ทุพฺภิกขกถา
เตน โข ปน สมเยน เวรญฺชา ทุพฺภิกฺขา โหตีติ
ยสฺมึ เวรญฺเชน พฺราหฺมเณน ภควา เวรญฺชํ อุปนิสฺสาย
วสฺสาวาสํ ยาจิโต เตน สมเยน เวรญฺชา ทุพฺภิกฺขา โหติ ฯ
ทุพฺภิกฺขาติ ทุลฺลภภิกฺขา ฯ สา ปน ทุลฺลภภิกฺขตา ยตฺถ
มนุสฺสา อสฺสทฺธา โหนฺติ อปฺปสนฺนา ตตฺถ สุสสฺสกาเลปิ
อติสมคฺเฆปิ (๑) ปุพฺพณฺณาปรณฺเณ โหติ เวรญฺชายํ ปน ยสฺมา
# ๑. สี. อนติมหคฺเฆปิ ฯ
น ตถา อโหสิ อปิจ โข ทุสฺสสฺสตาย ฉาตกโทเสน
อโหสิ ตสฺมา ตมตฺถํ ทสฺเสนฺโต ทฺวีหิติกาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ
ทฺวีหิติกาติ ทฺวิธา ปวตฺตอีหิติกา ฯ อีหิตนฺนาม อิริยา ทฺวิธา
ปวตฺตา จิตฺตอิริยา จิตฺตอีหา ฯ เอตฺถ ลจฺฉาม นุโข กิญฺจิ
ภิกฺขมานา น ลจฺฉามาติ ชีวิตุํ วา สกฺขิสฺสาม นุ โข
โนติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ
อถวา ทฺวีหิติกาติ ทุชฺชีวิกา ฯ อีหิตํ อีหา อิริยนํ
ปวตฺตนํ ชีวิตนฺติอาทีนิ หิ ปทานิ เอกตฺถานิ ฯ ตสฺมา
ทุกฺเขน อีหิตํ เอตฺถ ปวตฺตตีติ ทฺวีหิติกาติ อยเมตฺถ ปทตฺโถ ฯ
เสตฏฺฐิกาติ เสตกานิ อฏฺฐีนิ เอตฺถาติ เสตฏฺฐิกา ฯ ทิวสํปิ
ยาจิตฺวา กิญฺจิ อลทฺธา มตานํ กปณมานุสฺสกานํ (๑) อหิจฺฉตฺตก-
วณฺเณหิ อฏฺฐิเกหิ ตตฺร ตตฺร ปริกิณฺณาติ วุตฺตํ โหติ ฯ
เสตฏฺฏิกาติปิ ปาโฐ ฯ ตสฺสตฺโถ เสตา อฏฺฏิ เอตฺถาติ
เสตฏฺฏิกา ฯ อฏฺฏีติ อาตุรตา พฺยาธิโรโค ฯ ตตฺถ จ สสฺสานํ
คพฺภคฺคหณกาเล เสตกโรเคน อุปหตเมว ปจฺฉินฺนขีรํ อคฺคหิต-
ตณฺฑุลํ ปณฺฑรปณฺฑรํ สาลิสีสํ วา ยวโคธุมสีสํ วา นิกฺขมติ
ตสฺมา เสตฏฺฏิกาติ วุจฺจติ ฯ

วปฺปกาเล สุฏฺฐุ อภิสงฺขริตฺวาปิ วุตฺตสสฺสํ ตตฺถ
สลากา เอว สมฺปชฺชตีติ สลากาวุตฺตา ฯ สลากาย วา
ตตฺถ ชีวิตํ ปวตฺเตนฺตีติ สลากาวุตฺตา ฯ กึ วุตฺตํ โหติ ฯ
# ๑. ม. กปณมนุสฺสานํ ฯ ๒. ม. ชีวิกํ ฯ
ตตฺถ กิร ธญฺญวิกฺกยกานํ สนฺติกํ กยเกสุ คเตสุ ทุพฺพล-
มนุสฺเส อภิภวิตฺวา พลวมนุสฺสา ธญฺญํ กีณิตฺวา คจฺฉนฺติ ฯ
ทุพฺพลมนุสฺสา อลภมานา มหาสทฺทํ กโรนฺติ ฯ ธญฺญวิกฺกยกา
สพฺเพสํ สงฺคหํ กริสฺสามาติ ธญฺญกรณฏฺฐาเน ธญฺญมาปกํ
นิสีทาเปตฺวา เอกปสฺเส วณฺณชฺฌกฺขํ (๑) นิสีทาเปสุํ ฯ ธญฺญตฺถิกา
วณฺณชฺฌกฺขสฺส สนฺติกํ คจฺฉนฺติ ฯ โส อาคตปฏิปาฏิยา มูลํ
คเหตฺวา อิตฺถนฺนามสฺส เอตฺตกํ ทาตพฺพนฺติ สลากํ ลิขิตฺวา
เทติ ฯ เต ตํ คเหตฺวา ธญฺญมาปกสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา
ทินฺนปฏิปาฏิยา ธญฺญํ คณฺหนฺติ ฯ เอวํ สลากาย ตตฺถ ชีวิตํ
ปวตฺเตนฺตีติ สลากาวุตฺตา ฯ
น สุกรา อุญฺเฉน ปคฺคเหน ยาเปตุนฺติ ปคฺคเหน โย
อุญฺโฉ เตน ยาเปตุํ น สุกรา ฯ ปตฺตํ ปคฺคเหตฺวา ยํ
อริยา อุญฺฉํ กโรนฺติ ภิกฺขาจริยํ จรนฺติ เตน อุญฺเฉน ยาเปตุํ
น สุกราติ วุตฺตํ โหติ ฯ ตทา กิร ตตฺถ สตฺตฏฺฐคาเม
ปิณฺฑาย จริตฺวา เอกทิวสมฺปิ ยาปนมตฺตํ น ลภนฺติ ฯ

เตน โข ปน สมเยน อุตฺตราปถกา อสฺสพาณิชา ฯเปฯ
อสฺโสสิ โข ภควา อุทุกฺขลสทฺทนฺติ ฯ เตนาติ ยสฺมึ สมเย
ภควา เวรญฺชํ อุปนิสฺสาย วสฺสาวาสํ อุปคโต เตน สมเยน
อุตฺตราปถวาสิกา อุตฺตราปถโต วา อาคตตฺตา เอวํลทฺธโวหารา
# ๑. วณฺณชฺฌกฺขนฺติ กหาปณปริกฺขกนฺติ ฏีกา ฯ
อสฺสพาณิชา อุตฺตราปเถ อสฺสานํ อุฏฺฐานฏฺฐาเน ปญฺจ
อสฺสสตานิ คเหตฺวา ทิคุณติคุณํ ลาภํ ปฏฺฐยมานา เทสนฺตรํ
คจฺฉนฺตา เตหิ อตฺตโน วิกฺกายิกภณฺฑภูเตหิ ปญฺจมตฺเตหิ
อสฺสสเตหิ เวรญฺชายํ วสฺสาวาสํ อุปคตา โหนฺติ ฯ กสฺมา ฯ
น หิ สกฺกา ตสฺมึ เทเส วสฺสิเก จตฺตาโร มาเส อทฺธานํ
ปฏิปชฺชิตุํ ฯ อุปคจฺฉนฺตา จ พหินคเร อุทเกน อนชฺโฌตฺถรณีเย
ฐาเน อตฺตโน จ วาสาคารานิ อสฺสานญฺจ มนฺทิรํ
การาเปตฺวา วติยา ปริกฺขิปึสุ ฯ ตานิ เตสํ วสนฏฺฐานานิ
อสฺสมณฺฑลิกาโยติ ปญฺญายึสุ ฯ เตนาห เตหิ อสฺสมณฺฑลิกาสุ
ภิกฺขูนํ ปตฺถ ปตฺถ ปุลกํ ปญฺญตฺตํ โหตีติ ฯ ปตฺถปตฺถปุลกนฺติ
เอกเมกสฺส (๑) ภิกฺขุโน ปตฺถปตฺถปฺปมาณํ ปุลกํ ฯ ปตฺโถ นาม
นาฬีมตฺตํ โหติ เอกสฺส ปุริสสฺส อลํ ยาปนาย ฯ วุตฺตมฺปิ
เหตํ ปตฺโถทโน นาลมยํ ทุวินฺนนฺติ ฯ ปุลกนฺนาม นิตฺถุสํ
กตฺวา อุสฺเสเทตฺวา คหิตยวตณฺฑุลา วุจฺจนฺติ ฯ ยทิ หิ
สถุสา โหนฺติ ปาณกา วิชฺฌนฺติ อทฺธานกฺขมา น โหนฺติ
ตสฺมา เต พาณิชา อทฺธานกฺขมํ กตฺวา ยวตณฺฑุลํ อาทาย
อทฺธานํ ปฏิปชฺชนฺติ ยตฺถ อสฺสานํ ขาทนียํ ติณํ ทุลฺลภํ
ภวิสฺสติ ตตฺเถว ตํ อสฺสภตฺตํ ภวิสฺสตีติ ฯ
กสฺมา ปน เตหิ ตํ ภิกฺขูนํ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ วุจฺจเต ฯ
# ๑. เอเกกสฺส ฯ
น หิ เต ทกฺขิณาปถมนุสฺสา วิย อสฺสทฺธา อปฺปสนฺนา ฯ เต
ปน สทฺธา ปสนฺนา พุทฺธมามกา ธมฺมมามกา สงฺฆมามกา ฯ
เต ปุพฺพณฺหสมยํ เกนจิเทว กรณีเยน นครํ ปวิสนฺตา เทฺว
ตโย ทิวเส อทฺทสํสุ สตฺตฏฺฐ ภิกฺขู สุนิวตฺเถ สุปารุเต
อิริยาปถสมฺปนฺเน สกลมฺปิ นครํ ปิณฺฑาย จริตฺวา กิญฺจิ
อลภมาเน ฯ ทิสฺวาน เตสํ เอตทโหสิ อยฺยา อิมํ นครํ
อุปนิสฺสาย วสฺสํ อุปคตา ฉาตกญฺจ วตฺตติ น จ กิญฺจิ
ลภนฺติ อติวิย กิลมนฺติ มยญฺจมฺหา อาคนฺตุกา น สกฺโกม
เนสํ เทวสิกํ ยาคุญฺจ ภตฺตญฺจ ปฏิยาเทตุํ อมฺหากํ ปน
อสฺสา สายญฺจ ปาโต จ ทฺวิกฺขตฺตต ภตฺตํ ลภนฺติ ยนฺนูน
มยํ เอกเมกสฺส อสฺสสฺส ปาตราสภตฺตโต เอกเมกสฺส ภิกฺขุโน
ปตฺถปตฺถปุลกํ ทเทยฺยาม เอวํ อยฺยา น จ กิลมิสฺสนฺติ
อสฺสา จ ยาเปสฺสนฺตีติ ฯ เต ภิกฺขูนํ สนฺติกํ คนฺตฺวา
เอตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ภนฺเต ตุมฺเห ปตฺถปตฺถปุลกํ ปฏิคฺคเหตฺวา
ยํ วา ตํ วา กตฺวา ปริภุญฺชถาติ ยาจิตฺวา เทวสิกํ ปตฺถ-
ปตฺถปุลกํ ปญฺญาเปสุํ ฯ เตน วุตฺตํ เตหิ อสฺสมณฺฑลิกาสุ
ภิกฺขูนํ ปตฺถปตฺถปุลกํ ปญฺญตฺตํ โหตีติ ฯ ปญฺญตฺตนฺติ
นิจฺจภตฺตสงฺเขเปน ฐปิตํ ฯ

อิทานิ ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวาติอาทีสุ ฯ
ปุพฺพณฺหสมยนฺติ ทิวสสฺส ปุพฺพภาคสมยํ ฯ ปุพฺพณฺหสมเยติ
อตฺโถ ฯ ปุพฺพณฺเห วา สมยํ ปุพฺพณฺหสมยํ ฯ ปุพฺพณฺเห
เอกํ ขณนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ เอวํ อจฺจนฺตสํโยเค อุปโยควจนํ
ลพฺภติ ฯ นิวาเสตฺวาติ ปริทหิตฺวา ฯ วิหารนิวาสนปริวตฺตน-
วเสเนตํ เวทิตพฺพํ ฯ น หิ เต ตโต ปุพฺเพ อนิวตฺถา
อเหสุํ ฯ ปตฺตจีวรมาทายาติ ปตฺตํ หตฺเถหิ จีวรํ กาเยน
อาทิยิตฺวา สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ธาเรตฺวาติอตฺโถ ฯ เยน วา เตน
วา หิ ปกาเรน คณฺหนฺตา อาทาย อิจฺเจว วุจฺจนฺติ ฯ
ยถา สมาทาเยว ปกฺกมตีติ ฯ ปิณฺฑํ อลภมานาติ สกลมฺปิ
เวรญฺชํ จริตฺวา ติฏฺฐตุ ปิณฺโฑ อนฺตมโส อติจฺฉถาติ
วาจมฺปิ อลภมานา ฯ

ปตฺถปตฺถปุลกํ อารามํ หริตฺวาติ คตคตฏฺฐาเน ลทฺธํ
เอกเมกํ ปตฺถ ปตฺถ ปุลกํ คเหตฺวา อารามํ เนตฺวา ฯ อุทุกฺขเล
โกฏฺเฏตฺวา ปริภุญฺชนฺตีติ เถรานํ โกจิ กปฺปิยการโก นตฺถิ
โย เตสํ ตํ คเหตฺวา ยาคค วา ภตฺตํ วา ปเจยฺย ฯ
สามํปิ ปจนํ สมณสารุปฺปํ น โหติ น จ วฏฺฏติ ฯ เต
เอวํ โน สลฺลหุกวุตฺติตา จ ภวิสฺสติ สามปากปริโมจนญฺจาติ
อฏฺฐฏฺฐ ชนา วา ทส ทส ชนา วา เอกโต หุตฺวา
อุทุกฺขเล โกฏฺเฏตฺวา โกฏฺเฏตฺวา สกํ สกํ ปฏิวิสํ (๑) อุทเกน
เตเมตฺวา ปริภุญฺชนฺติ ฯ เอวํ ปริภุญฺชิตฺวา อปฺโปสฺสุกฺกา
# ๑. ปฏิวึสนฺติปิ ฯ ม. ปฉิวีสํ ฯ
สมณธมฺมํ กโรนฺติ ฯ

ภควโต ปน เต อสฺสวาณิชา ปตฺถปุลกญฺจ
เทนฺติ ตทุปิยญฺจ สปฺปิมธุสกฺขรํ ฯ ตํ อายสฺมา
อานนฺโท อาหริตฺวา สิลายํ ปึสติ ฯ ปุญฺญวตา ปณฺฑิต-
ปุริเสน กตํ มนาปเมว โหติ ฯ อถ นํ ปึสิตฺวา สปฺปิอาทีหิ
สมฺมาโยเชตฺวา ภควโต อุปนาเมติ ฯ อเถตฺถ เทวตา ทิพฺโพชํ
ปกฺขิปนฺติ ฯ ตํ ภควา ปริภุญฺชิ ฯ ปริภุญฺชิตฺวา ผลสมาปตฺติยา
กาลํ วีตินาเมติ (๑) ฯ น ตโต ปฏฺฐาย ปิณฺฑาย จรติ ฯ

กึ ปนานนฺทตฺเถโร ตทา ภควโต อุปฏฺฐาโก โหตีติ ฯ
น (๒) โหติ โน จ โข อุปฏฺฐากฏฺฐานํ ลทฺโธ (๓) ฯ ภควโต หิ
ปฐมโพธิยํ วีสติวสฺสพฺภนฺตเร นิพทฺธูปฏฺฐาโก นาม นตฺถิ ฯ
กทาจิ นาคสมาลตฺเถโร ภควนฺตํ อุปฏฺฐาเปสิ (๔) กทาจิ
นาคิตตฺเถโร กทาจิ เมฆิยตฺเถโร กทาจิ อุปวาณตฺเถโร กทาจิ
สาคตตฺเถโร กทาจิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ฯ เต อตฺตโน
รุจิยา อุปฏฺฐหิตฺวา ยทา อิจฺฉนฺติ ตทา ปกฺกมนฺติ ฯ
อานนฺทตฺเถโร เตสุ [๕] อุปฏฺฐหนฺเตส อปฺโปสฺสุกฺโก โหติ
ปกฺกนฺเตสุ สยเมว วตฺตปฏิปตฺตึ กโรติ ฯ ภควาปิ กิญฺจาปิ
เม ญาติเสฏฺโฐ อุปฏฺฐากฏฺฐานํ น ตาว ลภติ อถโข
เอวรูเปสุ ฐาเนสุ อยเมว ปฏิรูโปติ อธิวาเสสิ ฯ เตน วุตฺตํ
# ๑. ม. อตินาเมติ ฯ ๒. ม. นสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓. ม. ลทฺธา ฯ
# อิทเมตฺถ ปน ลทฺธนฺติ ยุตฺตตรํ ฯ ๔. ม. อุปฏฺฐาสิ ฯ
# ๕. ม. เอตฺถนฺตเร เตสูติ ทิสฺสติ ฯ
อายสฺมา อานนฺโท ปตฺถ ปตฺถ ปุลกํ สิลายํ ปึสิตฺวา ภควโต
อุปนาเมติ ตํ ภควา ปริภุญฺชตีติ ฯ

นนุ จ มนุสฺสา ทุพฺภิกฺขกาเล อติวิย อุสฺสาหชาตา
ปุญฺญานิ กโรนฺติ อตฺตนา อภุญฺชิตฺวาปิ ภิกฺขูนํ ทาตพฺพํ
มญฺญนฺติ เต ตทา กสฺมา กฏจฺฉุภิกฺขมฺปิ น อทํสุ อยญฺจ
เวรญฺโช พฺราหฺมโณ มหตา อุสฺสาเหน ภควนฺตํ วสฺสาวาสํ
ยาจิ โส กสฺมา ภควโต อตฺถิภาวมฺปิ น ชานาตีติ ฯ
วุจฺจเต ฯ มาราวฏฺฏนาย ฯ เวรญฺชํ หิ พฺราหฺมณํ ภควโต
สนฺติกา ปกฺกนฺตมตฺตเมว สกลญฺจ นครํ สมนฺตา [๑] โยชนมตฺตํ
ยตฺถ สกฺกา ปุเรภตฺตํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺจาคนฺตุํ ตํ
สพฺพํ มาโร อาวฏฺเฏตฺวา โมเหตฺวา สพฺเพสํ อสลฺลกฺขณภาวํ
กตฺวา ปกฺกามิ ตสฺมา น โกจิ อนฺตมโส สามีจิกมฺมมฺปิ
กตฺตพฺพํ มญฺญิตฺถ ฯ
กึ ปน ภควาปิ มาราวฏฺฏนํ อชานิตฺวา ตตฺถ วสฺสํ
อุปคโตติ ฯ โน อชานิตฺวา ฯ อถ กสฺมา จมฺปาสาวตฺถี-
ราชคหาทีนํ อญฺญตรสฺมึ น อุปคโตติ ฯ ติฏฺฐนฺตุ จมฺปา-
สาวตฺถีราชคหาทีนิ สเจปิ ภควา ตสฺมึ สํวจฺฉเร อุตฺตรกุรุํ
วา ติทสปุรํ วา คนฺตฺวา วสฺสํ อุปคจฺเฉยฺย ตํปิ มาโร
อาวฏฺเฏยฺย ฯ โส กิร ตํ สํวจฺฉรํ อติวิย อาฆาเตน
# ๑. ม. เอตฺถนฺตเร จาติ ทิสฺสติ ฯ
ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต อโหสิ ฯ อิธ ปน ภควา อิมํ อติเรกํ การณํ
อทฺทส อสฺสวาณิชา ภิกฺขูนํ สงฺคหํ กริสฺสนฺตีติ ตสฺมา
เวรญฺชายเมว วสฺสํ อุปคญฺฉิ ฯ

กึ ปน มาโร วาณิชเก อาวฏฺเฏตุํ น สกฺโกตีติ ฯ
โน น สกฺโกติ เต ปน อาวฏฺฏิตปริโยสาเน อาคมึสุ ฯ
ปฏินิวตฺติตฺวา กสฺมา น อาวฏฺเฏสีติ ฯ อวิสยฺหตาย ฯ น หิ
โส ตถาคตสฺส อภิหฏภิกฺขาย นิพทฺธทานสฺส อปฺปิตวตฺตสฺส
อนฺตรายํ กาตุํ วิสหติ ฯ จตุนฺนํ หิ น สกฺกา อนฺตราโย
กาตุํ ฯ กตเมสํ จตุนฺนํ ฯ ตถาคตสฺส อภิหฏภิกฺขาสงฺเขเปน วา
นิพทฺธทานสฺส อปฺปิตวตฺตสงฺเขเปน วา ปริจฺจตฺตานํ จตุนฺนํ
ปจฺจยานํ น สกฺกา เกนจิ อนฺตราโย กาตุํ พุทฺธานํ ชีวิตสฺส
น สกฺกา เกนจิ อนฺตราโย กาตุํ อสีติยา อนุพฺยญฺชนานํ
พฺยามปฺปภาย วา น สกฺกา เกนจิ อนฺตราโย กาตุํ
จนฺทิมสุริยเทวพฺรหฺมานมฺปิ หิ ปภา ตถาคตสฺส อนุพฺยญฺชน-
พฺยามปฺปภาปเทสํ ปตฺวา วิหตานุภาวา โหนฺติ พุทฺธานํ
สพฺพญฺญุตญฺญาณสฺส น สกฺกา เกนจิ อนฺตราโย กาตุนฺติ
อิเมสํ จตุนฺนํ น สกฺกา เกนจิ อนฺตราโย กาตุํ ฯ ตสฺมา
มาเรน อกตนฺตรายภิกฺขํ ภควา สสาวกสงฺโฆ ตทา ปริภุญฺชีติ
เวทิตพฺโพ ฯ

เอวํ ปริภุญฺชนฺโต จ เอกทิวสํ ฯ อสฺโสสิ โข ภควา
อุทุกฺขลสทฺทนฺติ ภควา ปตฺถ ปตฺถ ปุลกํ โกฏฺเฏนฺตานํ ภิกฺขูนํ
มุสลสงฺฆฏฺฏชนิตํ อุทุกฺขลสทฺทํ สุณิ ฯ ตโต ปรํ ชานนฺตาปิ
ตถาคตาติเอวมาทิ ยํ ปรโต กินฺนุโข โส อานนฺท อุทุกฺขล-
สทฺโทติ ปุจฺฉิ ตสฺส ปริหารทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ ตตฺรายํ
สงฺเขปวณฺณนา ฯ ตถาคตา นาม ชานนฺตาปิ สเจ ตาทิสํ
ปุจฺฉาการณํ โหติ ปุจฺฉนฺติ สเจ ปน ตาทิสํ ปุจฺฉาการณํ
นตฺถิ ชานนฺตาปิ น ปุจฺฉนฺติ ฯ ยสฺมา ปน พุทฺธานํ อชานนํ
นาม นตฺถิ ตสฺมา อชานนฺตาปีติ น วุตฺตํ ฯ กาลํ วิทิตฺวา
ปุจฺฉนฺตีติ สเจ ตสฺสา ปุจฺฉาย โส กาโล โหติ เอวํ ตํ
กาลํ วิทิตฺวา ปุจฺฉนฺติ สเจ น โหติ เอวมฺปิ กาลํ วิทิตฺวา
น ปุจฺฉนฺติ ฯ เอวํ ปุจฺฉนฺตาปิ จ อตฺถสํหิตํ ตถาคตา
ปุจฺฉนฺติ ยํ อตฺถนิสฺสิตํ การณนิสฺสิตํ ตเทว ปุจฺฉนฺติ โน
อนตฺถสํหิตํ ฯ กสฺมา ฯ ยสฺมา อนตฺถสํหิเต เสตุฆาโต ตถา-
คตานํ ฯ เสตุ วุจฺจติ มคฺโค ฯ มคฺเคเนว ตาทิสสฺส วจนสฺส
ฆาโต สมุจฺเฉโทติ วุตฺตํ โหติ ฯ
อิทานิ อตฺถสํหิตนฺติ เอตฺถยํ อตฺถนิสฺสิตํ วจนํ
ตถาคตา ปุจฺฉนฺติ ตํ ทสฺเสนฺโต ทฺวีหิ อากาเรหีติอาทิมาห ฯ
ตตฺถ อากาเรหีติ การเณหิ ฯ ธมฺมํ วา เทเสสฺสามาติ
อตฺถุปฺปตฺติยุตฺตํ สุตฺตํ วา ปุพฺพจริตการณยุตฺตํ ชาตกํ วา
# ๑. ยุ. โย ฯ
กถยิสฺสาม ฯ สาวกานํ วา สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปสฺสามาติ สาวกานํ
วา ตาย ปุจฺฉาย วีติกฺกมํ ปากฏํ กตฺวา ครุกํ วา ลหุกํ
วา สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปสฺสาม อาณํ ฐเปสฺสามาติ ฯ
อถโข ภควา ฯเปฯ เอตมตฺถํ อาโรเจสีติ เอตฺถ นตฺถิ
กิญฺจิ วตฺตพฺพํ ฯ ปุพฺเพ วุตฺตเมว หิ ภิกฺขูนํ ปตฺถปตฺถ
ปุลกํ ปฏิลาภํ (๑) สลฺลหุกวุตฺติตํ สามปากปริโมจนญฺจ อาโรเจนฺโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสีติ วุจฺจติ ฯ