พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สมฺมุขจตุกฺเก ฯ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺคาปตฺตึ
สงฺฆสฺส สมฺมุขาเอว อาปชฺชติ ฯ วุฏฺฐานกาเล ปน สงฺเฆน
กิจฺจํ นตฺถีติ ปรมฺมุขา วุฏฺฐาติ ฯ วิสฏฺฐิอาทิกํ ปรมฺมุขา
อาปชฺชติ สงฺฆสฺส สมฺมุขา วุฏฺฐาติ ฯ สมนุภาสนํ สงฺฆสฺส
สมฺมุขา เอว อาปชฺชติ สมฺมุขา วุฏฺฐาติ ฯ เสสํ สมฺปชาน-
มุสาวาทาทิเภทํ ปรมฺมุขาว อาปชฺชติ ปรมฺมุขา จ วุฏฺฐาติ ฯ
อชานนฺตจตุกฺกํ อจิตฺตกจตุกฺกสทิสํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ลิงฺคปาตุภาเวนาติ สยิตสฺเสว ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา
วา ลิงฺคปริวตฺเต ชาเต สหาคารเสยฺยาปตฺติ โหติ ฯ อิทเมว
ตํ ปฏิจฺจวุตฺตํ ฯ อุภินฺนํปิ ปน อสาธารณาปตฺติ ลิงฺค-
ปาตุภาเวน วุฏฺฐาติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สห ปฏิลาภจตุกฺเก ฯ ยสฺส ภิกฺขุโน
ลิงฺคํ ปริวตฺตติ โส สห ลิงฺคปฏิลาเภน ปฐมํ อุปฺปนฺนวเสน
เสฏฺฐภาเวน จ ปุริมํ ปุริสลิงฺคํ ชหติ ปจฺฉิเม อิตฺถีลิงฺเค
ปติฏฺฐาติ ฯ ปุริสกุตฺตปุริสาการาทิวเสน ปวตฺตา กายวจี-
วิญฺญตฺติโย ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺติ ฯ ภิกฺขูติ วา ปุริโสติ วา เอวํ
ปวตฺตา ปณฺณตฺติโย นิรุชฺฌนฺติ ฯ ยานิ หิ ภิกฺขุนีหิ
อสาธารณานิ ฉจตฺตาฬีส สิกฺขาปทานิ เตหิ อนาปตฺติเยว
โหติ ฯ ทุติยจตุกฺเก ปน ยสฺสา ภิกฺขุนิยา ลิงฺคํ ปริวตฺตติ สา
ปจฺฉา สมุปฺปตฺติยา วา หีนภาเวน วา ปจฺฉิมนฺติ สงฺขคตํ
อิตฺถีลิงฺคํ ชหติ วุตฺตปฺปกาเรน ปุริมนฺติ สงฺขคเต ปุริสลิงฺเค
ปติฏฺฐาติ ฯ วุตฺตวิปรีตา วิญฺญตฺติโย ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺติ ฯ ภิกฺขุนีติ
วา อิตฺถีติ วา เอวํ ปวตฺตา ปณฺณตฺติโย นิรุชฺฌนฺติ ฯ
ยานิ วา ภิกฺขูหิ อสาธารณานิ สตํ ตึสญฺจ สิกฺขาปทานิ
เตหิ อนาปตฺติเยว โหติ ฯ จตฺตาโร สามุกฺกํสาติ จตฺตาโร
มหาปเทสา ฯ เต หิ ภควตา อนุปฺปนฺเน วตฺถุสฺมึ สยํ
อุกฺกํสิตฺวา อุกฺขิปิตฺวา ฐปิตตฺตา สามุกฺกํสาติ วุจฺจนฺติ ฯ
ปริโภคาติ อชฺโฌหรณียปริโภคา ฯ อุทกํ ปน อกาลิกตฺตา
อปฺปฏิคฺคหิตกํ วฏฺฏติ ฯ ยาวกาลิกาทีนิ อปฺปฏิคฺคหิตกานิ
อชฺโฌหริตุํ น วฏฺฏนฺติ ฯ จตฺตาริ มหาวิกฏานิ กาโลทิสฺสตฺตา
ยถาวุตฺตกาเล วฏฺฏนฺติ ฯ อุปาสโก สีลวาติ ปญฺจ วา ทส
วา สีลานิ โคปยมาโน ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อาคนฺตุกาทิจตุกฺเก ฯ สฉตฺตุปาหโน สสีสํ ปารุปนฺโต
วิหารํ ปวิสนฺโต ตตฺถ วิจรนฺโต จ อาคนฺตุโกว อาปชฺชติ
โน อาวาสิโก ฯ อาวาสิกวตฺตํ อกโรนฺโต ปน อาวาสิโก
อาปชฺชติ โน อาคนฺตุโก ฯ เสสํ กายวจีทฺวาริกํ อาปตฺตึ อุโภปิ
อาปชฺชนฺติ ฯต อสาธารณํ อาปตฺตึ เนว อาคนฺตุโก อาปชฺชติ
โน อาวาสิโก ฯ คมิยจตุกฺเกปิ ฯ คมิยวตฺตํ อปูเรตฺวา คจฺฉนฺโต
คมิโก อาปชฺชติ โน อาวาสิโก ฯ อาวาสิกวตฺตํ อกโรนฺโต
อาวาสิโก อาปชฺชติ โน คมิโก ฯ เสสํ อุโภปิ อาปชฺชนฺติ ฯ
อสาธารณํ อาปตฺตึ อุโภปิ นาปชฺชนฺติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

วตฺถุนานตฺตตาทิจตุกฺเก ฯ จตุนฺนํ ปาราชิกานํ อญฺญมญฺญํ
วตฺถุนานตฺตตาว โหติ น อาปตฺตินานตฺตตา ฯ สพฺพาปิ
หิ สา ปาราชิกาปตฺติเยว ฯ สงฺฆาทิเสสาทีสุปิ เอเสว นโย ฯ
ภิกฺขุสฺส จภิกฺขุนิยา จ อญฺญมญฺญํ กายสํสคฺเค ภิกฺขุสฺส
สงฺฆาทิเสโส ภิกฺขุนิยา ปาราชิกนฺติ เอวํ อาปตฺตินานตฺตตา ว
โหติ น วตฺถุนานตฺตตา ฯ อุภินฺนํปิ กายสํสคฺโคว วตฺถุ ฯ
ตถา ลสุณขาทเน ภิกฺขุนิยา ปาจิตฺติยํ ภิกฺขุสฺส ทุกฺกฏนฺติ-
เอวมาทินา เจตฺถ นเยน โยชนา เวทิตพฺพา ฯ จตุนฺนํ
ปาราชิกานํ เตรสหิ สงฺฆาทิเสเสหิ สทฺธึ วตฺถุนานตฺตตา เจว
อาปตฺตินานตฺตตา จ ฯ เอวํ สงฺฆาทิเสสาทีนํ อนิยตาทีหิ ฯ
อาทิโต จตฺตาริ ปาราชิกานิ เอกโต อาปชฺชนฺตานํ ภิกฺขุ-
ภิกฺขุนีนํ เนว วตฺถุนานตฺตตา โน อาปตฺตินานตฺตตา ฯ
วิสุํ อาปชฺชนฺเตสุปิ เสสา สาธารณาปตฺติโย อาปชฺชนฺเตสุปิ
เอเสว นโย ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

วตฺถุสภาคาทิจตุกฺเก ฯ ภิกฺขุสฺส จ ภิกฺขุนิยา
จ กายสํสคฺเค วตฺถุสภาคตา โน อาปตฺติสภาคตา ฯ จตูสุ
ปาราชิเกสุ อาปตฺติสภาคตา โน วตฺถุสภาคตา ฯ เอเสว
นโย สงฺฆาทิเสสาทีสุ ฯ ภิกฺขุสฺส จ ภิกฺขุนิยา จ จตูสุ
ปาราชิเกสุ วตฺถุสภาคตา เจว อาปตฺติสภาคตา จ ฯ เอส
นโย สพฺพาสุ สาธารณาปตฺตีสุ ฯ อสาธารณาปตฺติยํ เนว
วตฺถุสภาคตา จ นาปตฺติสภาคตา จ ฯ โย หิ ปุริมจตุกฺเก
ปฐมปญฺโห โส อิธ ทุติโย ฯ โย จ ตตฺถ ทุติโย โส
อิธ ปฐโม ฯ ตติยจตุตฺเถสุ นานากรณํ นตฺถิ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อุปชฺฌายจตุกฺเก ฯ สทฺธิวิหาริกสฺส อุปชฺฌาเยน กตฺตพฺพ-
วตฺตสฺส อกรเณ จ อาปตฺตึ อุปชฺฌาโย อาปชฺชติ โน
สทฺธิวิหาริโก ฯ อุปชฺฌายสฺส กตฺตพฺพวตฺตํ อกโรนฺโต สทฺธิ-
วิหาริโก อาปชฺชติ โน อุปชฺฌาโย ฯ เสสํ อุโภปิ อาปชฺชนฺติ ฯ
อสาธารณํ อุโภปิ นาปชฺชนฺติ ฯ อาจริยจตุกฺเกปิ เอเสว นโย ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อาทิยนฺตจตุกฺเก ฯ ปาทํ วา อติเรกปาทํ วา สหตฺถา
อาทิยนฺโต ครุกํ อาปชฺชติ ฯ อูนกปาทํ คณฺหาหีติ อาณตฺติยา
อญฺญํ ปโยเชนฺโต ลหุกํ อาปชฺชติ ฯ เอเตน นเยน เสสปทตฺติยํ
เวทิตพฺพํ ฯ อภิวาทนารหจตุกฺเก ฯ ภิกฺขุนีนํ ตาว ภตฺตคฺเค
นวมภิกฺขุนิโต ปฏฺฐาย อุปชฺฌายาปิ อภิวาทนารหา โน
ปจฺจุปฏฺฐานารหา ฯ อวิเสเสน จ วิปฺปกตโภชนสฺส ภิกฺขุสฺส
โย โกจิ วุฑฺฒตโร ฯ สฏฺฐิวสฺสสฺสาปิ ปาริวาสิกสฺส สมีปํ
คโต ตทหุปสมฺปนฺโนปิ ปจฺจุปฏฺฐานารโห โน อภิวาท-
นารโห ฯ อปฺปฏิกฺขิตฺเตสุ ฐาเนสุ วุฑฺโฒ นวกสฺส อภิวาท-
นารโห เจว ปจฺจุปฏฺฐานารโห จ ฯ นวโก ปน วุฑฺฒสฺส
เนว อภิวาทนารโห น ปจฺจุปฏฺฐานารโห ฯ อาสนารห-
จตุกฺกสฺส ปฐมปทํ ปุริมจตุกฺเก ทุติยปเทน ทุติยปทญฺจ
ปฐมปเทน อตฺถโต สทิสํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

กาลจตุกฺเก ฯ ปวาเรตฺวา ภุญฺชนฺโต กาเล อาปชฺชติ
โน วิกาเล ฯ วิกาลโภชนาปตฺตึ วิกาเล อาปชฺชติ โน
กาเล ฯ เสสํ กาเล เจว วิกาเล จ ฯ อสาธารณํ เนว
กาเล โน วิกาเล ฯ ปฏิคฺคหิตจตุกฺเก ฯ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตามิสํ
กาเล กปฺปติ โน วิกาเล ฯ ปานกํ วิกาเล กปฺปติ ปุนทิวสมฺหิ
โน กาเล ฯ สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ กาเล เจว กปฺปติ
วิกาเล จ ฯ อตฺตโน อตฺตโน กาลาตีตํ ยาวกาลิกาทิตฺตยํ
อกปฺปิยมํสอุคฺคหิตก ปฏิคฺคหิตกญฺจ เนว กาเล กปฺปติ โน
วิกาเล ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปจฺจนฺติมจตุกฺเก ฯ สมุทฺเท สีมํ พนฺธนฺโต ปจฺจนฺติเมสุ
ชนปเทสุ อาปชฺชติ โน มชฺฌิเมสุ ฯ ปญฺจวคฺเคน คเณน
อุปสมฺปาเทนฺโต คณงฺคณุปาหนธุวนหานจมฺมตฺถรณานิ จ
มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ อาปชฺชติ โน ปจฺจนฺติเมสุ ฯ อิมานิ จตฺตาริ
อิธ น กปฺปนฺตีติ วทนฺโตปิ ปจฺจนฺติเมสุ อาปชฺชติ ฯ อิธ
กปฺปนฺตีติ วทนฺโต ปน มชฺฌิเมสุ อาปชฺชติ ฯ เสสาปตฺตึ
อุภยตฺถาปิ อาปชฺชติ ฯ อสาธารณํ น กตฺถจิ อาปชฺชติ ฯ
ทุติยจตุกฺเก ฯ ปญฺจวคฺเคน คเณน อุปสมฺปทาทิจตุพฺพิธํปิ วตฺถุ
ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ กปฺปติ ฯ อิทํ กปฺปตีติ ทีเปตตปิ ตตฺเถว
กปฺปติ โน มชฺฌิเมสุ ฯ อิทํ น กปฺปตีติ ทีเปตุํ ปน
มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ กปฺปติ โนปจฺจนฺติเมสุ ฯ เสสํ อนุชานามิ
ภิกฺขเว ปญฺจ โลณานีติอาทิ อนุญฺญาตํ ฯ ตํ อุภยตฺถ กปฺปติ ฯ
ยํ ปน อกปฺปิยนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ ตํ อุภยตฺถาปิ น กปฺปติ ฯ