พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

เทฺว เวนยิกาติ เทฺว อตฺถา วินเย สิทฺธา ฯ ปญฺญตฺตํ
นาม สกเล วินยปิฏเก กปฺปิยากปฺปิยวเสน ปญฺญตฺตํ ฯ
ปญฺญตฺตานุโลมนฺนาม จตูสุ มหาปเทเสสุ ทฏฺฐพฺพํ ฯ เสตุฆาโตติ
ปจฺจยฆาโต ฯ เยน จิตฺเตน อกปปิยํ กเรยฺย ตสฺส จิตฺตสฺสาปิ
อนุปฺปาทนนฺติ อตฺโถ ฯ มตฺตาการิตาติ มตฺตาย ปมาเณน
กรณํ ปมาเณ ฐานนฺติ อตฺโถ ฯ
กาเยน อาปชฺชตีติ กายทฺวาริกํ กาเยน อาปชฺชติ ฯ
วจีทฺวาริกํ วาจาย ฯ กาเยน วุฏฺฐาตีติ ติณวตฺถารกสมเถ วินาปิ
เทสนาย กาเยเนว วุฏฺฐาติ ฯ เทเสตฺวา วุฏฺฐหนฺโต ปน วาจาย
วุฏฺฐาติ ฯ
อพฺภนฺตรปริโภโค นาม อชฺโฌหรณปริโภโค ฯ พาหิร-
ปริโภโค นาม สีสมกฺขนาทิ ฯ
อนาคตํ ภารํ วหตีติ อเถโรว สมาโน เถเรหิ วหิตพฺพํ
วีชนคาห ธมฺมชฺเฌสนาทิภารํ วหติ ตํ นิตฺถริตุํ วิริยํ อารภติ ฯ
อาคตํ ภารํ น วหตีติ เถโร เถรกิจฺจํ น กโรติ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว เถเรน ภิกฺขุนา สามํ วา ธมฺมํ ภาสิตุํ ปรํ วา
อชฺเฌสิตุํ อนุชานามิ ภิกฺขเว เถราเธยฺยํ ปาฏิโมกฺขนฺติเอวมาทิ
สพฺพํ ปริหาเปตีติ อตฺโถ ฯ
น กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ กุกฺกุจฺจายตีติ น กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ
กุกฺกุจฺจายิตฺวา กโรติ ฯ กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ น กุกฺกุจฺจายตีติ
กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ น กุกฺกุจฺจายิตฺวา กโรติ ฯ เอเตสํ ทฺวินฺนํ
ทิวา จ รตฺโต จ อาสวา วฑฺฒนฺตีติ อตฺโถ ฯ อนนฺตรทุเกปิ
วุตฺตปฏิปกฺขวเสน อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ เสสํ ตตฺถ ตตฺถ
วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมวาติ ฯ
ทุกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ติเกสุ ฯ อตฺถาปตฺติ ติฏฺฐนฺเต ภควติ อาปชฺชตีติ อตฺถิ
อาปตฺติ ยํ ติฏฺฐนฺเต ภควติ อาปชฺชตีติ อตฺโถ ฯ เอส นโย
สพฺพตฺถ ฯ ตตฺถ รุหิรุปฺปาทาปตฺตึ ติฏฺฐนฺเต อาปชฺชติ ฯ เอตรหิ
โข ปนานนฺท ภิกฺขู อญฺญมญฺญํ อาวุโสวาเทน สมุทาจรนฺติ
น โวมมจฺจเยน เอวํ สมุทาจริตพฺพํ นวเกน อานนฺท
ภิกฺขุนา เถโร ภิกฺขุ ภทนฺเตติ วา อายสฺมาติ วา สมุทา-
จริตพฺโพติ วจนโตเถรํ อาวุโสวาเทน สมุทาจรณปฺปจฺจยา
อาปตฺตึ ปรินิพฺพุเต ภควติอาปชฺชติ โน ติฏฺฐนฺเต ฯ อิมา
เทฺว อาปตฺติโย ฐเปตฺวา อวเสสา ธรนฺเตปิ ภควติ อาปชฺชติ
ปรินิพฺพุเตปิ ฯ ปวาเรตฺวาอนติริตฺตํ ภุญฺชนฺโต อาปตฺตึ กาเล
อาปชฺชติ โน วิกาเล ฯวิกาลโภชนาปตฺตึ ปน วิกาเล
อาปชฺชติ โน กาเล ฯ อวเสสํ กาเล เจว อาปชฺชติ วิกาเล
จ ฯ สหาคารเสยฺยํ รตฺตึ อาปชฺชติ ทฺวารํ อสํวริตฺวา
ปฏิสลฺลียนํ ทิวา ฯ เสสา รตฺติญฺเจว ทิวา จ ฯ ทสวสฺโสมฺหิ
อติเรกทสวสฺโสมฺหีติ พาโล อพฺยตฺโต ปริสํ อุปฏฺฐเปนฺโต
ทสวสฺโส อาปชฺชติ น อูนทสวสฺโส ฯ อหํ ปณฺฑิโต พฺยตฺโตติ
นโว วา มชฺฌิโม วา ปริสํ อุปฏฺฐเปนฺโต อูนทสวสฺโส
อาปชฺชติ โน ทสวสฺโส ฯ เสสํ ทสวสฺโส เจว อาปชฺชติ
อูนทสวสฺโส จ ฯ ปญฺจวสฺโสมฺหีติ พาโล อพฺยตฺโต อนิสฺสาย
วสนฺโต ปญฺจวสฺโส อาปชฺชติ ฯ อหํ ปณฺฑิโต พฺยตฺโตติ
นวโก อนิสฺสาย วสนฺโต อูนปญฺจวสฺโส อาปชฺชติ ฯ เสสํ
ปญฺจวสฺโส เจว อาปชฺชติ อูนปญฺจวสฺโส จ ฯ อนุปสมฺปนฺนํ
ปทโส ธมฺมํ วาเจนฺโต มาตุคามสฺส ธมฺมํ เทเสนฺโตติ เอวรูปึ
อาปตฺตึ กุสลจิตฺโต อาปชฺชติ ฯ ปาราชิก วิสฏฺฐิ กายสํสคฺค-
ทุฏฺฐุลฺลอตฺตกามปาริจริยทุฏฺฐโทสสงฺฆเภทปหารทานตลสตฺติกาทิ-
เภทํ อกุสลจิตฺโต อาปชฺชติ ฯ อสญฺจิจฺจ สหาคารเสยฺยาทึ
อพฺยากตจิตฺโต อาปชฺชติ ฯ ยํ อรหา อาปชฺชติ สพฺพํ อพฺยากต-
จิตฺโตว อาปชฺชติ ฯ เมถุนธมฺมาทิเภทมาปตฺตึ สุขเวทนาสมงฺคี
อาปชฺชติ ฯทุฏฺฐโทสาทิเภทํ ทุกฺขเวทนาสมงฺคี ฯ ยํ สุข-
เวทนาสมงฺคี อาปชฺชติ ตํเยว มชฺฌตฺโต หุตฺวา อาปชฺชนฺโต
อทุกฺขมสุขเวทนาสมงฺคีอาปชฺชติ ฯ ตโย ปฏิกฺเขปาติ พุทฺธสฺส
ภควโต ตโย ปฏิกฺเขปา จตูสุ ปจฺจเยสุ มหิจฺฉตา อสนฺตุฏฺฐิตา
กิเลสสลฺเลขนกปฏิปตฺติยา อโคปายนา อิเม หิ ตโย ธมฺมา
พุทฺเธน ภควตา ปฏิกฺขิตฺตา ฯ อปฺปิจฺฉตาทโย ปน ตโย พุทฺเธน
ภควตา อนุญฺญาตา ฯ เตน วุตตํ ตโย อนุญฺญาตาติ ฯ
ทสวสฺโสมฺหีติ ปริสํ อุปฏฺฐเปนฺโต ปญฺจวสฺโสมฺหีติ นิสฺสยํ
อคณฺหนฺโต พาโล อาปชฺชติ น ปณฺฑิโต ฯ อูนทสวสฺโส
พฺยตฺโตมฺหีติ พหุสฺสุตตฺตา ปริสํ อุปฏฺฐเปนฺโต อูนปญฺจวสฺโส
จ นิสฺสยํ อคณฺหนฺโต ปณฺฑิโต อาปชฺชติ โน พาโล ฯ
อวเสสํ ปณฺฑิโต เจว อาปชฺชติ พาโล จ ฯ วสฺสํ อนุปคจฺฉนฺโต
กาเฬ อาปชฺชติ โน ชุณฺเห ฯ มหาปวารณาย อปวาเรนฺโต
ชุณฺเห อาปชฺชติ โน กาเฬ ฯ อวเสสํ กาเฬ เจว อาปชฺชติ
ชุณฺเห จ ฯ วสฺสูปคมนํ กาเฬ กปฺปติ โน ชุณฺเห ฯ
มหาปวารณาย ปวารณา ชุณฺเห กปฺปติ โน กาเฬ ฯ
เสสํ อนุญฺญาตํ กาเฬ เจว กปฺปติ ชุณฺเห จ ฯ กตฺติก-
ปุณฺณมาสิยา ปจฺฉิเม ปาฏิปททิวเส วิกปฺเปตฺวา ฐปิตํ
วสฺสิกสาฏิกํ นิวาเสนฺโต เหมนฺเต อาปชฺชติ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน
กตฺติกปุณฺณมีทิวเส อปจฺจุทฺธริตฺวา เหมนฺเต อาปชฺชตีติ วุตฺตํ ฯ
ตํปิ สุวุตฺตํ ฯ จาตุมาสํ อธิฏฺฐาตุํ ตโต ปรํ วิกปฺเปตุนฺติ
หิ วุตฺตํ ฯ อติเรกมาเส เสเส คิมฺหาเน ปริเยสนฺโต อติเร-
กฑฺฒมาเส เสเส กตฺวา นิวาเสนฺโต จ คิมฺเห อาปชฺชติ
นาม ฯ สติยา วสฺสิกสาฏิกาย นคฺโค กายํ โอวสฺสาเปนฺโต
วสฺเส อาปชฺชติ นาม ฯ ปาริสุทฺธิอุโปสถํ วา อธิฏฺฐานุโปสถํ
วา กโรนฺโต สงฺโฆ อาปชฺชติ ฯ สุตฺตุทฺเทสญฺจ อธิฏฺฐานุ-
โปสถญฺจ กโรนฺโต คโณอาปชฺชติ ฯ เอกโก สุตฺตุทฺเทสํ
กโรนฺโต ปุคฺคโล อาปชฺชติ ฯ ปวารณายปิ เอเสว นโย ฯ
สงฺฆุโปสโถ จ สงฺฆปวารณา จ สงฺฆสฺเสว กปฺปติ ฯ
คณุโปสโถ จ คณปวารณา จ คณสฺเสว กปฺปติ ฯ อธิฏฺฐานุ-
โปสโถ จ อธิฏฺฐานปวารณา จ ปุคฺคลสฺเสว กปฺปติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปาราชิกํ อาปนฺโนมฺหีติอาทีนิ ภณนฺโต วตฺถุํ ฉาเทติ
น อาปตฺตึ ฯ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวินฺติอาทีนิ ภณนฺโต อาปตฺตึ
ฉาเทติ โน วตฺถุํ ฯ โย เนว วตฺถุํ น อาปตฺตึ อาโรเจติ ฯ
อยํ วตฺถุญฺเจว ฉาเทติ อาปตฺตึ จ ฯ ปฏิจฺฉาเทตีติ ปฏิจฺฉาทิ ฯ
ชนฺตาฆรเมว ปฏิจฺฉาทิ ชนฺตาฆรปฏิจฺฉาทิ ฯ อิตราสุปิ เอเสว
นโย ฯ ทฺวารํ ปิทหิตฺวา อนฺโตชนฺตาฆเร ฐิเตน ปริกมฺมํ
กาตตวฏฺฏติ ฯ อุทเก โอติณฺเณนาปิ เอตเทว วฏฺฏติ ฯ อุภยตฺถ
ขาทิตุํ วา ภุญฺชิตุํ วา น วฏฺฏติ ฯ วตฺถปฏิจฺฉาทิ สพฺพตฺถ
กปฺปิยา ฯ ตาย ปฏิจฺฉนฺเนน สพฺพํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ วหนฺตีติ
ยนฺติ นิยฺยนฺติ นินฺทํ วา ปฏิกฺโกสํ วา น ลภนฺติ ฯ
จนฺทมณฺฑลํ อพฺภา มหิกา ธูมรชราหุวิมุตฺตํ วิวฏํเยว วิโรจติ
น เตสุ อญฺญตเรน ปฏิจฺฉนฺนํ ฯ ตถา สุริยมณฺฑลํ ฯ
ธมฺมวินโยปิ วิวริตฺวา วิภชิตฺวา เทสิยมาโนว วิโรจติ โน
ปฏิจฺฉนฺโน ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อญฺเญน เภสชฺเชน กรณีเย อญฺญํ วิญฺญาเปนฺโต คิลาโน
อาปชฺชติ ฯ น เภสชฺเชน กรณีเย เภสชฺชํ วิญฺญาเปนฺโต
อคิลาโน อาปชฺชติ ฯ อวเสสํ อาปตฺตึ คิลาโน เจว อาปชฺชติ
อคิลาโน จ ฯ อนฺโต อาปชฺชติ โน พหีติ อนูปขชฺช เสยฺยํ
กปฺเปนฺโต อาปชฺชติ ฯ พหิ อาปชฺชติ โน อนฺโตติ สงฺฆิกํ
มญฺจาทึ อชฺโฌกาเส สนฺถริตฺวา ปกฺกมนฺโต พหิ อาปชฺชติ ฯ
อวเสสํ ปน อนฺโต เจว อาปชฺชติ พหิ จ ฯ อนฺโตสีมายาติ
อาคนฺตุโก อาคนฺตุกวตฺตํ อทสฺเสตฺวา สฉตฺตุปาหโน วิหารํ
ปวิสนฺโต อุปจารสีมํ โอกฺกนฺตมตฺโตว อาปชฺชติ ฯ พหิสีมายาติ
คมิโก ทารุภณฺฑปฏิสามนาทึ คมิกวตฺตํ อปูเรตฺวา ปกฺกมนฺโต
อุปจารสีมํ อติกฺกนฺตมตฺโตว อาปชฺชติ ฯ อวเสสํ อนฺโต สีมาย
เจว อาปชฺชติ พหิ สีมาย จ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สติ วุฑฺฒตเร อนชฺฌิฏฺโฐ ธมฺมํ ภาสนฺโต สงฺฆมชฺเฌ
อาปชฺชติ นาม ฯ คณมชฺเฌปิ ปุคฺคลสนฺติเกปิ เอเสว นโย ฯ
กาเยน วุฏฺฐาตีติ ติณวตฺถารกสมเถน วุฏฺฐาติ ฯ กายํ อจาเลตฺวา
วาจาย เทเสนฺตสฺส วาจาย วุฏฺฐาติ ฯ วจีสมฺปยุตฺตํ กายกิริยํ
กตฺวา เทเสนฺตสฺส กาเยน วาจาย วุฏฺฐาติ นาม ฯ สงฺฆมชฺเฌ
เทสนาคามินีปิ วุฏฺฐานคามินีปิ วุฏฺฐาติ ฯ คณปุคฺคลมชฺเฌ ปน
เทสนาคามินีปิเยว วุฏฺฐาติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อาคาฬฺหาย เจเตยฺยาติ อาคาฬฺหาย ทฬฺหภาวาย
เจเตยฺย ฯ ตชฺชนียกมฺมาทิกตสฺส วตฺตํ น ปูรยโต อิจฺฉมาโน
สงฺโฆ อุกฺเขปนียกมฺมํ กเรยฺยาติ อตฺโถ ฯ อลชฺชี จ โหติ
พาโล จ อปกตตฺโต จาติ เอตฺถ พาโล อยํ ธมฺมาธมฺมํ
น ชานาตีติ อปกตตฺโต วา อาปตฺตานาปตฺตึ น ชานาตีติ
น เอตฺตาวตา กมฺมํ กาตพฺพํ ฯ พาลภาวมูลกํ อปกตตฺต-
ภาวมูลกญฺจ อาปตฺตึ อาปนฺนสฺส กมฺมํ กาตพฺพนฺติ อตฺโถ ฯ
อธิสีเล สีลวิปนฺโน นาม เทฺว อาปตฺติกฺขนฺเธ อาปนฺโน ฯ
อาจารวิปนฺโน นาม ปญฺจ อาปตฺติกฺขนฺเธ อาปนฺโน ฯ
ทิฏฺฐิวิปนฺโน นาม อนฺตคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต ฯ
เตสํ อาปตฺตึ อปฺปสฺสนฺตานํ อปฺปฏิกโรนฺตานํ ทิฏฺฐึ จ
อนิสฺสชฺชนฺตานํเยว กมฺมํ กาตพฺพํ ฯ กายิโก ทโว นาม
ปาสกาทีหิ ชุตกีฬนาทิเภโท อนาจาโร ฯ วาจสิโก ทโว นาม
มุขาฬมฺพรกรณาทิเภโท อนาจาโร ฯ กายิกวาจสิโก นาม
นจฺจนคายนาทิเภโท ทฺวีหิปิ ทฺวาเรหิ อนาจาโร ฯ กายิโก
อนาจาโร นาม กายทฺวาเร ปญฺญตฺตสิกฺขาปทวีติกฺกโม ฯ
วาจสิโก อนาจาโร นาม วจีทฺวาเร ปญฺญตฺตสิกฺขาปท-
วีติกฺกโม ฯ กายิกวาจสิโก นาม ทฺวารทฺวเยปิ ปญฺญตฺตสิกฺขา-
ปทวีติกฺกโม ฯ กายิเกน อุปฆาติเกนาติ กายทฺวาเร ปญฺญตฺตสฺส
สิกฺขาปทสฺส อสิกฺขเนน ฯ โย หิ ตํ น สิกฺขติ โส นํ
อุปฆาเตติ ฯ ตสฺมา ตสฺสา ตํ อสิกฺขนํ กายิกํ อุปฆาติกนฺติ
วุจฺจติ ฯ เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย ฯ กายิเกน มิจฺฉาชีเวนาติ
ชงฺฆเปสนิกาทินา วา คณฺฑุผาฬนาทินา วา เวชฺชกมฺเมน ฯ
วาจสิเกนาติ สาสนอุคฺคณฺหนอาโรจนาทินา ฯ ตติยปทํ อุภย-
สมฺปโยควเสน วุตฺตํ ฯ อลํ ภิกฺขุ มา ภณฺฑนนฺติ อลํ ภิกฺขุ
มา ภณฺฑนํ กริ มา กลหํ มา วิคฺคหํ มา วิวาทํ
กรีติ อตฺโถ ฯ น โวหริตพฺโพติ น กิญฺจิ วตฺตพฺโพ ฯ วทโตปิ
หิ ตาทิสสฺส น วจนํ โสตพฺพํ มญฺญนฺติ ฯ น กิสฺมิญฺจิ
ปจฺเจกฏฺฐาเนติ กิสฺมิญฺจิ วีชนีคาหาทิเก เอกสฺมึปิ เชฏฺฐกฏฺฐาเน
น ฐเปตพฺโพติ อตฺโถ ฯ โอกาสํ การาเปนฺตสฺสาติ กโรตุ
อายสฺมา โอกาสํ อหํ ตํ วตฺตุกาโมติ เอวํ โอกาสํ
กาเรนฺตสฺส ฯนาลํ โอกาสกมฺมํ กาตุนฺติ กึ ตฺวํ กริสฺสสีติ
โอกาโส น กาตพฺโพ ฯ สวจนียํ นาทาตพฺพนฺติ น อาทาตพฺพํ
วจนํปิ น โสตพฺพํ ฯ ยตฺถ คเหตฺวา คนฺตุกาโม โหติ น
ตตฺถ คนฺตพฺพนฺติอตฺโถ ฯ ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน
วินโยติ ยํ โสชานาติ โส ตสฺส วินโย นาม โหติ
โส น ปุจฺฉิตพฺโพติ อตฺโถ ฯ อนุโยโค น ทาตพฺโพติ อิทํ
กปฺปตีติ ปุจฺฉนฺตสฺส ปุจฺฉาย โอกาโส น ทาตพฺโพ อญฺโญ
ปุจฺฉาติ วตฺตพฺโพ โยปิ ตํ ปุจฺฉติ โส อญฺญํ ปุจฺฉาติ
วตฺตพฺโพ อิติ โส เนว ปุจฺฉิตพฺโพ นาสฺส ปุจฺฉา
โสตพฺพาติ อตฺโถ ฯ วินโย น สากจฺฉิตพฺโพติ วินยปญฺโห
น สากจฺฉิตพฺโพ ฯ กปฺปิยากปฺปิยกถา น สํสนฺเทตพฺพา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อิทมปฺปหายาติ เอตํ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญาตาทิกํ ลทฺธึ
อวิชหิตฺวา ฯ สุทฺธํ พฺรหฺมจารินฺติ ขีณาสวํ ภิกฺขุํ ฯ ปาตพฺยตํ
อาปชฺชตีติ ปาตพฺยภาวํ ปฏิเสวนํ อาปชฺชติ ฯ อิทมปฺปหายาติ
วจนโต ปน ตํ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญาตํ ปหาย ขีณาสวํ มุสา
มยา ภณิตํ ขมถ เมติ ขมาเปตฺวา นตฺถิ กาเมสุ โทโสติ
ลทฺธึ วิชหิตฺวา คติวิโสธนํ กเรยฺย ฯ อกุสลมูลานีติ อกุสลานิ
เจว มูลานิ จ อกุสลานํ วา มูลานิ อกุสลมูลานิ ฯ กุสลมูเลปิ
เอเสว นโย ฯ ทุฏฺฐุ จริตานิ วิรูปานิ วา จริตานิ ทุจฺจริตานิ ฯ
สุฏฺฐุ จริตานิ สุนฺทรานิ วา จริตานิ สุจริตานิ ฯ กาเยน
กรณภูเตน กตํ ทุจฺจริตํ กายทุจฺจริตํ ฯ เอเสว นโย สพฺพตฺถ ฯ
เสสํ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมวาติ ฯ
ติกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

จตุกฺเกสุ ฯ สกวาจาย อาปชฺชติ ปรวาจาย วุฏฺฐาตีติ
วจีทฺวาริกํ ปทโสธมฺมาทิเภทํ อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา ติณวตฺถารก-
สมถฏฺฐานํ คโต ปรสฺส กมฺมวาจาย วุฏฺฐาติ ฯ ปรวาจาย
อาปชฺชติ สกวาจาย วุฏฺฐาตีติ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏิ-
นิสฺสคฺเค ปรสฺส กมฺมวาจาย อาปชฺชติ ปุคฺคลสฺส สนฺติเก
เทเสนฺโต สกวาจาย วุฏฺฐาติ ฯสกวาจาย อาปชฺชติ สกวาจาย
วุฏฺฐาตีติ วจีทฺวาริกํ ปทโสธมฺมาทิเภทํ อาปตฺตึ สกวาจาย
อาปชฺชติ เทเสตฺวา วุฏฺฐหนฺโตปิ สกวาจาย วุฏฺฐาติ ฯ ปรวาจาย
อาปชฺชติ ปรวาจาย วุฏฺฐาตีติ ยาวตติยกํ สงฺฆาทิเสสํ
ปรสฺส กมฺมวาจาย อาปชฺชติ วุฏฺฐหนฺโตปิ ปรสฺส ปริวาส-
กมฺมวาจาทีหิ วุฏฺฐาติ ฯ ตโต ปเรสุ ฯ กายทฺวาริกํ กาเยน
อาปชฺชติ เทเสนฺโต วาจาย วุฏฺฐาติ ฯ วจีทฺวาริกํ วาจาย
อาปชฺชติ ติณวตฺถารเกน กาเยน วุฏฺฐาติ ฯ กายทฺวาริกํ
กาเยน อาปชฺชติ ตเมว ติณวตฺถารเกน กาเยน วุฏฺฐาติ ฯ
วจีทฺวาริกํ วาจายอาปชฺชติ ตเมว เทเสนฺโต วาจาย
วุฏฺฐาติ ฯ สงฺฆิกมญฺจสฺส อตฺตโน ปจฺจตฺถรเณน อนตฺถโต
กายผุสเน โลมคณนาย อาปชฺชิ ตพฺพาปตฺตึ สหาคารเสยฺยา-
ปตฺติญฺจ ปสุตฺโต อาปชฺชติ ฯ ปพุชฺฌิตฺวา ปน อาปนฺนภาวํ
ญตฺวา เทเสนฺโต ปฏิพุทฺโธ วุฏฺฐาติ ฯ ชคฺคนฺโต อาปชฺชิตฺวา
ปน ติณวตฺถารกสมถฏฺฐาเน สยนฺโต ปฏิพุทฺโธ อาปชฺชติ
ปสุตฺโต วุฏฺฐาติ นาม ฯ ปจฺฉิมปททฺวยํปิ วุตฺตานุสาเรเนว
เวทิตพฺพํ ฯ อจิตฺตกาปตฺตึ อจิตฺตโก อาปชฺชติ นาม ฯ
ปจฺฉาเทเสนฺโต สจิตฺตโก วุฏฺฐาติ ฯ สจิตฺตกาปตฺตึ สจิตฺตโก
อาปชฺชติ นาม ฯ ติณวตฺถารกสมถฏฺฐาเน สยนฺโต อจิตฺตโก
วุฏฺฐาติ ฯ เสสปททฺวยํปิ วุตฺตานุสาเรเนว เวทิตพฺพํ ฯ โย
สภาคํ อาปตฺตึ เทเสติ อยํ เทสนาปจฺจยา ทุกฺกฏํ
อาปชฺชนฺโต ปาจิตฺติยาทีสุ อญฺญตรํ เทเสติ ฯ ตญฺจ เทเสนฺโต
ทุกฺกฏํ อาปชฺชติ ฯ ตํ ปน ทุกฺกฏํ อาปชฺชนฺโต ปาจิตฺติยาทิโต
วุฏฺฐาติ ฯ ปาจิตฺติยาทิโต วุฏฺฐหนฺโต ตํ อาปชฺชติ ฯ อิติ
เอกสฺส ปุคฺคลสฺส เอกเมว ปโยคํ สนฺธาย อตฺถิ อาปชฺชนฺโต
เทเสตีติ อิทํ จตุกฺกํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

กมฺมจตุกฺเก ฯ
ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺคาปตฺตึ กมฺเมน อาปชฺชติ
เทเสนฺโต อกมฺเมน วุฏฺฐาติ ฯ วิสฏฺฐิอาทิกํ อกมฺเมน อาปชฺชติ
ปริวาสาทินา กมฺเมน วุฏฺฐาติ ฯ สมนุภาสนํ กมฺเมเนว
อาปชฺชติ กมฺเมน วุฏฺฐาติ ฯ เสสํ อกมฺเมน อาปชฺชติ อกมฺเมน
วุฏฺฐาติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปริกฺขารจตุกฺเก ฯ ปฐโม สกปริกฺขาโร ฯ ทุติโย สงฺฆิโก ฯ
ตติโย เจติยสนฺตโก ฯ จตุตฺโถ คิหิปริกฺขาโร ฯ สเจ ปน โส
ปตฺตจีวรนวกมฺมเภสชฺชานํ อตฺถาย อาหโฏ โหติ ฯ อปาปุรณํ
ทาตุํอนฺโต วสาเปตุํจ วฏฺฏติ ฯ