ฉกฺเกสุ ฯ ฉ สามีจิโยติ โส จ ภิกฺขุ อนพฺภิโต เต
จ ภิกฺขู คารยฺหา อยํ ตตฺถ สามีจิ ยุญฺชนฺตายสฺมนฺโต
สกํ มา โว สกํ วินสฺสาติ อยํ ตตฺถ สามีจิ อยํ
เต ภิกฺขุ ปตฺโต ยาว เภทนาย ธาเรตพฺโพติ อยํ ตตฺถ
สามีจิ ตโต นีหริตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวิภชิตพฺพํ อยํ
ตตฺถ สามีจิ อญฺญาตพฺพํ ปริปุจฺฉิตพฺพํ ปริปญฺหิตพฺพํ อยํ
ตตฺถ สามีจิ ยสฺส ภวิสฺสติ โส หริสฺสตีติ อยํ ตตฺถ สามีจิ
อิติ อิมา ภิกฺขุปาฏิโมกฺเขเยว ฉ สามีจิโย ฯ ฉ เฉทนกาติ
ปญฺจเก วุตฺตา ปญฺจ ภิกฺขุนีนํอุทกสาฏิกาย สทฺธึ ฉ ฯ
ฉหากาเรหีติ อลชฺชิตา อญฺญาณตา กุกฺกุจฺจปกตตา อกปฺปิเย
กปฺปิยสญฺญิตา กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตา สติสมฺโมสาติ ฯ ตตฺถ
เอกรตฺตฉารตฺตสตฺตาหาติกฺกมาทีสุ อาปตฺตึ สติสมฺโมเสน
อาปชฺชติ ฯ เสสํ วุตฺตนยเมว ฯ ฉ อานิสํสา วินยธเรติ ปญฺจเก
วุตฺตา ปญฺจ ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถติ อิมินาสทฺธึ ฉ ฯ
ฉ ปรมานีติ ทสาหปรมํ อติเรกจีวรํ ธาเรตพฺพํ มาสปรมนฺเตน
ภิกฺขุนา ตํ จีวรํ นิกฺขิปิตพฺพํ สนฺตรุตฺตรปรมนฺเตน ภิกฺขุนา
ตโต จีวรํ สาทิตพฺพํ ฉกฺขตฺตุปรมํ ตุณฺหีภูเตน อุทฺทิสฺส
ฐาตพฺพํ นวํ ปน ภิกฺขุนา สนฺถตํ การาเปตฺวา ฉพฺพสฺสานิ
ธาเรตพฺพานิ ฉพฺพสฺสปรมตา ธาเรตพฺพํ ติโยชนปรมํ
สหตฺถา หาเรตพฺพานิ ทสาหปรมํ อติเรกปตฺโต ธาเรตพฺโพ
สตฺตาหปรมํ สนฺนิธิการกํ ปริภุญฺชิตพฺพานิ ฉารตฺตปรมนฺเตน
ภิกฺขุนา เตน จีวเรน วิปฺปวสิตพฺพํ จตุกฺกํสปรมํ อฑฺฒเตยฺยกํส-
ปรมํ ทฺวงฺคุลปพฺพปรมํ อาทาตพฺพํ อฏฺฐงฺคุลปรมํ มญฺจปฏิปาทกํ
อฏฺฐงฺคุลปรมํ ทนฺตกฏฺฐนฺติ อิติ อิมานิ จุทฺทส ปรมานิ ฯ
ตตฺถ ปฐมานิ ฉ เอกํ ฉกฺกํ ฯ ตโต เอกํ อปเนตฺวา เสเสสุ
เอเกกํ ปกฺขิปิตฺวาติอาทินา นเยน อญฺญานิปิ ฉกฺกานิ
กาตพฺพานิ ฯ ฉ อาปตฺติโยติตีณิ ฉกฺกานิ อนฺตรเปยฺยาเล
วุตฺตานิ ฯ ฉ กมฺมานีติตชฺชนียนิยสปพฺพาชนียปฏิสารณียานิ
จตฺตาริ อาปตฺติยา อทสฺสเน จ อปฺปฏิกมฺเม จ วุตฺตทฺวยํปิ
เอกํ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค เอกนฺติ ฯ ฉ นหาเนติ
โอเรนฑฺฒมาสํ นหาเน ฯ วิปฺปกตจีวราทิ ฉกฺกทฺวยํ กฐินกฺขนฺธเก
นิทฺทิฏฺฐํ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
ฉกฺก วณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

สตฺตเกสุ ฯ สตฺต สามีจิโยติ ปุพฺเพ วุตฺเตสุ ฉสุ สา
จภิกฺขุนี อนพฺภิตา ตา จ ภิกฺขุนิโย คารยฺหา อยํ
ตตฺถ สามีจีติ อิมํ ปกฺขิปิตฺวา สตฺต เวทิตพฺพา ฯ สตฺต
อธมฺมิกา ปฏิญฺญาตกรณาติ ภิกฺขุ ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโน
โหติ ปาราชิเกน โจทิยมาโน สงฺฆาทิเสสํ อชฺฌาปนฺโนมฺหีติ
ปฏิชานาติ ตํ สงฺโฆ สงฺฆาทิเสเสน กาเรติ อธมฺมิกํ
ปฏิญฺญาตกรณนฺติ เอวํ สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา ฯ ธมฺมิกาปิ
ตตฺเถว นิทฺทิฏฺฐา ฯ สตฺตนฺนํ อนาปตฺติ สตฺตาหกรณีเยน
คนฺตุนฺติ วสฺสูปนายิกกฺขนฺธเก วุตฺตํ ฯ สตฺตานิสํสา วินยธเรติ
ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถ ปวารณาติ อิเมหิ ทฺวีหิ สทฺธึ ปญฺจเก
วุตฺตา ปญฺจ สตฺต โหนฺติ ฯ สตฺต ปรมานีติ ฉกฺเก วุตฺตานิเยว
สตฺตกวเสน โยเชตพฺพานิ ฯ กตจีวรนฺติอาทีนิ เทฺว สตฺตกานิ
กฐินกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ ภิกฺขุสฺส น โหติ อาปตฺติ
ทฏฺฐพฺพา ภิกฺขุสฺส โหติ อาปตฺติ ทฏฺฐพฺพา ภิกฺขุสฺส โหติ
อาปตฺติ ปฏิกาตพฺพาติ อิมานิ ตีณิ สตฺตกานิ ฯ เทฺว อธมฺมิกานิ
เอกํ ธมฺมิกํ ฯ ตานิ ตีณิปิ จมฺเปยฺยกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ
อสทฺธมฺมาติ อสตํ ธมฺมา อสนฺโต วา ธมฺมา อโสภณา
หีนา ลามกาติ อตฺโถ ฯ สทฺธมฺมาติ สตํ พุทฺธาทีนํ ธมฺมา
สนฺโต วา ธมฺมา สุนฺทรา อุตฺตมาติ อตฺโถ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ
อุตฺตานเมวาติ ฯ
สตฺตกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อฏฺฐเกสุ ฯ อฏฺฐานิสํเสติ น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ
อุโปสถํ กริสฺสาม วินา อิมินา ภิกฺขุนา อุโปสถํ กริสฺสาม
น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ ปวาเรยฺยาม สงฺฆกมฺมํ
กริสฺสาม อาสเน นิสีทิสฺสาม ยาคุปาเน นิสีทิสฺสาม
ภตฺตคฺเค นิสีทิสฺสาม เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสาม ยถาวุฑฺฒํ
อภิวาทนํ ปจฺจุปฏฺฐานํ อญฺชลีกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กริสฺสาม วินา
อิมินา ภิกฺขุนา กริสฺสามาติ เอวํ โกสมฺพิกกฺขนฺธเก วุตฺเต
อานิสํเส ฯ ทุติยอฏฺฐเกปิ เอเสว นโย ฯ ตมฺปิ หิ เอวเมว
โกสมฺพิกกฺขนฺธเก วุตฺตํ ฯ อฏฺฐ ยาวตติยกาติ ภิกฺขูนํ เตรสเก
จตฺตาโร ภิกฺขุนีนํ สตฺตรสเก ภิกฺขูหิ อสาธารณา จตฺตาโรติ
อฏฺฐ ฯ อฏฺฐหากาเรหิ กุลานิทูเสตีติ กุลานิ ทูเสติ ปุปฺเผน
วา ผเลน วา จุณฺเณน วามตฺติกาย วา ทนฺตกฏฺเฐน
วา เวฬุนา วา เวชฺชิกาย วา ชงฺฆเปสนิเกน วาติ อิเมหิ
อฏฺฐหิ ฯ อฏฺฐ มาติกา จีวรกฺขนฺธเกอปรา อฏฺฐ กฐินกฺขนฺธเก
วุตฺตา ฯ อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหีติ ลาเภนอลาเภน ยเสน อยเสน
สกฺกาเรน อสกฺกาเรน ปาปิจฺฉตาย ปาปมิตฺตตาย ฯ
โลกธมฺมา นาม ลาเภ สาราโค อลาเภ ปฏิวิโรโธ ยเส อยเส
ปสํสาย นินฺทาย สุเข สาราโค ทุกฺเข ปฏิวิโรโธติ ฯ อฏฺฐงฺคิโก
มุสาวาโทติ วินิธาย สญฺญนฺติ อิมินา สทฺธึ ปาลิยํ อาคเตหิ
สตฺตหีติ อฏฺฐหิ องฺเคหิ อฏฺฐงฺคิโก ฯ อฏฺฐ อุโปสถงฺคานีติ
ปาณํ น หญฺเญ น จาทินฺนมาทิเย
มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา
อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา
รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ ฯ
มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร
มญฺเจ ฉมายํว สเยถ สนฺถเต
เอตํ หิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ
พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตนฺติ
เอวํ วุตฺตานิ อฏฺฐ ฯ อฏฺฐ ทูเตยฺยงฺคานีติ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
โสตา จ โหติ สาเวตา จาติอาทินา นเยน สงฺฆเภทเก
วุตฺตานิ ฯ ติตฺถิยวตฺตานิ มหาขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ อนติริตฺตา
จ อติริตฺตา จ ปวารณสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา ฯ อฏฺฐนฺนํ
ปจฺจุฏฐาตพฺพนฺติ ภตฺตคฺเค วุฑฺฒภิกฺขุนีนํ อาสนมฺปิ ตาสํเยว
ทาตพฺพํ ฯ อุปาสิกาติ วิสาขา ฯ อฏฺฐานิสํสา วินยธเรติ ปญฺจเก
วุตฺเตสุ ปญฺจสุ ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถ ปวารณา สงฺฆกมฺมนฺติ
อิเม ตโย ปกฺขิปิตฺวา อฏฺฐเวทิตพฺพา ฯ อฏฺฐ ปรมานีติ ปุพฺเพ
วุตฺตปรมาเนว อฏฺฐกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ ฯ อฏฺฐสุ
ธมฺเมสุ สมฺมาวตฺติตพฺพนฺติ น ปกตตฺตสฺส ภิกฺขุโน อุโปสโถ
ฐเปตพฺโพ น ปวารณา ฐเปตพฺพาติอาทินา นเยน สมถกฺขนฺธเก
นิทฺทิฏฺเฐสุ อฏฺฐสุ ฯเสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
อฏฺฐกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

นวเกสุ ฯ นว อาฆาตวตฺถูนีติ อนตฺถมฺเม อจรีติอาทีนิ
นว ฯ นว อาฆาตปฏิวินยาติ อนตฺถมฺเม อจริ ตํ กุเตตฺถ
ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนตีติอาทีนิ นว ฯ นว วินีตวตฺถูนีติ
นวหิ อาฆาตวตฺถูหิ อารติ วิรติ เสตุฆาโต ฯ นวหิ สงฺโฆ
ภิชฺชตีติ นวนฺนํ วา อุปาลิ อติเรกนวนฺนํ วา สงฺฆราชิ
เจว โหติ สงฺฆเภโท จาติ ฯ นว ปรมานีติ ปุพฺเพ
วุตฺตปรมาเนว นวกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ ฯ ตณฺหา-
มูลกา นาม ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา ฯ ปริเยสนํ ปฏิจฺจ
ลาโภ ฯ ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย ฯ วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค ฯ
ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ ฯ อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห ฯ
ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ ฯ มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺขา ฯ
อารกฺขาธิกรณา ทณฺฑาทานสตฺถาทานกลหวิคฺคหวิวาทตุวํตุวํ-
เปสุญฺญมุสาวาทา ฯ นววิธมานาติ เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมีติ
มานาทโย ฯ นว จีวรานีติ ติจีวรนฺติ วา วสฺสิกสาฏิกาติ
วาติอาทินา นเยน วุตฺตานิ ฯ น วิกปฺเปตพฺพานีติ อธิฏฺฐิต-
กาลโต ปฏฺฐาย น วิกปฺเปตพฺพานิ ฯ นว อธมฺมิกานิ ทานานีติ
สงฺฆสฺส ปริณตํ อญฺญสงฺฆสฺส วา เจติยสฺส วา ปุคฺคลสฺส
วา ปริณาเมติ เจติยสฺส ปริณตํ อญฺญเจติยสฺส วา สงฺฆสฺส
วา ปุคฺคลสฺส วา ปริณาเมติ ปุคฺคลสฺส ปริณตํ อญฺญ-
ปุคฺคลสฺส วา สงฺฆสฺส วา เจติยสฺส วา ปริณาเมตีติ เอวํ
วุตฺตานิ ฯ นว ปฏิคฺคหา ปริโภคาติ เอเตสํเยว ทานานํ
ปฏิคฺคหา จปริโภคา จ ฯ ตีณิ ธมฺมิกานิ ทานานีติ สงฺฆสฺส
ทินฺนํ สงฺฆสฺเสว เทติ เจติยสฺส ทินฺนํ เจติยสฺเสว ปุคฺคลสฺส
ทินฺนํ ปุคฺคลสฺเสว เทตีติ อิมานิ ตีณิ ฯ ปฏิคฺคหปริโภคาปิ
เตสํเยว ปฏิคฺคหา จ ปริโภคา จ ฯ นว อธมฺมิกา สญฺญตฺติโยติ
อธมฺมวาที ปุคฺคโลอธมฺมวาที สมฺพหุลา อธมฺมวาที สงฺโฆติ
เอวํ ตีณิ ติกานิ สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ ธมฺมิกา
สญฺญตฺติโยปิ ธมฺมวาที ปุคฺคโลติอาทินา นเยน ตตฺเถว
นิทฺทิฏฺฐา ฯ อธมฺมกมฺเมเทฺว นวกานิ โอวาทวคฺคสฺส ปฐม-
สิกฺขาปทนิทฺเทเส ปาจิตฺติยวเสนวุตฺตานิ ฯ ธมฺมกมฺเม เทฺว
นวกานิ ตตฺเถว ทุกฺกฏวเสน วุตฺตานิ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ
อุตฺตานเมวาติ ฯ
นวก วณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

ทสเกสุ ฯ ทส อาฆาตวตฺถูนีติ นวเก วุตฺตานิ นว
อฏฺฐาเน วา ปน อาฆาโต ชายตีติ อิมินา สทฺธึ ทส
โหนฺติ ฯ อาฆาตปฏิวินยาปิ ตตฺถ วุตฺตา นว อฏฺฐาเน วา
ปน อาฆาโต ชายติ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนตีติ
อิมินา สทฺธึ ทส เวทิตพฺพา ฯ ทส วินีตวตฺถูนีติ ทสหิ
อาฆาตวตฺถูหิ วิรติสงฺขาตานิ ทส ฯ ทสวตฺถุกา มิจฺฉาทิฏฐีติ
นตฺถิ ทินฺนนฺติอาทิวเสน เวทิตพฺพา ฯ อตฺถิ ทินฺนนฺติอาทิวเสน
สมฺมาทิฏฺฐิ ฯ สสฺสโต โลโกติอาทิวเสน ปน อนฺตคาหิกา ทิฏฺฐิ
เวทิตพฺพา ฯ ทส มิจฺฉตฺตา มิจฺฉาทิฏฺฐิอาทโย มิจฺฉาวิมุตฺติ-
ปริโยสานา ฯ วิปรีตา สมฺมตฺตา ฯ สลากคาหา สมถกฺขนฺธเก
นิทฺทิฏฺฐา ฯ ทสหงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อุพฺพาหิกาย
สมฺมนฺนิตพฺโพติ สีลวา โหตีติอาทินา นเยน สมถกฺขนฺธเก
วุตฺเตหิ ฯ ทส อาทีนวา ราชนฺเต ปุรปฺปเวสเน ราชสิกฺขาปเท
นิทฺทิฏฺฐา ฯ ทส ทานวตฺถูนีติ อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ
มาลาคนฺธํ วิเลปนํ เสยฺยาวสถํ ปทีเปยฺยํ ฯ ทส รตนานีติ
มุตฺตามณิเวฬุริยาทีนิ ทส ฯ
ทส ปํสุกูลานีติ โสสานิกํ ปาปณิกํ อุนฺทุรขายิตํ
อุปจิกขายิตํ อคฺคิทฑฺฒํ โคขายิตํ อชิกาขายิตํ ถูปจีวรํ อภิเสกิยํ
คตปฏิยาคตนฺติ เอเตสุ อุปสมฺปนฺเนน อุสฺสุกฺกํ กาตพฺพํ ฯ ทส
จีวรธารณานีติ สพฺพนีลกาทิจีวรานิ ธาเรนฺตีติ วุตฺตวเสน ทสาติ
กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน นวสุ กปฺปิยจีวเรสุ
อุทกสาฏิกํ วา สงฺกจฺฉิกํ วา ปกฺขิปิตฺวา ทสาติ วุตฺตํ ฯ
อวนฺทิยปุคฺคลา เสนาสนกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา ฯ อกฺโกสวตฺถูนิ
โอมสวาเท นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ ทส อาการา เปสุญฺญสิกฺขาปเท
นิทฺทิฏฺฐา ฯ ทส เสนาสนานีติ มญฺโจ ปีฐํ ภิสี พิมฺโพหนํ
จิมิลิกา อุตฺตรตฺถรณํ ตฏฺฏิกา จมฺมขณฺโฑ นิสีทนํ ปจฺจตฺถรณํ
ติณสนฺถาโร ปณฺณสนฺถาโรติ ฯ ทส วรานิ ยาจึสูติ วิสาขา
อฏฺฐ สุทฺโธทนมหาราชา เอกํ ชีวโก เอกํ ฯ ยาคุอานิสํสา
จ อกปฺปิยมํสานิ จ เภสชฺชกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ ฯ เสสํ
สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
ทสกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

เอกาทสเกสุ ฯ เอกาทสาติ ปณฺฑกาทโย เอกาทส ฯ
เอกาทส ปาทุกาติ ทส รตนมยา เอกา กฏฺฐปาทุกา
ติณปาทุกา มุญฺชปาทุกา ปพฺพชปาทุกาทโย ปน กฏฺฐปาทุก-
สงฺคหเมว คจฺฉนฺติ ฯ เอกาทส ปตฺตาติ ตมฺพโลหมเยน วา
ทารุมเยน วา สทฺธึ ทส รตนมยา ฯ เอกาทส จีวรานีติ
สพฺพนีลกาทีนิ ฯ เอกาทส ยาวตติยกาติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกา
ภิกฺขุนี สงฺฆาทิเสสา อฏฺฐ อริฏฺโฐ จณฺฑกาฬีติ ฯ เอกาทส
อนฺตรายิกา นาม น สีมนิมิตฺตาติอาทโย ฯ เอกาทส จีวรานิ
อธิฏฺฐาตพฺพานีติ ติจีวรํ วสฺสิกสาฏิกา นิสีทนํ ปจฺจตฺถรณํ
กณฺฑุปฏิจฺฉาทิ มุขปุญฺฉนโจฬํ ปริกฺขารโจฬํ อุทกสาฏิกา
สงฺกจฺฉิกาติ ฯ น วิกปฺเปตพฺพานีติ เอตาเนว อธิฏฺฐิตกาลโต
ปฏฺฐาย น วิกปฺเปตพฺพานิ ฯ คณฺฐิกา จ วีถา จ สุตฺตมเยน
สทฺธึ เอกาทส โหนฺติ ฯ เต สพฺเพ ขุทฺทกกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา ฯ
ปฐวิโย ปฐวิสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา ฯ นิสฺสยปฏิปสฺสทฺธิโย
อุปชฺฌายมฺหา ปญฺจ อาจริยมฺหา ฉ เอวํ เอกาทส ฯ อวนฺทิย-
ปุคฺคลา นคฺเคน สทฺธึ เอกาทส เต สพฺเพ เสนาสนกฺขนฺธเกฺ-
นิทฺทิฏฺฐา ฯ เอกาทส ปรมานิ ปุพฺเพ วุตฺเตสุ จุทฺทสสุ
เอกาทสกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ ฯ เอกาทส วรานีติ
มหาปชาปติยา ยาจิตวเรน สทฺธึ ปุพฺเพ วุตฺตานิ ทส ฯ
เอกาทส สีมาโทสา อติขุทฺทกสีมํ สมฺมนฺนนฺตีติอาทินา นเยน
กมฺมวคฺเค อาคมิสฺสนฺติ ฯ อกฺโกสกปริภาสเก ปุคฺคเล เอกา-
ทสาทีนวา นาม ฯ โย โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ อกฺโกสกปริภาสโก
สพฺรหฺมจารีนํ อริยุปวาที อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส
เอกาทสนฺนํ พฺยสนานํ น อญฺญตรํ พฺยสนํ นิคจฺเฉยฺย ฯ
กตเมสํ เอกาทสนฺนํ ฯ อนธิคตํ นาธิคจฺฉติ อธิคตา ปริหายติ
สทฺธมฺมสฺส น โวทายนฺติ สทฺธมฺเมสุ วา อวมานิโก โหติ
อนภิรโต วา พฺรหฺมจริยํ จรติ อญฺญตรํ วา สงฺกิลิฏฺฐํ
อาปตฺตึ อาปชฺชติ สิกฺขํ วา ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ
คาฬฺหํ วา โรคาตงฺกํ ผุสติ อุมฺมาทํ วา ปาปุณาติ
จิตฺตกฺเขปํ สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ กายสฺส เภทา
ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตีติ ฯ เอตฺถ
จ สทฺธมฺโมติ พุทฺธวจนํ อธิปฺเปตํ ฯ อาเสวิตายาติ อาทิโต
ปฏฺฐาย เสวิตาย ฯ ภาวิตายาติ นิปฺผาทิตาย วฑฺฒิตาย วา ฯ
พหุลีกตายาติ ปุนปฺปุนํ กตาย ฯ ยานีกตายาติ สุยุตฺตยาน-
สทิสาย กตาย ฯ วตฺถุกตายาติ ยถา ปติฏฺฐา โหติ เอวํ
กตาย ฯ อนุฏฺฐิตายาติ อนุ อนุ ปวตฺติตาย นิจฺจาธิฏฺฐิตายาติ
อตฺโถ ฯ ปริจิตฺตายาติ สมนฺตโต จิตาย สพฺพทิสาสุ จิตาย
อาจิตายอภิวฑฺฒิตายาติ อตฺโถ ฯ สุสมารทฺธายาติ สุฏฺฐุ
สมารทฺธายวสีภาวํ อุปนีตายาติ อตฺโถ ฯ น ปาปกํ สุปินนฺติ
ปาปกเมวน ปสฺสติ ภทฺทกํ ปน วุฑฺฒิการณภูตํ ปสฺสติ ฯ
เทวตารกฺขนฺตีติ อารกฺขเทวตา ธมฺมิกํ รกฺขํ ปจฺจุ-
ปฏฺฐาเปนฺติ ฯ ตุวฏํ จิตฺตํ สมาธิยตีติ ขิปฺปํ สมาธิยติ ฯ
อุตฺตรึ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโตติ เมตฺตชฺฌานโต อุตฺตรึ อรหตฺตํ
อสจฺฉิกโรนฺโต เสโข วา ปุถุชฺชโน วา หุตฺวา กาลํ กโรนฺโต
พฺรหฺมโลกูปโค โหติ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
เอกาทสกวณฺณนาปริโยสานา
เอกุตฺตริกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
_______________

อุโปสถาทิปุจฺฉาวิชฺสชฺชนวณฺณนา
อุโปสถกมฺมสฺส โก อาทีติอาทีนํ ปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน ฯ
สามคฺคี อาทีติ อุโปสถํ กริสฺสามาติ สีมํ โสเธตฺวา
ฉนฺทปาริสุทฺธึ อาหริตฺวา สนฺนิปติตานํ กายสามคฺคี อาทิ ฯ
กิริยา มชฺเฌติ ปุพฺพกิจฺจํ กตฺวา ปาฏิโมกฺขํ โอสารณกฺริยา
มชฺเฌ ฯ นิฏฺฐานํ ปริโยสานนฺติ ตตฺถ สพฺเพเหว สมคฺเคหิ
สมฺโมทมาเนหิ อวิวทมาเนหิ สิกฺขิตพฺพนฺติ อิทํ ปาฏิโมกฺ-
ขนิฏฺฐานํ ปริโยสานํ ฯ ปวารณากมฺมสฺส สามคฺคี อาทีติ
ปวารณํ กริสฺสามาติ สีมํ โสเธตฺวา ฉนฺทปวารณํ อาหริตฺวา
สนฺนิปติตานํ กายสามคฺคี อาทิ ฯ กิริยา มชฺเฌติ ปวารณญตฺติ
จ ปวารณกถา จ มชฺเฌ ฯ สงฺฆนวกสฺส ปสฺสนฺโต ปฏิ-
กริสฺสามีติ วจนํ ปริโยสานํ ฯ ตชฺชนียกมฺมาทีสุ วตฺถุ นาม
เยน วตฺถุนากมฺมารโห โหติ ตํ วตฺถุ ฯ ปุคฺคโลติ เยน
ตํ วตฺถุ กตํ โสปุคฺคโล ฯ กมฺมวาจา ปริโยสานนฺติ
กตํ สงฺเฆน อิตฺถนฺนามสฺสภิกฺขุโน ตชฺชนียกมฺมํ ขมติ
สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี เอวเมตํ ธารยามีติ เอวํ ตสฺสา
ตสฺสา กมฺมวาจาย อวสานวจนํ ปริโยสานํ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ
อุตฺตานเมวาติ ฯ
อุโปสถาทิวิสฺสชฺชนวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
______________________

อตฺถวเสปกรณวณฺณนา
อตฺถวเส ปกรเณ ฯ ทส อตฺถวเสติอาทีสุ ยํ วตฺตพฺพํ
ตํ ปฐมปาราชิกวณฺณนายเมว วุตฺตํ ฯ ยํ สงฺฆสุฏฺฐุ ตํ
สงฺฆผาสูติอาทีสุ อุปริมํ อุปริมํ ปทํ เหฏฺฐิมสฺส เหฏฺฐิมสฺส
อตฺโถ ฯ อตฺถสตํ ธมฺมสตนฺติอาทิมฺหิ ปน ยเทตํ ทสสุ ทสสุ
เอเกกํ มูลํ กตฺวา ทสกฺขตฺตุํ โยชนาย ปทสตํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ
ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส ปทสฺส วเสน อตฺถสตํ ปุริมสฺส ปุริมสฺส
วเสน ธมฺมสตํ เวทิตพฺพํ ฯ อถวา เย ทส อตฺถวเส ปฏิจฺจ
ตถาคเตน สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ เย ปุพฺเพ
ปฐมปาราชิกวณฺณนายํ ตตฺถ สงฺฆสุฏฺฐุตา นาม สงฺฆสฺส
สุฏฺฐุภาโว สุฏฺฐุ เทวาติ อาคตฏฺฐาเน วิย สุฏฺฐุ ภนฺเตติ
วจนสมฺปฏิจฺฉนภาโว โย จ ตถาคตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉติ
ตสฺส ตํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย โหติ ตสฺมา สงฺฆสฺส
สุฏฺฐุ ภนฺเตติ มม วจนํ สมฺปฏิจฺฉนตฺถํ ปญฺญเปสฺสามิ
อสมฺปฏิจฺฉเน จ อาทีนวํ สมฺปฏิจฺฉเน จ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา
น พลกฺกาเรนอภิภวิตฺวาติ เอตมตฺถํ อาวิกโรนฺโต อาห
สงฺฆสุฏฺฐุตายาติ เอวมาทินา นเยน วณฺณิตา ฯ เตสํ อิธ
ทสกฺขตฺตุํ อาคตตฺตา อตฺถสตํ ตทตฺถโชตกานญฺจ ปทานํ วเสน
ธมฺมสตํ เวทิตพฺพํ ฯ อิมานิ อตฺถโชตกานํ นิรุตฺตีนํ วเสน
นิรุตฺติสตํ ธมฺมภูตานํ นิรุตฺตีนํ วเสน นิรุตฺติสตนฺติ เทฺว
นิรุตฺติสตานิ ฯ อตฺถสเต ญาณสตํ ธมฺมสเต ญาณสตํ ทฺวีสุ
นิรุตฺติสเตสุ เทฺว ญาณสตานีติ จตฺตาริ ญาณสตานิ จ
เวทิตพฺพานิ ฯ
อตฺถสตํ ธมฺมสตํ เทฺว จ นิรุตฺติสตานิ
จตฺตาริ ญาณสตานิ อตฺถวเสปกรเณติ
หิ ยํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตนฺติ ฯ
อตฺถวเสปกรณวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
อิติ สมนฺตปาสาทิกาย
วินยสํวณฺณนาย มหาวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
___________________

ปฐมคาถาสงฺคณิกวณฺณนา
เอกํสํ จีวรํ กตฺวาติ เอกสฺมึ อํเส จีวรํ กตฺวา สาธุกํ
อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวาติ อตฺโถ ฯ ปคฺคณฺหิตฺวาน อญฺชลินฺติ
ทสนขสโมธานสมุชฺชลํ อญฺชลึ อุกฺขิปิตฺวา ฯ อาสึสมานรูโปวาติ
ปจฺจาสึสมานรูโป วิย ฯ กิสฺส ตฺวํ อิธมาคโตติ เกน การเณน
กิมตฺถํ ปตฺถยมาโน ตฺวํ อิธ อาคโต ฯ โก เอวมาห ฯ
สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฯ กํ เอวมาห ฯ อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ฯ อิติ
อายสฺมา อุปาลีภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ทฺวีสุ วินเยสูติ
อิมํ คาถํ ปุจฺฉิ ฯ อถสฺส ภควา ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโคติ-
อาทีนิ วตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ ฯ เอเสว นโย สพฺพตฺถ ฯ
อิติ อิเม สพฺพปญฺเห พุทฺธกาเล อุปาลิตฺเถโรปุจฺฉิ ฯ ภควา
พฺยากาสิ ฯ สงฺคีติกาเล ปน มหากสฺสปตฺเถโร ปุจฺฉิ ฯ
อุปาลิตฺเถโร พฺยากาสิ ฯ ตตฺถ ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโคติ ภทฺทกา
เต ปญฺญา ฯ ปญฺญา หิ อวิชฺชนฺธการโต อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิตตฺตา
อุมฺมงฺโคติ วุจฺจติ ฯ ตคฺฆาติ การณตฺเถ นิปาโต ฯ ยสฺมา
มํ ปุจฺฉสิ ตสฺมา เต อหมกฺขิสฺสนฺติ อตฺโถ ฯสมฺปฏิจฺฉนตฺเถ
วา ฯ ตคฺฆาติ หิ อิมินา วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อกฺขิสฺสนฺติ
อาห ฯ สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺติ สามิเสน สสิตฺถกนฺติ อิมานิ
ตีณิเยว สิกฺขาปทานิ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตานิ ฯ ยนฺตฺวํ อปุจฺฉิมฺหาติ
ยํ ตฺวํ อปุจฺฉิมฺหา ฯ อกิตฺตยีติ อภาสิ ฯ โนติ อมฺหากํ ฯ
ตนฺตํ พฺยากตนฺติ ยํ ยํ ปุฏฺฐํ ตํ ตเทว พฺยากตํ ฯ
อนญฺญถาติ อญฺญถา อกตฺวา พฺยากตํ ฯ

เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตีติ เอตฺถ กิญฺจาปิ สีลวิปตฺติ
นาม ปญฺเห นตฺถิ อถโข ทุฏฺฐุลฺลํ วิชฺสชฺเชตุกามตาเยตํ
วุตฺตํ ฯ จตูสุ หิ วิปตฺตีสุ ทุฏฺฐุลฺลํ เอกาย วิปตฺติยา
สงฺคหิตํ ฯ อทุฏฺฐุลฺลํ ตีหิ วิปตฺตีหิ สงฺคหิตํ ฯ ตสฺมา เย
ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตีติ วตฺวา ตเมว วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ
ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสโส สีลวิปตฺตีติ วุจฺจตีติ อาห ฯ อิทานิ
ติสฺสนฺนํ วิปตฺตีนํ วเสน อทุฏฺฐุลฺลํ ทสฺเสตุํ ถุลฺลจฺจยนฺติ-
อาทิมาห ฯ ตตฺถ โย จายํ อกฺโกสติ หสฺสาธิปฺปาโยติ อิทํ
ทุพฺภาสิตสฺส วตฺถุทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ อพฺภาจิกฺขตีติ ตถาหํ
ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามีติ วทนฺโต อพฺภาจิกฺขติ ฯ
อยํ สาอาชีววิปตฺติสมฺมตาติ อยํ ฉหิ สิกฺขาปเทหิ สงฺคหิตา
อาชีววิปตฺติ นาม จตุตฺถา วิปตฺติสมฺมตาติ ฯ
เอตฺตาวตา อทุฏฺฐุลฺลนฺติ อิทํ วิสฺสชฺชิตํ โหติ ฯ