พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปุปฺผนฺติ อุตุกาเล อุปฺปนฺนโลหิตสฺส นามํ ฯ มาตุคามสฺส
หิ อุตุกาเล คพฺภปฺปติฏฺฐานฏฺฐาเน โลหิตวณฺณา ปิฬกา
สณฺฐหิตฺวา สตฺต ทิวสานิ วฑฺฒิตฺวา ภิชฺชนฺติ ฯ ตโต โลหิตํ
ปคฺฆรติ ฯ ตสฺเสตํ นามํ ปุปฺผนฺติ ฯ ตํ ปน ยาว พลวํ
โหติ พหุํ ปคฺฆรติ ตาว ทินฺนาปิ ปฏิสนฺธิ น ติฏฺฐติ
โทเสเนว สทฺธึ ปคฺฆรติ โทเส ปน ปคฺฆริเต สุทฺเธ วตฺถุมฺหิ
ทินฺนา ปฏิสนฺธิ ขิปฺปํ ปติฏฺฐาติ ฯ ปุปฺผํสา อุปฺปชฺชตีติ (๒)
ปุปฺผํ อสฺสา อุปฺปชฺชิ ฯ อการโลเปน สทฺธึ สํโยคโลโป ฯ
ปุราณทุติยิกาย พาหายํ คเหตฺวาติ ปุราณทุติยิกาย ยา พาหา
# ๑. ม. อติหราดปยฺยุนฺติ ฯ ๒. สฺยา. ม. อุปฺปชฺชีติ ฯ
ตตฺร นํ คเหตฺวาติ อตฺโถ ฯ
อปฺปญฺญตฺเต สิกฺขาปเทติ ปฐมปาราชิกสิกฺขาปเท
อฏฺฐปิเต ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ภควโต กิร ปฐมโพธิยํ วีสติวสฺสานิ ภิกฺขู จิตฺตํ
อาราธยึสุ น เอวรูปํ อชฺฌาจารมกํสุ ฯ ตํ สนฺธาเยว อิทํ
สุตฺตมาห อาราธยึสุ วต เม ภิกฺขเว ภิกฺขู เอกํ สมยํ
จิตฺตนฺติ ฯ อถ ภควา อชฺฌาจารํ อปสฺสนฺโต ปาราชิกํ วา
สงฺฆาทิเสสํ วา น ปญฺญาเปสิ ฯ ตสฺมึ ตสฺมึ ปน วตฺถุสฺมึ
อวเสเส ปญฺจ ขุทฺทกาปตฺติกฺขนฺเธเอว ปญฺญาเปสิ ฯ เตน วุตฺตํ
อปฺปญฺญตฺเต สิกฺขาปเทติ ฯ
อนาทีนวทสฺโสติ ยํ ภควา อิทานิ สิกฺขาปทํ
ปญฺญาเปนฺโต อาทีนวํ ทสฺเสสฺสติ ตํ อปสฺสนฺโต อนวชฺชสญฺญี
หุตฺวา ฯ สเจ หิ อยํ อิทํ น กรณียนฺติ วา มูลจฺเฉชฺชาย
วา สํวตฺตตีติ ชาเนยฺย สทฺธาปพฺพชิโต กุลปุตฺโต ตโตนิทานํ
ชีวิตกฺขยํ ปาปุณนฺโตปิ น กเรยฺย เอตฺถ ปน อาทีนวํ
อปสฺสนฺโต นิทฺโทสสญฺญี อโหสิ ฯ เตน วุตฺตํ อนาทีนว-
ทสฺโสติ ฯ ปุราณทุติยิกายาติ ภุมฺมวจนํ ฯ อภิวิญฺญาเปสีติ
ปวตฺเตสิ ฯ ปวตฺตนาปิ หิ กายวิญฺญตฺติโจปนโต วิญฺญาปนาติ
วุจฺจติ ฯ ติกฺขตฺตุํ อภิวิญฺญาปนํ เจส คพฺภสณฺฐาน-
สนฺนิฏฺฐานตฺถมกาสีติ เวทิตพฺโพ ฯ สา เตน คพฺภํ คณฺหีติ
สาปิ เตเนว อชฺฌาจาเรน คพฺภํ คณฺหิ น อญฺญถา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

กึ ปน อญฺญถาปิ คพฺภคฺคหณํ โหตีติ ฯ โหติ ฯ กถํ ฯ
กายสํสคฺเคน โจลคฺคหเณน อสุจิปาเนน นาภิปรามสเนน
ทสฺสเนน สทฺเทน คนฺเธน ฯ อิตฺถิโย หิ เอกจฺจา อุตุสมเย
ฉนฺทราครตฺตา ปุริสานํ หตฺถคฺคาหเวณิคฺคาหองฺคปจฺจงฺค-
ปรามสนํ สาทิยนฺติโยปิ คพฺภํ คณฺหนฺติ ฯ เอวํ กายสํสคฺเคน
คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
อุทายิตฺเถรสฺส ปน ปุราณทุติยิกา ภิกฺขุนี ตํ อสุจึ
เอกเทสํ มุเขน อคฺคเหสิ เอกเทสํ โจลเกเนว สทฺธึ องฺคชาเต
ปกฺขิปิ ฯ สา เตน คพฺภํ คณฺหิ ฯ เอวํ โจลคฺคหเณน
คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
มิคสิงฺคตาปสสฺส (๑) มาตา มิคี อุตุสมเย ตาปสสฺส
ปสฺสาวฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา สสมฺภวํ ปสฺสาวํ ปิวิ ฯ สา เตน
คพฺภํ คณฺหิตฺวา มิคสิงฺคํ (๒) วิชายิ ฯ เอวํ อสุจิปาเนน
คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
สามสฺส ปน โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตูนํ จกฺขุปริหานึ
ญตฺวา สกฺโก ปุตฺตํ ทาตุกาโม ทุกุลกปณฺฑิตํ อาห วฏฺฏติ
ตุมฺหากํ เมถุนธมฺโมติ ฯ อนตฺถิกา มยํ เอเตน อิสิปพฺพชฺชํ
ปพฺพชิตมฺหาติ ฯ เตนหิ อิมิสฺสา อุตุสมเย องฺคุฏฺเฐน นาภึ
ปรามเสยฺยาถาติ ฯ โส ตถา อกาสิ ฯ สา เตน คพฺภํ
# ๑. ม. (อิสิสิงฺคตาปสสฺส ?) นิฬิกาชาตกํ ปสฺสิตพฺพํ ฯ
# ๒. ม. (อิสิสิงฺคํ ?) ฯ
คณฺหิตฺวา สามตาปสทารกํ วิชายิ ฯ เอวํ นาภิปรามสเนน
คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ เอเตเนว นเยน มณฺฑพฺยสฺส จ จณฺฑปฺ-
ปชฺโชตสฺส จ วตฺถุ เวทิตพฺพํ ฯ
กถํ ทสฺสเนน โหตีติ อิเธกจฺจา อิตฺถี อุตุสมเย
ปุริสสํสคฺคํ อลภมานา ฉนฺทราควเสน อนฺโตเคหคตา ปุริสํ
อุปนิชฺฌายติ ราโชโรธา วิย ฯ สา เตน คพฺภํ คณฺหาติ ฯ
เอวํ รูปทสฺสเนน คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
พลากาสุ ปน ปุริโส นาม นตฺถิ ฯ ตา อุตุสมเย
เมฆสทฺทํ สุตฺวา คพฺภํ คณฺหนฺติ ฯ กุกฺกุฏิโยปิ กทาจิ เอกสฺส
กุกฺกุฏสฺส สทฺทํ สุตฺวา พหุกาปิ คพฺภํ คณฺหนฺติ ฯ ตถา
คาวี อุสภสฺส ฯ เอวํ สทฺเทน คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
คาวีเยว จ กทาจิ อุสภคนฺเธน คพฺภํ คณฺหนฺติ ฯ
เอวํ คนฺเธน คพฺภคฺคหณํ โหติ ฯ
อิธ ปนายํ อชฺฌาจาเรน คพฺภํ คณฺหิ ฯ ยํ สนฺธาย
วุตฺตํ มาตาปิตโร จ สนฺนิปติตา โหนฺติ มาตา จ อุตุนี
โหติ คนฺธพฺโพ จ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ เอวํ ติณฺณํ สนฺนิปาตา
คพฺภสฺสาวกฺกนฺติ โหตีติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ภุมฺมา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุนฺติ ยสฺมา นตฺถิ โลเก
รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต สพฺพปฐมํ หิสฺส ตํ ปาปํ
อตฺตา ชานาติ ตโต อารกฺขเทวตา อถญฺญาปิ ปรจิตฺตวิทุนิโย
เทวตา ตสฺมาสฺส ปรจิตฺตวิทู สกลวนสณฺฑสนฺนิสฺสิตา ภุมฺมา
เทวา ตํ อชฺฌาจารํ ทิสฺวา สทฺทมนุสฺสาเวสุํ ยถา อญฺเญปิ
เทวา สุณนฺติ ตถา นิจฺฉาเรสุํ ฯ กินฺติ ฯ นิรพฺพุโท วต
โภ ฯเปฯ อาทีนโว อุปฺปาทิโตติ ฯ ตสฺสตฺโถ เวรญฺชกณฺเฑ
วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ ฯ
ภุมฺมานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา จาตุมฺมหาราชิกาติ เอตฺถ
ปน ภุมฺมานํ เทวานํ สทฺทํ อากาสฏฺฐเทวตา อสฺโสสุํ
อากาสฏฺฐานํ จาตุมฺมหาราชิกาติ อยมนุกฺกโม เวทิตพฺโพ ฯ
พฺรหฺมกายิกาติ อสญฺญิสตฺเต จ อรูปาวจเร จ ฐเปตฺวา
สพฺเพปิ พฺรหฺมาโน อสฺโสสส สุตฺวา จ สทฺทมนุสฺสาเวสุนฺติ
เวทิตพฺพา (๑) ฯ อิติห เตน ขเณนาติ เอวํ เตน สุทินฺนสฺส
อชฺฌาจารกฺขเณน ฯ เตน มุหุตฺเตนาติ อชฺฌาจารมุหุตฺเตเนว ฯ
ยาว พฺรหฺมโลกาติ ยาว อกนิฏฺฐพฺรหฺมโลกา ฯ อพฺภุคฺคญฺฉีติ
อภิอุคฺคญฺหิ อพฺภุฏฺฐาสิ ฯ เอกโกลาหลมโหสีติ อตฺโถ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปุตฺตํ วิชายีติ สุวณฺณพิมฺพสทิสํ ปจฺฉิมภวิกสตฺตํ ชเนสิ ฯ
พีชโกติ นามํ อกํสูติ น อญฺญํ นาม กาตุมทํสุ พีชกมฺปิ
เทหีติ ปิตามหิยา วุตฺตภาวสฺส ปากฏตฺตา พีชโกเตฺวสฺส นามํ
โหตูติ พีชโกติ นามมกํสุ ฯ ปุตฺตสฺส [๓] นามวเสเนว [๔]
# ๑. ม. เวทิตพฺโพ ฯ ๒. ม. มาตามหิยา ฯ ๓. ม. เอตฺถนฺตเร ปนาติ
# ทิสฺสติ ฯ ๔. ม. เอตฺถนฺตเร จาติ ทิสฺสติ ฯ
มาตาปิตูนํปิสฺส นามมกํสุ ฯ เต อปเรน สมเยนาติ พีชกญฺจ
พีชกมาตรญฺจ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

พีชกสฺส กิร สตฺตฏฺฐวสฺสกาเล
ตสฺส มาตา ภิกฺขุนีสุ โส จ ภิกฺขูสุ ปพฺพชิตฺวา กลฺยาณมิตฺเต
อุปนิสฺสาย อรหตฺเต ปติฏฺฐหึสุ ฯ เตน วุตฺตํ อุโภ อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา อรหตฺตํ สจฺฉากํสูติ ฯ เอวํ มาตา-
ปุตฺตานํ ปพฺพชฺชา สผลา อโหสิ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปิตา ปนสฺส วิปฏิสาราภิภูโต วิหาสิ ฯ เตน วุตฺตํ
อถโข อายสฺมโต สุทินฺนสฺส อหุเทว กุกฺกจฺจนฺติอาทิ ฯ ตตฺถ
อหุเทวาติ อหุเอว ฯ ทกาโร ปทสนฺธิกโร ฯ อโหสิเอวาติ อตฺโถ ฯ
กุกฺกุจฺจนฺติ อชฺฌาจารเหตุโก ปจฺฉานุตาโป ฯ วิปฏิสาโรติปิ
ตสฺเสว นามํ ฯ โส หิ วิญฺญูหิ อกตฺตพฺพตาย กุจฺฉิตกิริยา-
ภาวโต กุกฺกุจฺจํ กตํ อชฺฌาจารํ นิวตฺเตตุํ อสมตฺถตาย ตํ
ปฏิจฺจ วิรูปสรณภาวโต วิปฏิสาโรติ วุจฺจติ ฯ อลาภา วต
เมติ มยฺหํ วต อลาภา ฯ เย ฌานาทีนํ คุณานํ อลาภา
นาม เต มยฺหํ น อญฺญสฺสาติ อธิปฺปาโย ฯ น วต เม
ลาภาติ เยปิ เม ปฏิลทฺธา ปพฺพชฺชาสรณคมนสิกฺขาสมาทาน-
คุณา เตปิ เนว มยฺหํ ลาภา อชฺฌาจารมลินตฺตา ฯ ทุลฺลทฺธํ
วต เมติ อิทํ สาสนํ ลทฺธมฺปิ เม ทุลฺลทฺธํ ฯ น วต
เม สุลทฺธนฺติ ยถา อญฺเญสํ กุลปุตฺตานํ เอวํ น วต เม
สุลทฺธํ ฯ กสฺมา ฯ โยหํ เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย ฯเปฯ
พฺรหฺมจริยํ จริตุนฺติ ฯ พฺรหฺมจริยนฺติ สิกฺขาตฺตยสงฺคหิตํ มคฺค-
พฺรหฺมจริยํ ฯ กิโส อโหสีติ ขาทิตุํ วา ภุญฺชิตุํ วา อสกฺโกนฺโต
ตนุโก อโหสิ อปฺปมํสโลหิโต ฯ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโตติ
สญฺชาตุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกภาโว ปณฺฑุปลาสปฏิภาโค ฯ ธมนิ-
สณฺฐตคตฺโตติ (๑) ปริยาทินฺนมํสโลหิตตฺตา สิราชาเลเนว สนฺถริต-
คตฺโต ฯ อนฺโตมโนติ อนุโสจนวเสน อพฺภนฺตเรเยว ฐิตจิตฺโต ฯ
หทยวตฺถุํ นิสฺสาย วตฺตนวเสน (๒) ปน สพฺเพปิ อนฺโตมนาเยว ฯ
ลีนมโนติ อุทฺเทเส ปริปจฺฉาย กมฺมฏฺฐาเน อธิสีเล อธิจิตฺเต
อธิปญฺญาย วตฺตปฏิวตฺตปูรเณ จ นิกฺขิตฺตธุโร อวิปฺผาริโก ฯ
อญฺญทตฺถุํ โกสชฺชวเสเนว ลีโน สงฺกุฏิโต มโน อสฺสาติ
ลีนมโน ฯ ทุกฺขีติ เจโตทุกฺเขน ทุกฺขี ฯ ทุมฺมโนติ โทเสน
ทุฏฺฐมโน วิรูปมโน วา โทมนสฺสาภิภูตตาย ฯ ปชฺฌายีติ
วิปฏิสารวเสน วหจฺฉินฺโน วิย คทฺรโภ ตํ ตํ จินฺตยิ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สหายกา ภิกฺขูติ ตํ เอวํภูตํ คณสงฺคณิกาปปญฺเจน
วีตินาเมนฺตํ ทิสฺวา ยสฺส วิสฺสาสิกา กถาผาสุกา ภิกฺขู
เต นํ เอตทโวจุํ ฯ ปีนินฺทฺริโยติ ปสาทปฺปติฏฺฐาโนกาสสฺส
สมฺปุณฺณตฺตา ปริปุณฺณจกฺขาทิอินฺทฺริโย ฯ โส ทานิ ตฺวนฺติ
เอตฺถ ทานีติ นิปาโต ฯ โส ปน ตฺวนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ
กจฺจิ โน ตฺวนฺติ กจฺจิ นุ ตฺวํ ฯ อนภิรโตติ อุกฺกณฺฐิโต
# ๑. สฺยา. ม. ธมนิสนฺถตคตฺโตติ ฯ ๒. ม. ปวตฺตนวเสน ฯ
คิหิภาวํ ปฏฺฐยมาโนติ อตฺโถ ฯ ตสฺมา (๑) ตเมว อนภิรตึ
ปฏิกฺขิปนฺโต อาห น โข อหํ อาวุโส อนภิรโตติ ฯ
อธิกุสลานํ ปน ธมฺมานํ ภาวนาย อภิรโตวาหนฺติ (๒) ฯ อตฺถิ
เม ปาปกมฺมํ กตนฺติ มยา กตํ เอกํ ปาปกมฺมํ อตฺถิ
อุปลพฺภติ สํวิชฺชติ นิจฺจกาลํ อภิมุขํ วิย เม ติฏฺฐติ ฯ อถ
นํ ปกาเสนฺโต ปุราณทุติยิกายาติอาทิมาห ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อลํ หิ เต อาวุโส สุทินฺน กุกฺกุจฺจายาติ อาวุโส
สุทินฺน ตุยฺเหตํ ปาปกมฺมํ อลํ สมตฺถํ กุกฺกุจฺจาย ฯ ปฏิพลํ
กุกฺกุจฺจมุปฺปาเทตุนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ ยํ ตฺวนฺติอาทิมฺหิ เยน
ปาเปน ตฺวํ นาสกฺกิสฺสสิ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ ตํ เต ปาปํ
อลํ กุกฺกุจฺจายาติ เอวํ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ ฯ อถ นํ
อนุสาสนฺตา นนุ อาวุโส ภควตาติอาทิมาหํสุ ฯ
ตตฺถ นนูติ อนุมติครหตฺเถ นิปาโต ฯ อเนกปริยาเยนาติ
อเนกการเณน ฯ วิราคายาติ วิราคตฺถาย ฯ โน สราคายาติ
โน ราเคน รญฺชนตฺถาย ฯ ภควตา หิ อิมํ เม ธมฺมํ
สุตฺวา สตฺตา สพฺพภวโภเคสุ วิรชฺชิสฺสนฺติ โน รญฺชิสฺสนฺตีติ
เอตทตฺถาย ธมฺโม เทสิโตติ อธิปฺปาโย ฯ เอส นโย
สพฺพปเทสุ ฯ อิทํ ปเนตฺถ ปริยายวจนมตฺตํ ฯ วิสํโยคายาติ
# ๑. อิติ ปทํ ยสฺมา โส กุกฺกุจฺจการณา ตถารูโป โหติ น
# อนภิรติวเสนาติ เอวมาทิกํ อตฺถํ โชเตติ ฯ โส นฏฺโฐ โหติ มญฺเญ ฯ
# ๒. อธิปฺปาโยติ ปเทน ภวิตพฺพํ ฯ
กิเลเสหิ วิสํยุชฺชนตฺถาย ฯ โน สํโยคายาติ น สํยุชฺชนตฺถาย ฯ
อนุปาทานายาติ อคฺคหณตฺถาย ฯ โน สอุปาทานายาติ น
สงฺคหณตฺถาย ฯ
ตตฺถ นาม ตฺวนฺติ ตสฺมึ นาม ตฺวํ ฯ สราคาย
เจเตสฺสสีติ สห ราเคน วตฺตมานาย เมถุนธมฺมาย เจเตสฺสสิ
กปฺเปสฺสสิ ฯ เอตทตฺถํ วายมิสฺสสีติ อตฺโถ ฯ เอส นโย
สพฺพตฺถ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปุน ราควิราคาทีนิ นวปทานิ นิพฺพฏฺฏิตโลกุตฺตร-
นิพฺพานเมว สนฺธาย วุตฺตานิ ฯ ตสฺมา ราคาวิราคายาติ
วา มทนิมฺมทนายาติ วา วุตฺเตปิ นิพฺพานตฺถายาติ เอวเมว
อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ นิพฺพานํ หิ ยสฺมา ตํ อาคมฺม อารพฺภ
สนฺธาย ปฏิจฺจ ราโค วิรชฺชติ น โหติ ตสฺมา ราควิราโคติ
วุจฺจติ ฯ ยสฺมา ปน ตํ อาคมฺม มานมทปุริสมทาทโย มทา
นิมฺมทา อมทา โหนฺติ วินสฺสนฺติ ตสฺมา มทนิมฺมทนนฺติ
วุจฺจติ ฯ ยสฺมา จ ตํ อาคมฺม สพฺพาปิ กามปิปาสา วินยํ
อพฺภตฺถํ ยาติ ตสฺมา ปิปาสวินโยติ วุจฺจติ ฯ ยสฺมา ปน
ตํ อาคมฺม ปญฺจกามคุณาลยา สมุคฺฆาตํ คจฺฉนฺติ ตสฺมา
อาลยสมุคฺฆาโตติ วุจฺจติ ฯ ยสฺมา ปน ตํ อาคมฺม เตภูมิกวฏฺฏํ
อุปจฺฉิชฺชติ ตสฺมา วฏฺฏูปจฺเฉโทติ วุจฺจติ ฯ ยสฺมา ปน ตํ
อาคมฺม สพฺพโส ตณฺหา ขยํ คจฺฉติ วิรชฺชติ นิรุชฺฌติ จ
ตสฺมา ตณฺหกฺขโย วิราโค นิโรโธติ วุจฺจติ ฯ ยสฺมา ปเนตํ
จตสฺโส โยนิโย ปญฺจ คติโย สตฺต วิญฺญาณฏฺฐิติโย นว
สตฺตาวาเส อปราปรภาวาย วินนโต อาพนฺธนโต สํสิพฺพนโต
วานนฺติ ลทฺธโวหาราย ตณฺหาย นิกฺขนฺตํ นิสฺสฏํ วิสํยุตฺตํ
ตสฺมา นิพฺพานนฺติ วุจฺจตีติ ฯ
กามานํ ปหานํ อกฺขาตนฺติ วตฺถุกามานํ กิเลสกามานญฺจ
ปหานํ วุตฺตํ ฯ กามสญฺญานํ ปริญฺญาติ สพฺพาสมฺปิ กาม-
สญฺญานํ ญาตตีรณปหานวเสน ติวิธา ปริญฺญา อกฺขาตา ฯ
กามปิปาสานนฺติ กาเมสุ ปาตพฺยตานํ กาเม วา ปาตุ-
มิจฺฉานํ ฯ กามวิตกฺกานนฺติ กามูปสํหิตานํ วิตกฺกานํ ฯ กาม-
ปริฬาหานนฺติ ปญฺจกามคุณิกราควเสน อุปฺปนฺนปริฬาหานํ
อนฺโตทาหานํ ฯ อิเมสุ ปญฺจสุ ฐาเนสุ กิเลสกฺขยกโร โลกุตฺตร-
มคฺโคว กถิโต ฯ สพฺพปฐเมสุ ปน ตีสุ ฐาเนสุ โลกิย-
โลกุตฺตรมิสฺสโก มคฺโค กถิโตติ เวทิตพฺโพ ฯ
เนตํ อาวุโสติ เอตํ อาวุโส ตว ปาปกมฺมํ อปฺปสนฺนานํ
วา ปสาทาย เอวรูปานํ ปสาทตฺถาย น โหติ ฯ อถเขฺวตนฺติ
อถโข เอตํ ฯ อถ เขตนฺติปิ ปาโฐ ฯ อญฺญถตฺตายาติ
ปสาทญฺญถาภาวาย วิปฏิสาราย โหติ ฯ เย มคฺเคน อนาคต-
สทฺธา เตสํ วิปฏิสารํ กโรติ อีทิเสปิ นาม ธมฺมวินเย
มยํ ปสนฺนา ยตฺเถว ทุปฺปฏิปนฺนา ภิกฺขูติ ฯ เย ปน
# ๑. ม. อเถ โข ตนฺติปิ ฯ
มคฺเคนาคตสทฺธา เตสํ สิเนรุ วิย วาเตหิ อจโล ปสาโท
อีทิเสหิ วตฺถูหิ อิโต วา ทารุณตเรหิ ฯ เตน วุตฺตํ เอกจฺจานํ
อญฺญถตฺตายาติ ฯ