ปญฺจ ปาจิตฺติยานีติ ปญฺจ เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา
นานาภาชเนสุ วา เอกภาชเน วา อมิสฺเสตฺวา ฐปิตานิ
โหนฺติ ฯ สตฺตาหาติกฺกเม โส ภิกฺขุ ปญฺจ ปาจิตฺติยานิ สพฺพานิ
นานาวตฺถุกานิ เอกกฺขเณ อาปชฺชติ ฯ อิมํ ปฐมํ อาปนฺโน
อิมํ ปจฺฉาติ น วตฺตพฺโพ ฯ นว ปาจิตฺติยานีติ โย ภิกฺขุ
นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา เอเตหิ สทฺธึ เอกโต ว
เอกํ กพฬํ โอมทฺทิตฺวา มุเข ปกฺขิปิตฺวา ปรคลํ อติกฺกเมติ
อยํ นว ปาจิตฺติยานิ สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ เอกกฺขเณ
อาปชฺชติ ฯ อิมํ ปฐมํ อาปนฺโน อิมํ ปจฺฉาติ น วตฺตพฺโพ ฯ

เอกวาจาย เทเสยฺยาติ อหํ ภนฺเต ปญฺจ เภสชฺชานิ
ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกเมตฺวา ปญฺจ อาปตฺติโย อาปนฺโน
ตา ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมีติ เอวํ เอกวาจาย เทเสยฺย เทสิตาเนว
โหนฺติ ทฺวีหิ ตีหิ วาจาหิ กิจฺจํ นาม นตฺถิ ฯ ทุติย-
วิสฺสชฺชเนปิ อหํ ภนฺเต นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา
ภุญฺชิตฺวา นว อาปตฺติโย อาปนฺโน ตา ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมีติ
วตฺตพฺพํ ฯ วตฺถุํ กิตฺเตตฺวา เทเสยฺยาติ อหํ ภนฺเต ปญฺจ
เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกเมสึ ยถาวตฺถุกํ ตา
ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมีติ เอวํ วตฺถุํ กิตฺเตตฺวา เทเสยฺย ฯ เทสิตา ว
โหนฺติ อาปตฺติโย ฯ อาปตฺติยา นาม คหเณน กิจฺจํ นตฺถิ ฯ
ทุติยวิสฺสชฺชเนปิ อหํ ภนฺเต นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา
ภุตฺโต ยถาวตฺถุกํ ตา ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมีติ วตฺตพฺพํ ฯ

ยาวตติยเก ติสฺโสติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ปาราชิกํ
เภทกานุวตฺตกานํ โกกาลิกาทีนํ สงฺฆาทิเสสํ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา
อปฺปฏินิสฺสคฺเค จณฺฑกาฬิยา จ ภิกฺขุนิยา ปาจิตฺติยนฺติ
อิมา ยาวตติยเกน (๑) ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ ฉ โวหารปจฺจยาติ
ปยุตฺตวาจาปจฺจยา (๒) ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชตีติ อตฺโถ ฯ กถํ ฯ
อาชีวเหตุ อาชีวการณา ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อสนฺตํ อภูตํ
อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส อาชีวเหตุ
อาชีวการณา สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส
อาชีวเหตุ อาชีวการณา โย เต วิหาเร วสติ ฯเปฯ อาปตฺติ
ถุลฺลจฺจยสฺส อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ ปณีตโภชนานิ
อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส
อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุนี ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย
วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาปตฺติ ปาฏิเทสนียสฺส อาชีวเหตุ
อาชีวการณา สูปํ วา โอทนํ วา อคิลาโน อตฺตโน อตฺถาย
วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ ขาทนฺตสฺส
ติสฺโสติ มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจยํ อวเสเสสุ อกปฺปิยมํเสสุ ทุกฺกฏํ
ภิกฺขุนิยา ลสุเณ ปาจิตฺติยํ ฯ ปญฺจ โภชนปจฺจยาติ อวสฺสุตา
อวสฺสุตสฺส ปุริสปุคฺคลสฺส หตฺถโต โภชนํ คเหตฺวา ตเถว
มนุสฺสมํสํ ลสุณํ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา คหิตปณีต-
โภชนานิ อวเสสํ จ อกปฺปิยมํสํ ปกฺขิปิตฺวา โวมิสฺสกํ
โอมทฺทิตฺวา อชฺโฌหรมานา สงฺฆาทิเสสํ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ
ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏนฺติ อิมา ปญฺจ อาปตฺติโย โภชนปจฺจยา
อาปชฺชติ ฯ

ปญฺจ ฐานานีติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ
สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺติยา ญตฺติยา ทุกฺกฏํ ทฺวีหิ
กมฺมวาจาหิ ถุลฺลจฺจยํ กมฺมวาจาปริโยสาเน อาปตฺติ
ปาราชิกสฺส สงฺฆเภทาย ปรกฺกมนาทีสุ สงฺฆาทิเสโส จ
ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค ปาจิตฺติยนฺติ เอวํ สพฺพา
ยาวตติยกา ปญฺจ ฐานานิ คจฺฉนฺติ ฯ ปญฺจนฺนญฺเจว อาปตฺตีติ
อาปตฺติ นาม ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ โหติ ฯ ตตฺถ ทฺวินฺนํ
นิปฺปริยาเยน อาปตฺติเยว ฯ สิกฺขมานาสามเณรสามเณรีนํ ปน
อกปฺปิยตา น วฏฺฏตีติ อิมินา ปริยาเยน อาปตฺติ ฯ เต
อาปตฺตึ น เทสาเปตพฺพา ฯ ทณฺฑกมฺมํ ปน เตสํ กาตพฺพํ ฯ
ปญฺจนฺนํ อธิกรเณน จาติ อธิกรณํ จ ปญฺจนฺนเมวาติ
อตฺโถ ฯ เอเตสํเยว หิ ปญฺจนฺนํ ปตฺตจีวราทีนํ อตฺถาย วินิจฺฉย-
โวหาโร อธิกรณนฺติ วุจฺจติ ฯ คิหีนํ ปน อฏฺฏกมฺมํ นาม
โหติ ฯ ปญฺจนฺนํ วินิจฺฉโย โหตีติ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํเยว
วินิจฺฉโย นาม โหติ ฯ ปญฺจนฺนํ วูปสเมน จาติ เอเตสํเยว
ปญฺจนฺนํ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตํ วูปสนฺตํ นาม โหตีติ อตฺโถ ฯ
ปญฺจนฺนญฺเจว อนาปตฺตีติ เอเตสํเยว ปญฺจนฺนํ อนาปตฺติ
นาม โหตีติ อตฺโถ ฯ ตีหิ ฐาเนหิ โสภตีติ สงฺฆาทีหิ ตีหิ
การเณหิ โสภติ ฯ กตวีติกฺกโม หิ ปุคฺคโล สปฺปฏิกมฺมํ
อาปตฺตึ สงฺฆมชฺเฌ คณมชฺเฌ ปุคฺคลสฺส สนฺติเก วา
ปฏิกริตฺวา อพฺภุณฺหสีโล ปฏิปากติโก โหติ ฯ ตสฺมา ตีหิ
ฐาเนหิ โสภตีติ วุจฺจติ ฯ

เทฺว กายิกา รตฺตินฺติ ภิกฺขุนี รตฺตนฺธกาเร ปุริสสฺส
หตฺถปาเส ฐาน นิสชฺชน สยนานิ กปฺปิยมานา ปาจิตฺติยํ หตฺถปาสํ
วิชหิตฺวา ฐานาทีนิ กปฺปิยมานา ทุกฺกฏนฺติ เทฺว กาย-
ทฺวารสมฺภวา อาปตฺติโย รตฺตึ อาปชฺชติ ฯ เทฺว กายิกา
ทิวาติ เอเตเนวุปาเยน ทิวา ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเส เทฺว
อาปตฺติโย อาปชฺชติ ฯ นิชฺฌนฺตสฺส เอกา อาปตฺตีติ น
จ ภิกฺขเว สารตฺเตน มาตุคามสฺส องฺคชาตํ อุปนิชฺฌายิตพฺพํ
โย อุปนิชฺฌาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ นิชฺฌนฺตสฺส อยเมกา
อาปตฺติ ฯ เอกา ปิณฺฑปาตปจฺจยาติ น จ ภิกฺขเว ภิกฺขา-
ทายิกาย มุขํ โอโลเกตพฺพนฺติ เอตฺถ วุตฺตทุกฺกฏาปตฺติ ฯ
อนฺตมโส ยาคุํ วา พฺยญฺชนํ วา เทนฺตสฺส สามเณรสฺสาปิ หิ
มุขํ โอโลกยโต ทุกฺกฏเมว ฯ กุรุนฺทิยํ ปน เอกา ปิณฺฑปาต-
ปจฺจยาติ ภิกฺขุนี ปริปาจิตํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยนฺติ
วุตฺตํ ฯ

อฏฺฐานิสํเส สมฺปสฺสนฺติ โกสมฺพิกฺขนฺธเก วุตฺตานิสํเส ฯ
อุกฺขิตฺตกา ตโย วุตฺตาติ อาปตฺติยา อทสฺสเน อปฺปฏิกมฺเม
ปาปิกาย จ ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเคติ ฯ เตจตฺตาฬีส สมฺมา-
วตฺตนาติ เตสํเยว อุกฺขิตฺตกานํ เอตฺตเกสุ วตฺเตสุ สมฺมาวตฺตนา ฯ
ปญฺจฏฺฐาเน มุสาวาโทติ ปาราชิกสงฺฆาทิเสุํถุลฺลจฺจยปาจิตฺติย-
ทุกฺกฏสงฺขาเต ปญฺจฏฺฐาเน มุสาวาโท คจฺฉติ ฯ จุทฺทส ปรมนฺติ
วุจฺจตีติ ทสาหปรมาทินา นเยน เหฏฺฐา วุตฺตํ ฯ ทฺวาทส
ปาฏิเทสนียาติ ภิกฺขูนํ จตฺตาริ ภิกฺขุนีนํ อฏฺฐ ฯ จตุนฺนํ เทสนาย
จาติ จตุนฺนํ อจฺจยเทสนายาติ อตฺโถ ฯ กตมา ปน สาติ ฯ
เทวทตฺเตน ปโยชิตานํ อภิมารานํ อจฺจยเทสนา อนุรุทฺธตฺเถรสฺส
อุปฏฺฐายิกาย อจฺจยเทสนา วฑฺฒสฺส ลิจฺฉวิโน อจฺจยเทสนา
วาสภคามิยตฺเถรสฺส อุกฺเขปนียกมฺมํ กตฺวา อาคตานํ ภิกฺขูนํ
อจฺจยเทสนาติ อยํ จตุนฺนํ อจฺจยเทสนา นาม ฯ

อฏฺฐงฺคิโก มุสาวาโทติ ปุพฺเพวสฺส โหติ มุสา ภณิสฺสนฺติ
อาทึ กตฺวา วินิธาย สญฺญนฺติ ปริโยสาเนหิ อฏฺฐหิ องฺเคหิ
สมนฺนาคโต อฏฺฐงฺคิโก ฯ อฏฺฐ อุโปสถงฺคานิปิ ปาณํ น
หญฺเญติอาทินา นเยน วุตฺตาเนว ฯ อฏฺฐ ทูเตยฺยงฺคานีติ อิธ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ โสตา จ โหติ สาเวตา จาติอาทินา นเยน
สงฺฆเภทเก วุตฺตานิ ฯ อฏฺฐ ติตฺถิยวตฺตานิ มหาขนฺธเก วุตฺตานิ ฯ
อฏฺฐวาจิกา อุปสมฺปทาติ ภิกฺขุนีนํ อุปสมฺปทํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ
อฏฺฐนฺนํ ปจฺจุฏฺฐาตพฺพนฺติ ภตฺตคฺเค อฏฺฐนฺนํ ภิกฺขุนีนํ อิตราหิ
ปจฺจุฏฺฐาย อาสนํ ทาตพฺพํ ฯ ภิกฺขุโนวาทโก อฏฺฐหีติ อฏฺฐงฺเคหิ
สมนฺนาคโต ภิกฺขุนีโอวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯ เอกสฺส เฉชฺชนฺติ
คาถาย ฯ นวสุ โย สลากํ คาเหตฺวา สงฺฆํ ภินทติ
ตสฺเสว เฉชฺชํ โหติ เทวทตฺโต วิย ปาราชิกํ อาปชฺชติ ฯ
เภทกานุวตฺตกานํ จตุนฺนํ ถุลฺลจฺจยํ โกกาลิกาทีนํ วิย ฯ
ธมฺมวาทีนํ จตุนฺนํ อนาปตฺติ ฯ อิมา ปน อาปตฺติโย จ
อนาปตฺติโย จ สพฺเพสํ เอกวตฺถุกา สงฺฆเภทวตฺถุกา เอว ฯ

นว อาฆาตวตฺถูนีติ คาถาย ฯ นวหีติ นวหิ ภิกฺขูหิ
สงฺโฆ ภิชฺชติ ฯ ญตฺติยา การณา นวาติ ญตฺติยา กาตพฺพานิ
กมฺมานิ นวาติ อตฺโถ ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ ทส ปุคฺคลา
นาภิวาเทตพฺพาติ เสนาสนกฺขนฺธเก วุตฺตา ทส ชนา ฯ
อญฺชลิสามิเจน จาติ สามีจิกมฺเมน สทฺธึ อญฺชลิ จ เตสํ
น กาตพฺโพ ฯ เนว ปานียปุจฺฉนตาลวณฺฏคหณาทิขนฺธกวตฺตํ
เตสํ ทสฺเสตพฺพํ น อญฺชลิ ปคฺคณฺหิตพฺโพติ อตฺโถ ฯ ทสนฺนํ
ทุกฺกฏนฺติ เตสํเยว ทสนฺนํ เอวํ กโรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ โหติ ฯ
ทส จีวรธารณาติ ทส ทิวสานิ อติเรกจีวรสฺส ธารณา
อนุญฺญาตาติ อตฺโถ ฯ ปญฺจนฺนํ วสฺสํ วุตฺถานํ ทาตพฺพํ อิธ
จีวรนฺติ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ สมฺมุขาว ทาตพฺพํ ฯ สตฺตนฺนํ
สนฺเตติ ทิสาปกฺกนฺตอุมฺมตฺตกขิตฺตจิตฺตเวทนฏฺฏานํ ติณฺณํ จ
อุกฺขิตฺตกานนฺติ อิเมสํ สตฺตนฺนํ สนฺเต ปฏิรูเป คาหเก
ปรมฺมุขาปิ ทาตพฺพํ ฯ โสฬสนฺนํ น ทาตพฺพนฺติ เสสานํ
จีวรกฺขนฺธเก วุตฺตานํ ปณฺฑกาทีนํ โสฬสนฺนํ น ทาตพฺพํ ฯ
กติสตํ รตฺติสตํ อาปตฺตึ ฉาทยิตฺวานาติ กติสตํ อาปตฺติโย
รตฺติสตํ ฉาทยิตฺวาน ฯ ทสสตํ รตฺติสตํ อาปตฺตึ ฉาทยิตฺวานาติ
ทสสตํ อาปตฺติโย รตฺติสตํ ฉาทยิตฺวาน ฯ อยํ เหตฺถ
สงฺเขปตฺโถ ฯ โย ทิวเส ทิวเส สตํ สตํ สงฺฆาทิเสสา อาปตฺติโย
อาปชฺชิตฺวา ทส ทส ทิวเส ปฏิจฺฉาเทติ ฯ เตน รตฺติสตํ
อาปตฺติสหสฺสํ ปฏิจฺฉาทิตํ โหติ โส สพฺพาว ตา อาปตฺติโย
ทสาหปฏิจฺฉนฺนาติ ปริวาสํ ยาจิตฺวา ทส รตฺติโย วสิตฺวาน
มุจฺเจยฺย ปาริวาสิโกติ ฯ

ทฺวาทส กมฺมโทสา วุตฺตาติ อปโลกนกมฺมํ อธมฺเมน วคฺคํ
อธมฺเมน สมคฺคํ ธมฺเมน วคฺคํ ตถา ญตฺติกมฺมญตฺติทุติย-
กมฺมญตฺติจตุตฺถกมฺมานิปีติ เอวํ เอเกกสฺมึ กมฺเม ตโย ตโย
กตฺวา ทฺวาทส กมฺมโทสา วุตฺตา ฯ จตสฺโส กมฺมสมฺปตฺติโยติ
อปโลกนกมฺมํ ธมฺเมน สมคฺคํ ตถา เสสานิปีติ เอวํ จตสฺโส
กมฺมสมฺปตฺติโย วุตฺตา ฯ ฉ กมฺมานีติ อธมฺมกมฺมํ วคฺคกมฺมํ
สมคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ
ธมฺเมน สมคฺคกมฺมนฺติ เอวํ ฉ กมฺมานิ วุตฺตานิ ฯ เอเกตฺถ
ธมฺมิกา กตาติ เอกํ ธมฺเมน สมคฺคกมฺมเมเวตฺถ ธมฺมิกํ กตนฺติ
อตฺโถ ฯ ทุติยคาถาวิสฺสชฺชเนปิ เอตเทว ธมฺมิกํ ฯ

ยํ เทสิตนฺติ
ยานิ เทสิตานิ วุตฺตานิ ปกาสิตานิ ฯ อนนฺตชิเนนาติอาทีสุ ฯ
ปริยนฺตปริจฺเฉทภาวรหิตตฺตา อนนฺตํ วุจฺจติ นิพฺพานํ ฯ ตํ
ภควตา รญฺญา สปตฺตคณํ อภิมทฺทิตฺวา รชฺชํ วิย กิเลสคณํ
อภิมทฺทิตฺวา ชิตํ วิชิตํ อธิคตํ สมฺปตฺตํ ฯ ตสฺมา ภควา
อนนฺตชิโนติ วุจฺจติ ฯ เสฺว ว อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ นิพฺพิการตาย
ตาทิ ฯ ตทงฺควิกฺขมฺภนสมุจฺเฉทปฏิปฺปสฺสทฺธินิสฺสรณวิเวกสงฺขาตํ
วิเวกปญฺจกํ อทฺทสาติ วิเวกทสฺสี ฯ เตน อนนฺตชิเนน ตาทินา
วิเวกทสฺสินา ยานิ อาปตฺติกฺขนฺธานิ เทสิตานิ ฯ เอเกตฺถ
สมฺมติ วินา สมเถหีติ อยเมตฺถ ปทสมฺพนฺโธ ยานิ สตฺถารา
สตฺต อาปตฺติกฺขนฺธานิ เทสิตานิ ตตฺถ เอกาปิ อาปตฺติ
วินา สมเถหิ น สมฺมติ ฯ อถโข ฉ สมถา จตฺตาริ
อธิกรณานีติ สพฺเพปิเม ธมฺมา สมฺมุขาวินเยน สมฺมนฺติ
สมฺมาโยคํ คจฺฉนฺติ ฯ เอตฺถ ปน เอโก สมฺมุขาวินโย จ
วินา สมเถหิ สมฺมติ สมถภาวํ คจฺฉติ ฯ น หิ ตสฺส
อญฺเญน สมเถน วินา อนิปฺผตฺติ นาม อตฺถิ ฯ เตน วุตฺตํ
เอเกตฺถ สมฺมติ วินา สมเถหีติ ฯ อิมินา ตาว อธิปฺปาเยน
อฏฺฐกถาสุ อตฺโถ วุตฺโต ฯ มยํ ปน วินาติ นิปาตสฺส
ปฏิเสธมตฺตมตฺถํ คเหตฺวา เอเกตฺถ สมฺมติ วินา สมเถหีติ
เอเตสุ สตฺตสุ อาปตฺติกฺขนฺเธสุ เอโก ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ
วินา สมเถหิ น สมเถหิ สมฺมตีติ เอตมตฺถํ โรจยาม ฯ
วุตฺตํปิ เจตํ ยา สา อาปตฺติ อนวเสสา สา อาปตฺติ
น กตเมน อธิกรเณน น กตมมฺหิ ฐาเน น กตเมน
สมเถน สมฺมตีติ ฯ