิ
โหนฺติ เต สตฺเต วตฺวา มนุสฺสิตฺถิยา ตโย มคฺเคติอาทินา
นเยน ตีณิ วตฺถูนิ อาห ฯ
ตตฺถ ติสฺโส อิตฺถิโย อุภโตพฺยญฺชนกา ตโย ปณฺฑกา
ตโย ปุริสาติ ปาราชิกวตฺถูนํ นิมิตฺตานํ นิสฺสยา ทฺวาทส
สตฺตา โหนฺติ ฯ เตสุ อิตฺถีปุริสา ปากฏา เอว ฯ ปณฺฑกอุภโต-
พฺยญฺชนกเภโท ปพฺพชฺชาขนฺธกวณฺณนายํ ปากโฏ ภวิสฺสติ ฯ
มนุสฺสิตฺถิยา ตโย มคฺเค เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺตสฺสาติ
เอตฺถ จ มนุสฺสิตฺถิยา ตีสุ มคฺเคสูติ อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ
เอวํ สพฺพตฺถ ฯ

สพฺเพเอว เจเต มนุสฺสิตฺถิยา ตโย มคฺคา
อมนุสฺสิตฺถิยา ตโย ติรจฺฉานคติตฺถิยา ตโยติ นว มนุสฺส-
อุภโตพฺยญฺชนกาทีนํ นว มนุสฺสปณฺฑกาทีนํ เทฺว เทฺว กตฺวา
ฉ ตถา มนุสฺสปุริสาทีนนฺติ สมตฺตึส มคฺคา โหนฺติ ฯ เอเตสุ
นิมิตฺตสญฺญาเตสุ ยตฺถ กตฺถจิ อตฺตโน องฺคชาตํ ติลผลมตฺตมฺปิ
ปเวเสตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺโต ปาราชิกํ อาปชฺชติ ฯ
# ๑. ม. นิมิตฺตสงฺขาเตสุ ฯ
อาปชฺชนฺโต ปน ยสฺมา เสวนจิตฺเตเนว อาปชฺชติ น
วินา เตน ตสฺมา ตํ ลกฺขณํ ทสฺเสนฺโต ภควา ภิกฺขุสฺส
เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐิเตติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ภิกฺขุสฺสาติ เมถุน-
เสวนกสฺส ภิกฺขุสฺส ฯ เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐิเตติ ภุมฺมตฺเถ ปจฺจตฺต-
วจนํ ฯ เสวนจิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเตติ อตฺโถ ฯ วจฺจมคฺคํ องฺคชาตํ
ปเวเสนฺตสฺสาติ เยน มคฺเคน วจฺจํ นิกฺขมติ ตํ มคฺคํ อตฺตโน
องฺคชาตํ ปุริสนิมิตฺตํ ติลผลมตฺตมฺปิ ปเวเสนฺตสฺส ฯ อาปตฺติ
ปาราชิกสฺสาติ อาปตฺติ ปาราชิกา อสฺส โหตีติ อตฺโถ ฯ
อถวา อาปตฺตีติ อาปชฺชนํ โหติ ฯ ปาราชิกสฺสาติ ปาราชิก-
ธมฺมสฺส ฯ เอเสว นโย สพฺพตฺถ ฯ

เอวํ เสวนจิตฺเตเนว ปเวเสนฺตสฺส อาปตฺตึ ทสฺเสตฺวา
อิทานิ ยสฺมา ตํ ปเวสนํ นาม น เกวลํ อตฺตูปกฺกเมน
ปรูปกฺกเมนาปิ โหติ ตตฺราปิ จ สาทิยนฺตสฺเสว อาปตฺติ
ปฏิเสวนจิตฺตสมงฺคิสฺส น อิตรสฺส ตสฺมา เย สทฺธาปพฺพชิตา
กุลปุตฺตา สมฺมาปฏิปนฺนกา ปรปกฺกเมน ปเวสเนปิ สติ น
สาทิยนฺติ เตสํ รกฺขณตฺถํ ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา มนุสฺสิตฺถินฺติ-
อาทิมาห ฯ
ตตฺถ ปฏิปกฺขํ อตฺถยนฺติ อิจฺฉนฺตีติ ปจฺจตฺถิกา ฯ
ภิกฺขูเอว ปจฺจตฺถิกา ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา ฯ วิสภาคานํ เวริภิกฺขูนเมตํ
อธิวจนํ ฯ มนุสฺสิตฺถึ ภิกฺขุโน สนฺติเก อาเนตฺวาติ อิสฺสาปกตา
ตํ ภิกฺขุํ นาเสตุกามา อามิเสน วา อุปลาเปตฺวา มิตฺต-
สนฺถววเสน วา อิทํ อมฺหากํ กิจฺจํ กโรหีติ วตฺวา กญฺจิ
มนุสฺสิตฺถึ รตฺติภาเค ตสฺส ภิกฺขุสฺส วสโนกาสํ อาเนตฺวา ฯ
วจฺจมคฺเคน องฺคชาตํ อภินิสีเทนฺตีติ ตํ ภิกฺขุํ หตฺถปาท-
สีสาทีสุ สุคฺคหิตํ นิปฺปริผนฺทํ คเหตฺวา อิตฺถิยา วจฺจมคฺเคน
ตสฺส ภิกฺขุโน องฺคชาตํ อภินิสีเทนฺติ สมฺปโยเชนฺตีติ อตฺโถ ฯ
โส เจติอาทีสุ โส เจ ภิกฺขุ วจฺจมคฺคพฺภนฺตรํ อตฺตโน
องฺคชาตสฺส ปเวสนํ สาทิยติ อธิวาเสติ ตสฺมึ ขเณ เสวนจิตฺตํ
อุปฏฺฐเปติ ปวิฏฺฐํ สาทิยติ อธิวาเสติ ปวิฏฺฐกาเล เสวนจิตฺตํ
อุปฏฺฐเปติ ฐิตํ สาทิยติ อธิวาเสติ ฐานปฺปตฺตกาเล สุกฺก-
วิสฏฺฐิสมเย เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ อุทฺธรณํ สาทิยติ อธิวาเสติ
นีหรณกาเล ปฏิเสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ เอวํ จตูสุ ฐาเนสุ
สาทิยนฺโต มม เวริสมเณหิ อิทํ กตนฺติ วตฺตุํ น ลภติ
ปาราชิกาปตฺติเมว อาปชฺชติ ฯ ยถา จ อิมานิ จตฺตาริ
สาทิยนฺโต อาปชฺชติ เอวํ ปุริมํ เอกํ อสาทิยิตฺวา ตีณิ
สาทิยนฺโตปิ เทฺว อสาทิยิตฺวา เทฺว สาทิยนฺโตปิ ตีณิ
อสาทิยิตฺวา เอกํ สาทิยนฺโตปิ อาปชฺชติเยว ฯ สพฺพโส ปน
อสาทิยนฺโต อาสีวิสมุขํ วิย องฺคารกาสุํ วิย จ ปวิฏฺฐํ
องฺคชาตํ มญฺญมาโน นาปชฺชติ ฯ เตน วุตฺตํ ปเวสนํ น
สาทิยติ ฯเปฯ อุทฺธรณํ น สาทิยติ อนาปตฺตีติ ฯ อิมํ หิ
เอวรูปํ อารทฺธวิปสฺสกํ กาเย จ ชีวิเต จ อนเปกฺขํ เอกาทสหิ
อคฺคีหิ สมฺปชฺชลิตานีว (๑) สพฺพายตนานิ [๒] อุกฺขิตฺตาสิเก วิย
จ วธเกปญฺจกามคุเณ ปสฺสนฺตํ ปุคฺคลํ รกฺขนฺโต ภควา
ปจฺจตฺถิกานํ จสฺส มโนรถวิฆาตํ กโรนฺโต อิมํ ปเวสนํ
น สาทิยตีติอาทิกํ จตุกฺกํ นีหริตฺวา ฐเปตีติ ฯ
ปฐมจตุกฺกกถา นิฏฺฐิตา ฯ

เอกูนสตฺตติทฺวิสตจตุกฺกกถา
เอวํ ปฐมํ จตุกฺกํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ยสฺมา
ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา อิตฺถึ อาเนตฺวา น เกวลํ วจฺจมคฺเคเนว
อภินิสีเทนฺติ อถโข ปสฺสาวมคฺเคนปิ มุเขนปิ ฯ อิตฺถึ
อาเนนฺตาปิ จ เกจิ ชาครนฺตึ อาเนนฺติ เกจิ สุตฺตํ เกจิ
มตฺตํ เกจิ อุมฺมตฺตํ เกจิ ปมตฺตํ อญฺญาวิหิตํ วิกฺขิตฺตนฺติ (๓)
อตฺโถ ฯ เกจิ มตํ อกฺขยิตํ โสณสิคาลาทีหิ อกฺขยิตนิมิตฺตนฺติ
อตฺโถ ฯ เกจิ มตํ เยภุยฺเยน อกฺขยิตํ ฯ เยภุยฺเยน อกฺขยิตา
นาม ยสฺสา นิมิตฺเต วจฺจมคฺเค วา ปสฺสาวมคฺเค วา มุเข
วา พหุตโร โอกาโส อกฺขยิโต โหติ ฯ เกจิ มตํ เยภุยฺเยน
# ๑. สี. ม. สมฺปชฺชลิตานิ จ ฯ ๒. สี. เอต์ถนฺตเร อุปฏฺฐหนฺตนฺติ
# ทิสฺสติ ฯ ๓. ม. อญฺญวิหิตํ วิกฺขิตฺตจิตฺตนฺติ ฯ ๔. ม. อกฺขายิตํ ฯ
# เอวมุปริปิ ฯ
ขยิตํ (๑) ฯ เยภุยฺเยน ขยิตา นาม ยสฺสา วจฺจมคฺคาทิเก นิมิตฺเต
พหุํ ขยิตํ โหติ อปฺปํ อกฺขยิตํ ฯ น เกวลญฺจ มนุสฺสิตฺถิเมว
อาเนนฺติ อถโข อมนุสฺสิตฺถิมฺปิ ติรจฺฉานคติตฺถิมฺปิ ฯ น
เกวลญฺจ วุตฺตปฺปการํ อิตฺถิเมว อุภโตพฺยญฺชนกมฺปิ ปณฺฑกมฺปิ
ปุริสมฺปิ อาเนนฺติ ฯ ตสฺมา เตสํ วเสน อญฺญานิปิ จตุกฺกานิ
ทสฺเสนฺโต ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา มนุสฺสิตฺถึ

ชาครนฺตินฺติอาทิมาห ฯ
ตตฺถ ปาลิยา อสมฺโมหตฺถํ วุตฺตจตุกฺกานิ เอวํ สงฺขฺยาโต
เวทิตพฺพานิ ฯ มนุสฺสิตฺถิยา ติณฺณํ มคฺคานํ วเสน ตีณิ
สุทฺธิกจตุกฺกานิ ตีณิ ชาครนฺตีจตุกฺกานิ ตีณิ สุตฺตจตุกฺกานิ
ตีณิ มตฺตจตุกฺกานิ ตีณิ อุมฺมตฺตจตุกฺกานิ ตีณิ ปมตฺตจตุกฺกานิ
ตีณิ มตอกฺขยิตจตุกฺกานิ ตีณิ เยภุยฺเยน อกฺขยิตจตุกฺกานิ
ตีณิ เยภุยฺเยน ขยิตจตุกฺกานีติ สตฺตวีสติ จตุกฺกานิ ฯ ตถา
อมนุสฺสิตฺถิยา ตถา ติรจฺฉานคติตฺถิยาติ อิตฺถีวาเร เอกาสีติ
จตุกฺกานิ ฯ ยถา จ อิตฺถีวาเร เอวํ อุภโตพฺยญฺชนกวาเร ฯ
ปณฺฑกปุริสวาเรสุ ปน ทฺวินฺนํ มคฺคานํ วเสน จตุปฺปณฺณาส
จตุปฺปณฺณาส โหนฺติ ฯ เอวํ สพฺพานิปิ เทฺว สตานิ สตฺตติ
จ จตุกฺกานิ โหนฺติ ฯ ตานิ อุตฺตานตฺถานิเยว ฯ
สพฺพวาเรสุ ปเนตฺถ มตํ เยภุยฺเยน อกฺขยิตํ เยภุยฺเยน
ขยิตนฺติ เอตสฺมึ ฐาเน อยํ วินิจฺฉโย ฯ