ตตฺถ สุตฺตนฺนาม สกลํ วินยปิฏกํ ตทสฺส สฺวาคตํ
โหติ (๖) สุฏฺฐุ อาคตํ ฯ สุปฺปวตฺติตนฺติ สุฏฺฐุ ปวตฺตํ ปคุณํ
วาจุคฺคตํ ฯ สุวินิจฺฉิตํ สุตฺตโต อนุพฺยญฺชนโสติ ปาลิโต จ
# ๑. ม. สุปฺปวตฺติ ฯ ๒. สฺยา สุตฺตโส ฯ ๓. ม. อนุพฺยชนโตติ ฯ
# วิ. ปริ. ๘/๙๘๐/๓๒๙ ฯ ๔. ม. อสํหีโรติ ฯ เอวมฺปริปิ ฯ
# ๕. วิ. ปริ. ๘/๙๘๐/๓๒๙ ฯ ๖. ม. โหตีติ ฯ
ปริปุจฺฉาโต จ อฏฺฐกถาโต จ สุวินิจฺฉิตํ โหติ กงฺขาจฺเฉทํ
กตฺวา อุคฺคหิตํ ฯ
วินเย โข ปน ฐิโต โหตีติ วินเย ลชฺชิภาเวน
ปติฏฺฐิโต โหติ ฯ อลชฺชี หิ พหุสฺสุโตปิ สมาโน ลาภครุกตาย
ตนฺตึ วิสํวาเทตฺวา อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ สตฺถุสาสนํ ทีเปตฺวา
สาสเน มหนฺตํ อุปทฺทวํ กโรติ สงฺฆเภทมฺปิ สงฺฆราชิมฺปิ
อุปฺปาเทติ ฯ ลชฺชี ปน กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม ชีวิตเหตุปิ
ตนฺตึ อวิสํวาเทตฺวา ธมฺมเมว วินยเมว ทีเปติ สตฺถุสาสนํ
ครุํ กตฺวา ฐเปติ ฯ ตถาหิ ปุพฺเพ มหาเถรา ติกฺขตฺตุํ วาจํ
นิจฺฉาเรสุํ อนาคเต ลชฺชี รกฺขิสฺสติ ลชฺชี รกฺขิสฺสตีติ ฯ
เอวํ โย จ ลชฺชี โส วินยํ อชหนฺโต อโวกฺกมนฺโต
ลชฺชิภาเวน วินเย ฐิโต โหติ ปติฏฺฐิโตติ (๑) ฯ อสํหิโรติ สํหิโร (๒)
นาม โย ปาลิยา เหฏฺฐโต วา อุปริโต วา ปทปฏิปาฏิยา
วา อฏฺฐกถาย วา ปุจฺฉิยมาโน วิตฺถุนาติ วิปฺผนฺทติ สนฺติฏฺฐิตุํ
น สกฺโกติ ยํ ยํ ปเรน วุจฺจติ ตํ ตํ อนุชานาติ
สกวาทํ ฉฑฺเฑตฺวา ปรวาทํ คณฺหาติ ฯ โย ปน ปาลิยํ
วา อฏฺฐกถายํ วา เหฏฺฐูปริเยน วา ปทปฏิปาฏิยา วา
ปุจฺฉิมาโน น วิตฺถุนาติ น วิปฺผนฺทติ เอเกกโลมํ สณฺฑาเสน
คณฺหนฺโต วิย เอวํ มยํ วทาม เอวํ โน อาจริยา วทนฺตีติ
# ๑. ม. สุปฺปติฎฺฐิโตติ ฯ ๒. ม. อสํหีโรติ สหีโร ฯ เอวมุปริปิ ฯ
วิสฺสชฺเชติ ยมฺหิ ปาลิ จ ปาลิวินิจฺฉโย จ สุวณฺณภาชเน
ปกฺขิตฺตสีหวสา วิย ปริกฺขยํ ปริยาทานํ อคจฺฉนฺโต ติฏฺฐติ
อยํ วุจฺจติ อสํหิโรติ ฯ
อาจริยปรมฺปรา โข ปนสฺส สุคฺคหิตา โหตีติ เถรปรมฺปรา
วํสปรมฺปรา อสฺส สุฏฺฐุ คหิตา โหติ ฯ สุมนสิกตาติ
สุฏฺฐุ มนสิกตา อาวชฺชิตมตฺเต อุชฺชลิตปฺปทีโป วิย โหติ ฯ
สูปธาริตาติ สุฏฺฐุ อุปธาริตา ปุพฺพาปรานุสนฺธิโต อตฺถโต
การณโต จ อุปธาริตา ฯ

อตฺตโน มตึ ปหาย อาจริยสุทฺธิยา วตฺตา โหติ มยฺหํ อาจริโย
อสุกาจริยสฺส สนฺติเก
อุคฺคณฺหิ โส อสุกสฺสาติ เอวํ สพฺพํ อาจริยปรมฺปรํ เถรตรงฺคํ (๑)
หริตฺวา ยาว อุปาลิตฺเถโร สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สนฺติเก อุคฺคณฺหีติ
ปาเปตฺวา ฐเปติ ฯ ตโตปิ อาหริตฺวา อุปาลิตฺเถโร สมฺมา-
สมฺพุทฺธสฺส สนฺติเก อุคฺคณฺหิ ทาสกตฺเถโร อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส
อุปาลิตฺเถรสฺส โสณกตฺเถโร อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส ทาสกตฺ-
เถรสฺส สิคฺควตฺเถโร อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส โสณกตฺเถรสฺส
โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถโร อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส สิคฺควตฺเถรสฺส
จณฺฑวชฺชิตฺเถรสฺส จ เอวํ สพฺพํ อาจริยปรมฺปรํ เถรตรงฺคํ
อาหริตฺวา อตฺตโน อาจริยํ ปาเปตฺวา ฐเปติ ฯ เอวํ อุคฺคหิตา
หิ อาจริยปรมฺปรา สุคฺคหิตา โหติ ฯ เอวํ อสกฺโกนฺเตน ปน
# ๑. ม. เถรวาทงฺคํ ฯ
อวสฺสํ เทฺว ตโย ปริวฏฺฏา อุคฺคเหตพฺพา ฯ สพฺพปจฺฉิเมน
หิ นเยน ยถา อาจริโย จ อาจริยาจริโย จ ปาลิญฺจ
ปริปุจฺฉญฺจ วทนฺติ ตถา ญาตุํ วฏฺฏติ ฯ

อิเมหิ จ ปน ตีหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคเตน วินยธเรน
วตฺถุวินิจฺฉยตฺถํ สนฺนิปติเต สงฺเฆ โอติณฺเณ วตฺถุสฺมึ โจทเกน
จ จุทิตเกน จ วุตฺเต วตฺตพฺเพ สหสา อวินิจฺฉินิตฺวา ว
ฉฏฺฐานานิ โอโลเกตพฺพานิ ฯ กตมานิ ฉ ฯ วตฺถุ โอโลเก-
ตพฺพํ มาติกา โอโลเกตพฺพา ปทภาชนียํ โอโลเกตพฺพํ ติก-
ปริจฺเฉโท โอโลเกตพฺโพ อนฺตราปตฺติ โอโลเกตพฺพา อนาปตฺติ
โอโลเกตพฺพา ฯ

วตฺถุํ โอโลเกนฺโตปิ หิ ติเณน วา ปณฺเณน วา
ปฏิจฺฉาเทตฺวา อาคนฺตพฺพํ น เตฺวว นคฺเคน อาคนฺตพฺพํ
โย อาคจฺเฉยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ เอกจฺจํ อาปตฺตึ
ปสฺสติ ฯ โส ตํ สุตฺตํ อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ฯ
มาติกํ โอโลเกนฺโตปิ สมฺปชานมุสาวาเท ปาจิตฺติยนฺติ-
อาทินา นเยน ปญฺจนฺนํ อาปตฺตีนํ อญฺญตรํ อาปตฺตึ
ปสฺสติ ฯ โส ตํ สุตฺตํ อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ฯ
ปทภาชนียํ โอโลเกนฺโตปิ อกฺขยิเต สรีเร เมถุนํ ธมฺมํ
ปฏิเสวติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส เยภยฺเยน ขยิเต สรีเร เมถุนํ
ธมฺมํ ปฏิเสวติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺสาติอาทินา นเยน สตฺตนฺนํ
อาปตฺตีนํ อญฺญตรํ อาปตฺตึ ปสฺสติ ฯ โส ปทภาชนียโต สุตฺตํ
อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ฯ
ติกปริจฺเฉทํ โอโลเกนฺโตปิ ติกสงฺฆาทิเสสํ วา ติก-
ปาจิตฺติยํ วา ติกทุกฺกฏํ วา อญฺญตรํ วา อาปตฺตึ
ปริจฺเฉเท (๑) ปสฺสติ ฯ โส ตโต สุตฺตํ อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ
วูปสเมสฺสติ ฯ
อนฺตราปตฺตึ โอโลเกนฺโตปิ ปฏิลาตํ อุกฺขิปติ อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ [๒] สิกฺขาปทนฺตเรสุ อนฺตราปตฺติ โหติ ตํ
ปสฺสติ ฯ โส ตํ สุตฺตํ อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ฯ
อนาปตฺตึ โอโลเกนฺโตปิ อนาปตฺติ ภิกฺขุ อสาทิยนฺตสฺส
อเถยฺยจิตฺตสฺส นมรณาธิปฺปายสฺส อนุลฺลปนาธิปฺปายสฺส น-
โมจนาธิปฺปายสฺส อสญฺจิจฺจ อสติยา อชานนฺตสฺสาติ เอวํ
ตสฺมึ ตสฺมึ สิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐํ อนาปตฺตึ ปสฺสติ ฯ โส
ตํ สุตฺตํ อาเนตฺวา ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ฯ
โย หิ ภิกฺขุ จตุพฺพิธวินยโกวิโท ติลกฺขณสมฺปนฺโน
อิมานิ ฉฏฺฐานานิ โอโลเกตฺวา อธิกรณํ วูปสเมสฺสติ ตสฺส
วินิจฺฉโย อปฏิวตฺติโย พุทฺเธน สยํ นิสีทิตฺวา วินิจฺฉิตสทิโส โหติ ฯ

ตญฺเจ เอวํ วินิจฺฉยกุสลํ ภิกฺขุํ โกจิ กตสิกฺขาปท-
วีติกฺกโม ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา อตฺตโน กุกฺกุจฺจํ ปุจฺเฉยฺย
เตน สาธุกํ สลฺลกฺเขตฺวา สเจ อนาปตฺติ โหติ อนาปตฺตีติ
# ๑. ม. ติกปริจฺเฉเท ฯ ๒. ม. เอตฺถนฺตเร ยาติ ทิสฺสติ ฯ
วตฺตพฺพํ ฯ สเจ ปนาปตฺติ โหติ อาปตฺตีติ วตฺตพฺพํ ฯ สา
เทสนาคามินี เจ เทสนาคามินีติ วตฺตพฺพํ ฯ วุฏฺฐานคามินี
เจ วุฏฺฐานคามินีติ วตฺตพฺพํ ฯ อถสฺส ปาราชิกจฺฉายา ทิสฺสติ
ปาราชิกาปตฺตีติ น วตฺตพฺพํ ฯ กสฺมา ฯ เมถุนธมฺมวีติกฺกโม
หิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมวีติกฺกโม จ โอฬาริโก ฯ อทินฺนาทาน-
มนุสฺสวิคฺคหวีติกฺกมา ปน สุขุมา จิตฺตลหุกา เต สุขุเมเนว
อาปชฺชติ สุขุเมน รกฺขติ ฯ ตสฺมา วิเสเสน ตํ วตฺถุกํ กุกฺกุจฺจํ
ปุจฺฉิยมาโน อาปตฺตีติ อวตฺวา สจสฺส อาจริโย ธรติ ตโต
เตน โส ภิกฺขุ อมฺหากํ อาจริยํ ปุจฺฉาติ เปเสตพฺโพ ฯ
สเจ โส ปุนาคนฺตฺวา ตุมฺหากํ อาจริโย สุตฺตนฺตโต วินยโต
โอโลเกตฺวา สเตกิจฺโฉติ มํ อาหาติ วทติ ตโต เตน โส
สาธุ สุฏฺฐุ ยํ อาจริโย ภณติ ตํ กโรหีติ วตฺตพฺโพ ฯ อถ
ปนสฺส อาจริโย นตฺถิ สทฺธิอุคฺคหิตตฺเถโร (๑) ปน อตฺถิ ตสฺส
สนฺติกํ เปเสตพฺโพ อมฺเหหิ สหอุคฺคหิตตฺเถโร (๒) คณปาโมกฺโข
ตํ คนฺตฺวา ปุจฺฉาติ ฯ เตนาปิ สเตกิจฺโฉติ วินิจฺฉิเต สาธุ
สุฏฺฐุ ตสฺเสว วจนํ กโรหีติ วตฺตพฺโพ ฯ อถสฺส สทฺธิอุคฺค- (๑)
หิตตฺเถโรปิ นตฺถิ อนฺเตวาสิโก ปณฺฑิโต อตฺถิ ตสฺส สนฺติกํ
เปเสตพฺโพ อสุกํ ทหรํ คนฺตฺวา ปุจฺฉาติ ฯ เตนาปิ สเตกิจฺโฉติ
วินิจฺฉิเต สาธุ สุฏฺฐุ ตสฺส วจนํ กโรหีติ วตฺตพฺโพ ฯ อถ
ทหรสฺสาปิ ปาราชิกจฺฉายาว อุปฏฺฐาติ เตนาปิ ปาราชิโกสีติ
# ๑. ม. สทฺธึ อุคฺคหิตตฺเถโร ฯ ๒. ม. สห อุคฺคหิตตฺเถโร ฯ
น วตฺตพฺโพ ฯ

ทุลฺลโภ หิ พุทฺธุปฺปาโท ตโต ทุลฺลภตรา
ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ ฯ เอวํ ปน วตฺตพฺพํ วิวิตฺตํ
โอกาสํ สมฺมชฺชิตฺวา ทิวาวิหารํ นิสีทิตฺวา สีลานิ โสเธตฺวา
ทฺวตฺตึสาการํ ตาว มนสิ กโรหีติ ฯ สเจ ตสฺส อโรคํ
สีลํ กมฺมฏฺฐานํ ฆฏิยติ สงฺขารา ปากฏา หุตฺวา อุปฏฺฐหนฺติ
อุปจารปฺปนาปฺปตฺตํ วิย จิตฺตํ เอกคฺคํ โหติ ทิวสํ อติกฺกนฺตมฺปิ
น ชานาติ ฯ โส ทิวสาติกฺกเม อุปฏฺฐานํ อาคโต เอวํ วตฺตพฺโพ
กีทิโส เต จิตฺตปฺปวตฺตีติ ฯ อาโรจิตาย จ จิตฺตปฺปวตฺติยา
วตฺตพฺโพ ปพฺพชฺชา นาม จิตฺตวิสุทฺธตฺถา อปฺปมตฺโต สมณ-
ธมฺมํ กโรหีติ ฯ
ยสฺส ปน สีลํ ภินฺนํ โหติ ตสฺส กมฺมฏฺฐานํ น
ฆฏิยติ ปโฏทาภิตุนฺนํ วิย จิตฺตํ วิกมฺปติ วิปฏิสารคฺคินา
ทยฺหติ ตตฺตปาสาเณ นิสินฺโน วิย ตํ ขณํเยว วุฏฺฐาติ ฯ โส
อาคโต กา เต จิตฺตปฺปวตฺตีติ ปุจฺฉิตพฺโพ ฯ อาโรจิตาย
จิตฺตปฺปวตฺติยา นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต (๒)
สพฺพปฐมํ หิ ปาปํ กโรนฺโต อตฺตนาว ชานาติ อถสฺส
อารกฺขเทวตา ปรจิตฺตวิทู สมณพฺราหฺมณา อญฺเญ จ เทวตา
ชานนฺติ ตฺวํเยว ทานิ ตว โสตฺถึ ปริเยสาหีติ วตฺตพฺโพ ฯ
นิฏฺฐิตา จตุพฺพิธวินยกถา
วินยธรสฺส จ ลกฺขณาทิกถา ฯ
# ๑. ม. กีทิสา ฯ ๒. ขุ. ชา. ๒๗/๕๑๘/๑๓๑ ฯ

อิทานิ สิกฺขาปทวิภงฺคสฺส อตฺถํ วณฺณยิสฺสาม ฯ ยํ
วุตฺตํ โย ปนาติ โย ยาทิโสติอาทิ เอตฺถ โย ปนาติ
วิภชิตพฺพปทํ ฯ โย ยาทิโสติอาทีนิ ตสฺส วิภชนปทานิ ฯ เอตฺถ
จ ยสฺมา ปนาติ นิปาตมตฺตํ โยติ อตฺถปทํ ตญฺจ อนิยเมน
ปุคฺคลํ ทีเปติ ตสฺมา ตสฺส อตฺถํ ทสฺเสนฺโต อนิยเมน
ปุคฺคลทีปกํ โยสทฺทเมว อาห ฯ ตสฺมา เอตฺถ เอวมตฺโถ
เวทิตพฺโพ ฯ โย ปนาติ [๑] โยโกจีติ วุตฺตํ โหติ ฯ ยสฺมา
ปน โย โส (๒) โยโกจิ นาเมโส (๒) อวสฺสํ ลิงฺคยุตฺตชาตินาม-
โคตฺตสีลวิหารโคจรวเยสุ เอเกนากาเรน ปญฺญายติ ตสฺมา ตํ
ตถา ญาเปตุํ ตํ ปเภทํ ปกาเสนฺโต ยาทิโสติอาทิมาห ฯ
ตตฺถ ยาทิโสติ ลิงฺควเสน ยาทิโส วา ตาทิโส วา โหตุ
ทีโฆ วา รสฺโส วา กาโฬ วา โอทาโต วา มงฺคุรจฺฉวิ
วา กิโส วา ถูโล วาติ อตฺโถ ฯ ยถายุตฺโตติ โยควเสน
เยน วา เตน วา ยุตฺโต โหตุ นวกมฺมยุตฺโต วา อุทฺเทสยุตฺโต
วา วาสธุรยุตฺโต วาติ อตฺโถ ฯ ยถาชจฺโจติ ชาติวเสน ย ํชจฺโจ
วา ตํ ชจฺโจ วา โหตุ ขตฺติโย วา พฺราหฺมโณ วา เวสฺโส
วา สูโท (๓) วาติ อตฺโถ ฯ ยถานาโมติ นามวเสน ยถานาโม
วา ตถานาโม วา โหตุ พุทฺธรกฺขิโต วา ธมฺมรกฺขิโต วา
สงฺฆรกฺขิโต วาติ อตฺโถ ฯ ยถาโคตฺโตติ โคตฺตวเสน ยถาโคตฺโต
# ๑. ม. เอตฺถนฺตเร โยติ ทิสฺสติ ฯ ๒. ม. โยโกจิ นาม โส ฯ
# ๓. ม. สุทฺโท ฯ
วา ตถาโคตฺโต วา เยน วา เตน วา โคตฺเตน โหตุ
กจฺจาโน วา วาเสฏฺโฐ (๑) วา โกสิโย วาติ อตฺโถ ฯ ยถาสีโลติ
สีเลสุ ยถาสีโล วา ตถาสีโล วา โหตุ นวกมฺมสีโล วา
อุทฺเทสสีโล วา วาสธุรสีโล วาติ อตฺโถ ฯ ยถาวิหารีติ
วิหาเรสุปิ ยถาวิหารี วา ตถาวิหารี วา โหตุ นวกมฺม-
วิหารี วา อุทฺเทสวิหารี วา วาสธุรวิหารี วาติ อตฺโถ ฯ
ยถาโคจโรติ โคจเรสุปิ ยถาโคจโร วา ตถาโคจโร วา โหตุ
นวกมฺมโคจโร วา อุทฺเทสโคจโร วา วาสธุรโคจโร วาติ
อตฺโถ ฯ เถโร วาติอาทีสุ จ วโยวุฑฺฒาทีสุ โย วา โส
วา โหตุ ปริปุณฺณทสวสฺสตาย เถโร วา อูนปญฺจวสฺสตาย
นโว วา อติเรกปญฺจวสฺสตาย มชฺฌิโม วาติ อตฺโถ ฯ อถโข
สพฺโพว อิมสฺมึ อตฺเถ เอโส วุจฺจติ โย ปนาติ ฯ

ภิกฺขุนิทฺเทเส ภิกฺขตีติ ภิกฺขโก ฯ ลภนฺโต วา อลภนฺโต
วา อริยาย ยาจนาย ยาจตีติ อตฺโถ ฯ พุทฺธาทีหิ อชฺฌูปคตํ
ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคตตฺตา ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโต นาม ฯ
โย หิ โกจิ อปฺปํ วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย
อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส กสิโครกฺขาทีหิ ชีวิตกปฺปนํ (๒)
หิตฺวา ลิงฺคสมฺปฏิจฺฉเนเนว ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ ภิกฺขุ ฯ
ปรปฏิพทฺธชีวิกตฺตา วา วิหารมชฺเฌ กาชภตฺตํ ภุญฺชมาโนปิ
# ๑. วาสิฎฺโฐ ฯ ๒. ม. ชีวิกกปฺปนํ ฯ
ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ ภิกฺขุ ฯ ปิณฺฑิยาโลปโภชนํ นิสฺสาย
ปพฺพชฺชาย อุสฺสาหชาตตฺตา วา ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ
ภิกฺขุ ฯ อคฺฆผสฺสวณฺณเภเทน ภินฺนํ ปฏํ ธาเรตีติ ภินฺน-
ปฏธโร ฯ ตตฺถ สตฺถกจฺเฉทเนน อคฺฆเภโท เวทิตพฺโพ ฯ
สหสฺสคฺฆนโกปิ หิ ปโฏ สตฺถเกน ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺโน
ภินฺนคฺโฆ โหติ ปุริมคฺฆโต อุปฑฺฒมฺปิ น อคฺฆติ ฯ
สุตฺตสํสิพฺพเนน ผสฺสเภโท เวทิตพฺโพ ฯ สุขสมฺผสฺโสปิ หิ
ปโฏ สุตฺเตหิ สํสิพฺพิโต ภินฺนผสฺโส โหติ ขรสมฺผสฺสตํ
ปาปุณาติ ฯ สูจิมลาทีหิ วณฺณเภโท เวทิตพฺโพ ฯ สุปริสุทฺโธปิ
หิ ปโฏ สูจิกมฺมโต ปฏฺฐาย สูจิมเลน หตฺถเสทมลชลิกาหิ (๑)
อวสาเน รชนกปฺปกรเณหิ จ ภินฺนวณฺโณ โหติ ปกติ-
วณฺณํ วิชหติ ฯ เอวํ ตีหากาเรหิ ภินฺนํ ปฏํ ธารณโต
ภินฺนปฏธโรติ ภิกฺขุ ฯ คิหิวตฺถวิสภาคานํ กาสาวานํ วา
ธารณมตฺเตเนว ภินฺนปฏธโรติ ภิกฺขุ ฯ
สมญฺญายาติ (๒) ปญฺญตฺติยา โวหาเรนาติ อตฺโถ ฯ
สมญฺญาย เอว หิ เอกจฺโจ ภิกฺขูติ ปญฺญายติ ฯ ตถา หิ
นิมนฺตนาทิมฺหิ ภิกฺขูสุ คณิยมาเนสุ สามเณเรปิ คเหตฺวา
สตํ ภิกฺขู สหสฺสํ ภิกฺขูติ วทนฺติ ฯ ปฏิญฺญายาติ อตฺตโน
ปฏิชานเนน ฯ ปฏิญฺญายปิ หิ เอกจฺโจ ภิกฺขูติ ปญฺญายติ ฯ
# ๑. ม. ….ชลลิกาหิ ฯ ๒. สฺยา. สามญฺญาย ฯ
ตสฺส โก เอตฺถาติ อหํ อาวุโส ภิกฺขูติเอวมาทีสุ สมฺภโว
ทฏฺฐพฺโพ ฯ อยํ ปน อานนฺทตฺเถเรน วุตฺตา (๑) ธมฺมิกา
ปฏิญฺญา ฯ รตฺติภาเคน ปน ทุสฺสีลาปิ ปฏิปถํ อาคจฺฉนฺตา
โก เอตฺถาติ วุตฺเต อธมฺมิกาย ปฏิญฺญาย อภูตตฺถาย มยํ
ภิกฺขูติ วทนฺติ ฯ เอหิภิกฺขูติ ภิกฺขุ (๒) นาม ภควโต เอหิ ภิกฺขูติ
เอวํ วจนมตฺเตน ภิกฺขุภาวํ เอหิภิกฺขูปสมฺปทํ ปตฺโต ฯ ภควา
หิ เอหิภิกฺขุภาวาย อุปนิสฺสยสมฺปนฺนํ ปุคฺคลํ ทิสฺวา รตฺต-
ปํสุกูลนฺตรโต สุวณฺณวณฺณํ ทกฺขิณหตฺถํ นีหริตฺวา พฺรหฺมโฆสํ
นิจฺฉาเรนฺโต เอหิ ภิกฺขุ จร พฺรหมฺจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส
อนฺตกิริยายาติ วทติ ฯ ตสฺส สเหว ภควโต วจเนน คิหิลิงฺคํ
อนฺตรธายติ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ รุหติ ภณฺฑุ
กาสาววสโน โหติ เอกํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา เอกํ
อํเส ฐเปตฺวา วามํสกูเฏ อาลคฺค(๓)นีลุปฺปลวณฺณมตฺติกาปตฺโต ฯ
ติจีวรญฺจ ปตฺโต จ วาสี (๔) สูจิ จ พนฺธนํ
ปริสฺสาวเนนฏฺเฐเต (๕) ยุตฺตโยคสฺส ภิกฺขุโนติ
เอวํ วุตฺเตหิ อฏฺฐหิ ปริกฺขาเรหิ สรีเร ปฏิมุกฺเกหิเยว
วสฺสสติกตฺเถโร (๖) วิย อิริยาปถสมฺปนฺโน พุทฺธาจริยโก พุทฺธู-
ปชฺฌายโก สมฺมาสมฺพุทฺธํ วนฺทมาโนเยว ติฏฺฐติ ฯ ภควา หิ
# ๑. สี. วุตฺตตฺตา ฯ ๒. ม. เอหิ ภิกฺขูติ เอหิภิกฺขุ ฯ ๓. ม. อาสตฺต….
# ๔. ม. วาสิ ฯ ๕. ม. ปริสฺสาวเนน อฏฺเฐเต ฯ ๖. ม. สฏฺฐิวสฺสิกตฺถโร ฯ
ปฐมโพธิยํ เอกสฺมึ กาเล เอหิภิกฺขุอุปสมฺปทายเอว อุปสมฺปาเทติ ฯ
เอวํ อุปสมฺปนฺนานิ จ สหสฺสูปริ เอกจตฺตาฬีสุตฺตรานิ ตีณิ
ภิกฺขุสตานิ อเหสุํ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ ปญฺจ ปญฺจวคฺคิยตฺเถรา ยโส
กุลปุตฺโต ตสฺส ปริวารา จตุปฺปณฺณาส สหายกา ตึสภทฺทวคฺคิยา
สหสฺสปุราณชฏิลา สทฺธึ ทฺวีหิ อคฺคสาวเกหิ อฑฺฒเตยฺยสตา
ปริพฺพาชกา เอโก องฺคุลิมาลตฺเถโรติ ฯ วุตฺตญฺเจตํ อฏฺฐกถายํ
ตีณิ สตํ สหสฺสญฺจ จตฺตาฬีสํ ปุนาปเร
เอโก จ เถโร สปฺปญฺโญ สพฺเพ เต เอหิภิกฺขุกาติ ฯ
น เกวลญฺจ เอเต อญฺเญปิ พหู สนฺติ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ ติสตปริวาโร
เสโล พฺราหฺมโณ สหสฺสปริวาโร มหากปฺปิโน
ทสสหสฺสา กปิลวตฺถุวาสิโน กุลปุตฺตา โสฬสสหสฺสา
ปารายนิกพฺราหฺมณาติเอวมาทโย ฯ เต ปน วินยปิฏเก ปาลิยํ
น นิทฺทิฏฺฐตฺตา น วุตฺตา ฯ อิเม ตตฺถ นิทฺทิฏฺฐตฺตา วุตฺตา ฯ
สตฺตวีสสหสฺสานิ ตีณิเยว สตานิ จ
เอเตปิ สพฺเพ สงฺขาตา สพฺเพ เต เอหิภิกฺขุกาติ ฯ

ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปนฺโนติ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติอาทินา
นเยน ติกฺขตฺตุํ วาจํ ภินฺทตฺวา วุตฺเตหิ ตีหิ สรณคมเนหิ
อุปสมฺปนฺโน ฯ
อยํ หิ อุปสมฺปทา นาม อฏฺฐวิธา เอหิภิกฺขุอุปสมฺปทา
สรณคมนอุปสมฺปทา โอวาทปฏิคฺคหณอุปสมฺปทา ปญฺหพฺยา-
กรณอุปสมฺปทา ครุธมฺมปฏิคฺคหณอุปสมฺปทา ทูเตนอุปสมฺปทา
อฏฺฐวาจิกา อุปสมฺปทา ญตฺติจตุตฺถกมฺมอุปสมฺปทา ฯ

ตตฺถ เอหิภิกฺขุอุปสมฺปทา สรณคมนอุปสมฺปทา จ วุตฺตา เอว ฯ
โอวาทปฏิคฺคหณอุปสมฺปทา นาม ตสฺมา ติห เต กสฺสป เอวํ สิกฺขิตพฺพํ
ติพฺพํ เม หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ ภวิสฺสติ เถเรสุ นเวสุ มชฺฌิเมสุ
จาติ เอวํ หิ เต กสฺสป สิกฺขิตพฺพํ ตสฺมา ติห เต กสฺสป เอวํ
สิกฺขิตพฺพํ ยงฺกิญฺจิ ธมฺมํ โสสฺสามิ กุสลูปสํหิตํ สพฺพนฺตํ
อฏฺฐิกตฺวา มนสิกตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต
ธมฺมํ โสสฺสามีติ เอวํ หิ เต กสฺสป สิกฺขิตพฺพํ ตสฺมา ติห
เต กสฺสป เอวํ สิกฺขิตพฺพํ สาตสหคตา จ เม กายคตาสติ มํ น
วิชหิสฺสตีติ เอวํ หิ เต กสฺสป สิกฺขิตพฺพนฺติ อิมินา โอวาทปฏิคฺคหเณน
มหากสฺสปตฺเถรสฺส อนุญฺญาตอุปสมฺปทา ฯ
ปญฺหพฺยากรณอุปสมฺปทา นาม โสปากสฺส อนุญฺญาตอุปสมฺปทา ฯ
ภควา กิร ปุพฺพาราเม อนุจงฺกมนฺตํ โสปากํ สามเณรํ อุทฺธุมาตกสญฺญาติ
วา โสปาก รูปสญฺญาติ วา อิเม ธมฺมา นานตฺถา นานาพฺยญฺชนา
อุทาหุ เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นานนฺติ ทสอสุภนิสฺสิเต ปญฺเห
ปุจฺฉิ ฯ โส เต พฺยากาสิ ฯ ภควา ตสฺส สาธุการํ ทตฺวา
กติวสฺโสสิ ตฺวํ โสปากาติ ปุจฺฉิ ฯ สตฺตวสฺโสหํ ภควาติ ฯ โสปาก ตฺวํ
มม สพฺพญฺญุตญฺญาเณน สทฺธึ สํสนฺเทตฺวา ปญฺเห
พฺยากาสีติ อารทฺธจิตฺโต (๑) อุปสมฺปทํ อนุชานาติ ฯ อยํ
ปญฺหพฺยากรณอุปสมฺปทา ฯ
ครุธมฺมปฏิคฺคหณอุปสมฺปทา นาม มหาปชาปติยา
อฏฺฐครุธมฺมปฏิคฺคหเณน อนุญฺญาตอุปสมฺปทา ฯ
ทูเตน อุปสมฺปทา นาม อฑฺฒกาสิยา คณิกาย
อนุญฺญาตอุปสมฺปทา ฯ
อฏฺฐวาจิกา อุปสมฺปทา นาม ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุนีสงฺฆโต
ญตฺติจตุตฺเถน ภิกฺขุสงฺฆโต ญตฺติจตุตฺเถนาติ อิเมหิ ทฺวีหิ
กมฺเมหิ อุปสมฺปทา ฯ
ญตฺติจตุตฺถกมฺมอุปสมฺปทา นาม ภิกฺขูนํ เอตรหิ
อุปสมฺปทา ฯ
อิมาสุ อฏฺฐสุ อุปสมฺปทาสุ ยา อยํ อนุชานามิ ภิกฺขเว
อิเมหิ ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทนฺติ เอวํ อนุญฺญาตา
อิมาย อุปสมฺปทาย อุปสมฺปนฺโนติ วุตฺตํ โหติ ฯ
ภโทฺรติ อปาปโก ฯ กลฺยาณปุถุชฺชนาทโย หิ ยาว
# ๑. อารทฺธํ โสปาเกน อาราธิตํ จิตฺตํ เอตสฺสาติ อารทฺธจิตฺโตติ
# โยชนาวิคฺคโห ฯ ๒. ม. ญตฺติจตุตฺถกมฺมูปสมฺปทา นาม
# ภิกฺขูนํ เอตรหิ อุปสมฺปทา ฯ อิมาสุ อฏฺฐสุ อุปสมฺปทาสุ
# ยา สา ภิกฺขเว มยา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทา อนุญฺญาตา ตํ
# อชฺชตคฺเค ปฏิกฺขิปามิ อนุชานามิ ภิกฺขเว ญตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน
# อุปสมฺปาเทตุนฺติ เอวํ อนุญฺญาตาย อิมาย อุปสมฺปทาย อุปสมฺปนฺโนติ
# วุตฺตํ โหติ ฯ ๓. วิ. มหา. ๔/๓๔/๔๒ ฯ
อรหา ตาว ภเทฺรน สีเลน สมาธินา ปญฺญาย วิมุตฺติยา
วมุตฺติญฺญาณทสฺสเนน จ สมนฺนาคตตฺตา ภโทฺร ภิกฺขูติ
สงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ ฯ สาโรติ เตหิเยว สีลสาราทีหิ สมนฺนาคตตฺตา
นีลวณฺณสมนฺนาคเมน นีโล ปโฏ วิย สาโร ภิกฺขูติ
เวทิตพฺโพ ฯ วิคตกฺกิเลสเผคฺคุภาวโต วา ขีณาสโวว สาโรติ
เวทิตพฺโพ ฯ เสกฺโขติ ปุถุชฺชนกลฺยาณเกน สทฺธึ สตฺต อริยา
ติสฺโส สิกฺขา สิกฺขนฺตีติ เสกฺขา ฯ เตสุ โยโกจิ เสกฺโข
ภิกฺขูติ เวทิตพฺโพ ฯ น สิกฺขตีติ อเสกฺโข ฯ เสกฺขธมฺเม
อติกฺกมฺม อคฺคผเล ฐิโต ตโต อุตฺตรึ สิกฺขิตพฺพาภาวโต
ขีณาสโว อเสกฺโขติ วุจฺจติ ฯ สมคฺเคน สงฺเฆนาติ สพฺพนฺติเมน
ปริยาเยน ปญฺจวคฺคกรณีเย กมฺเม ยาวติกา ภิกฺขู กมฺมปฺปตฺตา
เตสํ อาคตตฺตา ฉนฺทารหานํ ฉนฺทสฺส อาหฏตฺตา สมฺมุขี-
ภูตานญฺจ อปฏิกฺโกสนโต เอกสฺมึ กมฺเม สมคฺคภาวํ อุปคเตน
สงฺเฆน ฯ ญตฺติจตุตฺเถนาติ ตีหิ อนุสฺสาวนาหิ เอกาย [๑]
ญตฺติยา กตฺตพฺเพน ฯ กมฺเมนาติ ธมฺมิเกน วินยกมฺเมน ฯ
อกุปฺเปนาติ วตฺถุญตฺติอนุสฺสาวนสีมาปริสสมฺปตฺติสมฺปนฺนตฺตา
อโกเปตพฺพตํ อปฏิกฺโกสิตพฺพตํ อุปคเตน ฯ ฐานารเหนาติ
การณารเหน สตฺถุสาสนารเหน ฯ อุปสมฺปนฺโน นาม อุปริภาวํ
สมาปนฺโน ปตฺโตติ อตฺโถ ฯ ภิกฺขุภาโว หิ อุปริภาโว ฯ
# ๑. ม. เอตฺถนฺตเร จาติ ทิสฺสติ ฯ
ตญฺเจส ยถาวุตฺเตน กมฺเมน สมาปนฺนตฺตา อุปสมฺปนฺโนติ
วุจฺจติ ฯ
เอตฺถ จ ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ เอกเมว อาคตํ ฯ อิมสฺมึ ปน
ฐาเน ฐตฺวา จตฺตาริ สงฺฆกมฺมานิ นีหริตฺวา วิตฺถารโต
กเถตพฺพานิ (๑) ฯ ตํ สพฺพํ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ (๑) ฯ ตานิ จ
อปโลกนกมฺมํ ญตฺติกมฺมํ ญตฺติทุติยกมฺมํ ญตฺติจตุตฺถกมฺมนฺติ
ปฏิปาฏิยา ฐเปตฺวา วิตฺถาเรน ขนฺธกโต ปริวาราวสาเน
กมฺมวิภงฺคโต จ ปาลึ อาหริตฺวา กถิตานิ ฯ ตานิ มยํ
ปริวาราวสาเน กมฺมวิภงฺเคเยว วณฺณยิสฺสาม ฯ เอวํ หิ สติ
ปฐมปาราชิกวณฺณนา [๒] น ภาริยา ภวิสฺสติ ฯ ยถาฐิตาย
จ ปาลิยา วณฺณนา สุวิญฺเญยฺยา ภวิสฺสติ ฯ ตานิ จ ฐานานิ
อสุญฺญานิ ภวิสฺสนฺติ ฯ ตสฺมา อนุปทวณฺณนเมว กโรม ฯ
ตตฺราติ เตสุ ภิกฺขโกติอาทินา นเยน วุตฺเตสุ ภิกฺขูสุ ฯ
ยฺวายํ ภิกฺขูติ โย อยํ ภิกฺขุ ฯ สมคฺเคน สงฺเฆน ฯเปฯ
อุปสมฺปนฺโนติ อฏฺฐสุ อุปสมฺปทาสุ ญตฺติจตุตฺเถเนว กมฺเมน
อุปสมฺปนฺโน ฯ อยํ อิมสฺมึ อตฺเถ อธิปฺเปโต ภิกฺขูติ อยํ
อิมสฺมึ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตฺวา ปาราชิโก โหตีติ อตฺเถ
ภิกฺขูติ อธิปฺเปโต ฯ อิตเร ปน ภิกฺขโกติอาทโย อตฺถุทฺธาร-
วเสน วุตฺตา ฯ เตสุ จ ภิกฺขโกติอาทโย นิรุตฺติวเสน วุตฺตา ฯ
# ๑. ม. กเถตพฺพานีติ สพฺพอฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ ฯ ๒. ม. เอตฺถนฺตเร
# จาติ ทิสฺสติ ฯ
สมญฺญาย ภิกฺขุ ปฏิญฺญาย ภิกฺขูติ อิเม เทฺว อภิลาปวเสน
วุตฺตา ฯ เอหิภิกฺขูติ พุทฺเธน อุปชฺฌาเยน ปฏิลทฺธอุปสมฺปทา-
วเสน วุตฺตา (๑) ฯ สรณคมนภิกฺขุ อนุปฺปนฺนาย กมฺมวาจาย
อุปสมฺปนฺนวเสน วุตฺโต ฯ ภโทฺรติอาทโย คุณวเสน วุตฺตาติ
เวทิตพฺพา ฯ
ภิกฺขุปทภาชนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ
สิกฺขาสาชีวปทภาชนียวณฺณนา
อิทานิ ภิกฺขูนนฺติ อิมํ ปทํ วิเสสตฺถาภาวโต
อวิภชิตฺวาว ยํ สิกฺขญฺจ สาชีวญฺจ สมาปนฺนตฺตา ภิกฺขูนํ
สิกฺขาสาชีวสมาปนฺโน โหติ ตํ ทสฺเสนฺโต สิกฺขาติอาทิมาห ฯ
ตตฺถ สิกฺขิตพฺพาติ สิกฺขา ฯ ติสฺโสติ คณนปริจฺเฉโท ฯ
อธิสีลสิกฺขาติ อธิกํ อุตฺตมํ สีลนฺติ อธิสีลํ ฯ อธิสีลญฺจ ตํ
สิกฺขิตพฺพโต สิกฺขา จาติ อธิสีลสิกฺขา ฯ เอส นโย อธิจิตฺต-
อธิปญฺญาสิกฺขาสุ ฯ