เถโร ปุนทิวเสปิ
ราชเคเหเยว ภุญฺชิตฺวา นนฺทนวเน อนมตคฺคิยานิ กเถสิ ฯ
ปุนทิวเส อคฺคิกฺขนฺโธปมสุตฺตํ กเถสิ ฯ เอเตเนว อุปาเยน
สตฺตทิวสานิ กเถสิ ฯ อฑฺฒนวมานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิ-
สมโย อโหสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย นนฺทนวนํ สาสนสฺส โชติ-
ปาตุภาวฏฺฐานนฺติ กตฺวา โชติวนนฺติ นามํ ลภิ ฯ สตฺตเม
ปน ทิวเส เถรา อนฺเตปุเร รญฺโญ อปฺปมาทสุตฺตํ กถยิตฺวา
เจติยคิริเมว อคมํสุ ฯ
อถโข ราชา อมจฺเจ ปุจฺฉิ เถโร อมฺเห คาฬฺเหน
โอวาเทน โอวทิ คจฺเฉยฺย นุโขติ ฯ อมจฺจา ตุมฺเหหิ เทว
เถโร อยาจิโต สยเมว อาคโต ตสฺมา ตสฺส อนาปุจฺฉา ว
คมนมฺปิ ภเวยฺยาติ อาหํสุ ฯ

ตโต ราชา รถํ อภิรุหิตฺวา
เทฺว จ เทวิโย อาโรเปตฺวา เจติยคิรึ อคมาสิ มหจฺจ-
ราชานุภาเวน ฯ คนฺตฺวา เทวิโย เอกมนฺตํ อปกฺกมาเปตฺวา
สยํ เถรานํ สมีปํ อุปสงฺกนฺโต อติวิย กิลนฺตรูโป หุตฺวา
อุปสงฺกมิ ฯ ตโต นํ เถโร อาห กสฺมา ตฺวํ มหาราช
เอวํ กิลมมาโนว อาคโตติ ฯ ตุมฺเห มม คาฬฺหํ โอวาทํ
ทตฺวา อิทานิ คนฺตุกามา นุโขติ ชานนตฺถํ ภนฺเตติ ฯ
น มยํ มหาราช คนฺตุกามา อปิจ วสฺสูปนายิกกาโลนามายํ
มหาราช ตตฺร สมเณน วสฺสูปนายิกํ ฐานํ ญาตุํ วฏฺฏตีติ ฯ

ตํ ทิวสเมว อริฏฺโฐ นาม อมจฺโจ ปญฺจปญฺญาสาย เชฏฺฐ-
กนิฏฺฐภาตุเกหิ สทฺธึ รญฺโญ สมีเป ฐิโต อาห อจฺฉามหํ เทว
เถรานํ สนฺติเก ปพฺพชิตุนฺติ ฯ สาธุ ภเณ ปพฺพชสฺสูติ ฯ
ราชา อนุชานิตฺวา เถรํ สมฺปฏิจฺฉาเปสิ ฯ เถโร ตทเหว
ปพฺพาเชสิ ฯ สพฺเพ ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณึสุ ฯ
ราชาปิ โข ตํ ขณํเยว กณฺฏเกหิ เจติยงฺคณํ ปริกฺขิปิตฺวา
อฏฺฐสฏฺฐิยา เลเณสุ กมฺมํ ปฏฺฐเปตฺวา นครเมว อคมาสิ ฯ
เตปิ เถรา ทสภาติกสมากุลํ ราชกุลํ ปสาเทตฺวา มหาชนํ
# ๑. ม. มหญฺจ ราชานุภาเวน ฯ
โอวทมานา เจติยคิริมฺหิ วสฺสํ วสึสุ ฯ ตทาปิ เจติยคิริมฺหิ
ปฐมวสฺสํ อุปคตา ทฺวาสฏฺฐี อรหนฺโต อเหสุํ ฯ

อถายสฺมา มหามหินฺโท วุฏฺฐวสฺโส ปวาเรตฺวา กตฺติก-
ปุณฺณมายํ อุโปสถทิวเส ราชานํ เอตทโวจ มหาราช อมฺเหหิ
จิรํ ทิฏฺโฐ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนาถวาสํ วสิมฺหา อิจฺฉาม
ชมฺพุทีปํ คนฺตุนฺติ ฯ ราชา อาห [๑] ภนฺเต ตุมฺเห จตูหิ
ปจฺจเยหิ อุปฏฺฐหามิ อยญฺจ มหาชโน ตุมฺเห นิสฺสาย ตีสุ
สรเณสุ ปติฏฺฐิโต กสฺมา ตุมฺเห อุกฺกณฺฐถาติ ฯ จิรํ ทิฏฺโฐ
โน มหาราช สมฺมาสมฺพุทฺโธ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐานญฺชลิกมฺม-
สามีกมฺมกรณฏฺฐานํ นตฺถิ เตนมฺหา อุกฺกณฺฐิตาติ ฯ นนุ
ภนฺเต ตุมฺเห อโวจุตฺถ ปรินิพฺพุโต สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ กิญฺจาปิ
มหาราช ปรินิพฺพุโต อถขฺวสฺส สรีรธาตุโย ติฏฺฐนฺตีติ ฯ
อญฺญาตํ ภนฺเต ถูปปติฏฺฐานํ ตุมฺเห อากงฺขถาติ กโรมิ
ภนฺเต ถูปํ ภูมิภาคํทานิ วิจินาถ อปิจ ภนฺเต ธาตุโย
กุโต ลจฺฉามาติ ฯ สุมเนน สทฺธึ มนฺเตหิ มหาราชาติ ฯ

สาธุ ภนฺเตติ ราชา สุมนํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ กุโตทานิ
ภนฺเต ธาตุโย ลจฺฉามาติ ฯ สุมโน อาห อปฺโปสฺสุกฺโก
ตฺวํ มหาราช วีถิโย โสธาเปตฺวา ธชปฏากปุณฺณฆฏาทีหิ
อลงฺการาเปตฺวา สปริชโน อุโปสถงฺคานิ สมาทิยิตฺวา สพฺพ-
# ๑. ม. เอตฺถนฺตเร อหนฺติ ทิสฺสติ ฯ
ตาลาวจเร อุปฏฺฐเปตฺวา มงฺคลหตฺถึ สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตํ
การาเปตฺวา อุปริ จสฺส เสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา สายณฺหสมเย
มหานาควนุยฺยานาภิมุโข ยาหิ อทฺธา ตสฺมึ ฐาเน ธาตุโย
ลจฺฉสีติ ฯ ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ เถรา เจติยคิริเมว
อคมํสุ ฯ

ตตฺรายสฺมา มหินฺทตฺเถโร สุมนํ สามเณรมาห คจฺฉ
ตฺวํ สามเณร ชมฺพุทีเป ตว อยฺยกํ อโสกํ ธมฺมราชานํ
อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน เอวํ วเทหิ สหาโย เต มหาราช
เทวานํ ปิยติสฺโส พุทฺธสาสเน ปสนฺโน ถูปํ ปติฏฺฐาเปตุ-
กาโม ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ธาตุ อตฺถิ ตํ เม เทถาติ
ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทหิ
ตุมฺหากํ กิร มหาราช หตฺเถ เทฺว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณ-
ทาฒญฺจ ทกฺขิณกฺขกญฺจ ตโต ตุมฺเห ทกฺขิณทาฒํ ปูเชถ
ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ เอวญฺจ นํ วเทหิ กสฺมา
ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา ปมชฺชสีติ ฯ

สาธุ ภนฺเตติ โข สุมโน เถรสฺส วจนํ สมปฏิจฺฉิตฺวา
ตาวเทว ปตฺตจีวรมาทาย เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา ปาฏลิปุตฺต-
ทฺวาเร โอรุยฺห รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ
มหาราชา ตุฏฺโฐ สามเณรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา คนฺเธหิ
อุพฺพฏฺเฏตฺวา วรมุตฺตสทิสานํ ธาตูนํ ปูเรตฺวา อทาสิ ฯ โส
ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิ ฯ สกฺโก เทวราชา
สามเณรํ ทิสฺวา กึ ภนฺเต สุมน อาหิณฺฑสีติ อาห ฯ ตฺวํ
มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ เปเสตฺวา กสฺมา ปมชฺชสีติ ฯ
นปฺปมชฺชามิ ภนฺเต วเทหิ กึ กโรมีติ ฯ ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ
เทฺว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฒญฺจ ทกฺขิณกฺขกญฺจ ตโต ตุมฺเห
ทกฺขิณทาฒํ ปูเชถ ทกฺขิณกฺขกมฺปน มยฺหํ เทถาติ ฯ สาธุ
ภนฺเตติ โข สกฺโก เทวานมินฺโท โยชนปฺปมาณํ มณิถูปํ
อุคฺฆาเฏตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ ธาตุํ นีหริตฺวา สุมนสฺส อทาสิ ฯ
โส ตํ คเหตฺวา เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐาสิ ฯ

อถโข มหินฺทปฺปมุขา สพฺเพปิ เต มหานาคา อโสกธมฺม-
ราเชน ทินฺนธาตุโย เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐเปตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ
อาทาย วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหานาควนุยฺยานํ อคมํสุ ฯ
ราชาปิ โข สุมเนน วุตฺตปฺปการํ ปูชาสกฺการํ กตฺวา
หตฺถิกฺขนฺธวรคโต สยํ มงฺคลหตฺถิมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ธารยมาโน
มหานาควนุยฺยานํ สมฺปาปุณิ ฯ อถสฺส เอตทโหสิ สเจ อยํ
สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ ฉตฺตํ อปนมตุ มงฺคลหตฺถี ชนฺนุเกหิ
ภูมิยํ ปติฏฺฐหตุ ธาตุจงฺโกฏกํ มยฺหํ มตฺถเก ปติฏฺฐาตูติ ฯ
สห รญฺโญ จิตฺตุปฺปาเทน ฉตฺตํ อปนมิ หตฺถี ชนฺนุเกหิ
ภูมิยํ ปติฏฺฐหิ ธาตุจงฺโกฏกํ รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐหิ ฯ ราชา
อมเตเนว อภิสิตฺตคตฺโต วิย ปรเมน ปีติปามุชฺเชน สมนฺนาคโต
ปุจฺฉิ ธาตุํ ภนฺเต กึ กโรมาติ ฯ หตฺถิกุมฺภมฺหิเยว ตาว
มหาราช ฐเปหีติ ฯ ราชา ธาตุจงฺโกฏกํ คเหตฺวา หตฺถิกุมฺเภ
ฐเปสิ ฯ ปมุทิโต นาโค โกญฺจนาทํ นทิ ฯ มหาเมโฆ อุฏฺฐหิตฺวา
โปกฺขรวสฺสํ วสฺสิ ฯ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา มหาภูมิจาโล อโหสิ
ปจฺจนฺเตปิ นาม สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ ปติฏฺฐหิสฺสตีติ ฯ
เทวมนุสฺสา ปโมทึสุ ฯ เอวํ อิทฺธานุภาวสิริยา เทวมนุสฺสานํ
ปีตึ ชนยนฺโต
ปุณฺณมายํ มหาวีโร จาตุมฺมาสินิยา อิธ
อาคนฺตฺวา เทวโลกมฺหา หตฺถิกุมฺเภ ปติฏฺฐิโตติ ฯ

อถ (๑) โส หตฺถินาโค อเนกตาลาวจรปริวาริโต อติวิย
อุฬาเรน ปูชาสกฺกาเรน สกฺกริยมาโน ปจฺฉิมทิสาภิมุโข หุตฺวา
อปสกฺกนฺโต ยาว นครสฺส ปุรตฺถิมทฺวารํ ตาว คนฺตฺวา
ปุรตฺถิมทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา สกลนาคเรหิ อุฬาราย
ปูชาย กริยมานาย ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ถูปารามสฺส
ปจฺฉิมทิสาภาเค มเหชวตฺถุ นาม กิร อตฺถิ ตตฺถ คนฺตฺวา
ปุน ถูปารามาภิมุโขเยว ปฏินิวตฺติ ฯ เตน จ สมเยน ถูปาราเม
ปุริมกานํ ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ ปริโภคเจติยฏฺฐานํ โหติ ฯ

อตีเต กิร อยํ ทีโป โอชทีโป นาม อโหสิ ฯ ราชา
อภโย นาม ฯ นครํ อภยปุรนฺนาม ฯ เจติยปพฺพโต เทวกูฏ-
ปพฺพโต นาม ฯ ถูปาราโม ปฏิยาราโม นาม ฯ เตน โข
# ๑. ม. อถสฺส ฯ
ปน สมเยน กกุสนฺโธ ภควา โลเก อุปฺปนฺโน โหติ ฯ ตสฺส
สาวโก มหาเทโว นาม [๑] ภิกฺขุสหสฺเสน สทฺธึ เทวกูเฏ
ปติฏฺฐาสิ มหินฺทตฺเถโร วิย เจติยปพฺพเต ฯ เตน สมเยน
โอชทีเป สตฺตา ปชฺชรเกน อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺติ ฯ อทฺทสา
โข กกุสนฺโธ ภควา พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต เต
สตฺเต อนยพฺยสนมาปชฺชนฺเต ฯ ทิสฺวา จตฺตาฬีสาย ภิกฺขุ-
สหสฺเสน ปริวุโต อคมาสิ ฯ ตสฺสานุภาเวน ตาวเทว ปชฺชรโก
วูปสนฺโต ฯ โรเค วูปสนฺเต ภควา ธมฺมํ เทเสสิ ฯ จตุราสีติยา
ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ ภควา ธมฺมกรกํ (๒) ทตฺวา
ปกฺกามิ ฯ ตํ อนฺโต ปกฺขิปิตฺวา ปฏิยาราเม เจติยํ อกํสุ ฯ
มหาเทโว ทีปํ อนุสาสนฺโต วิหาสิ ฯ
โกนาคมนสฺส ปน ภควโต กาเล อยํ ทีโป วรทีโป
นาม อโหสิ ฯ ราชา สมิทฺธิ นาม ฯ นครํ วฑฺฒมานํ
นาม ฯ ปพฺพโต สุวณฺณกูโฏ นาม ฯ เตน โข ปน สมเยน
วรทีเป ทุพฺพุฏฺฐิกา โหติ ทุพฺภิกฺขํ ทุสฺสสฺสํ ฯ สตฺตา ฉาตกโรเคน
อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺติ ฯ อทฺทสา โข โกนาคมโน ภควา
พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต เต สตฺเต อนยพฺยสนํ
อาปชฺชนฺเต ฯ ทิสฺวา ตึสภิกฺขุสหสฺสปริวุโต อคมาสิ ฯ พุทฺธานุ-
ภาเวน เทโว สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺฉิ ฯ สุภิกฺขํ อโหสิ ฯ
# ๑. ม. เอตฺถนฺตเร เถโรติ ทิสฺสติ ฯ ๒. ม. ธมกรณฺ ฯ
ภควา ธมฺมํ เทเสสิ ฯ จตุราสีติยา ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิ-
สมโย อโหสิ ฯ ภควา ภิกฺขุสหสฺสปริวารํ มหาสุมนํ นาม
เถรํ ทีเป ฐเปตฺวา กายพนฺธนํ ทตฺวา ปกฺกามิ ฯ ตํ อนฺโต
ปกฺขิปิตฺวา เจติยมกํสุ ฯ
กสฺสปสฺส ปน ภควโต กาเล อยํ ทีโป มณฺฑทีโป
นาม อโหสิ ฯ ราชา ชยนฺโต นาม ฯ นครํ วิสาลํ นาม ฯ
ปพฺพโต สุภกูโฏ นาม ฯ เตน โข ปน สมเยน มณฺฑทีเป
มหาวิวาโท โหติ ฯ พหู สตฺตา กลหวิคฺคหชาตา อนยพฺยสนํ
อาปชฺชนฺติ ฯ อทฺทสา โข กสฺสโป ภควา พุทฺธจกฺขุนา
โลกํ โวโลเกนฺโต เต สตฺเต อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺเต ฯ
ทิสฺวา วีสติภิกฺขุสหสฺสปริวุโต อาคนฺตฺวา วิวาทํ วูปสเมตฺวา
ธมฺมํ เทเสสิ ฯ จตุราสีติยา ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย
อโหสิ ฯ ภควา ภิกฺขุสหสฺสปริวารํ สพฺพนนฺทึ (๑) นาม เถรํ
ทีเป ปติฏฺฐาเปตฺวา อุทกสาฏิกํ ทตฺวา ปกฺกามิ ฯ ตํ
อนฺโต ปกฺขิปิตฺวา เจติยมกํสุ ฯ เอวํ ถูปาราเม ปุริมกานํ
ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ ปริโภคเจติยานิ ปติฏฺฐหึสุ ฯ ตานิ
สาสนนฺตรธาเนน นสฺสนฺติ ฯ ฐานมตฺตํ อวสิสฺสติ ฯ ตสฺมา
วุตฺตํ เตน จ สมเยน ถูปาราเม ปุริมกานํ ติณฺณํ สมฺมา-
สมฺพุทฺธานํ ปริโภคเจติยฏฺฐานํ โหตีติ ฯ ตเทตํ วินฏฺเฐสุ เจติเยสุ
# ๑. ม. สพฺพนนฺทํ ฯ
เทวตานุภาเวน กณฺฏกสมากิณฺณสาเขหิ นานาคจฺเฉหิ ปริวุตํ
ติฏฺฐติ มา นํ โกจิ อุจฺฉิฏฺฐาสุจิมลกจวเรหิ สนฺทูเสสีติ ฯ