พุทฺเธ อคารโวติอาทิสุ โย พุทฺเธ ธรมาเน อุปฏฺฐานํ
น คจฺฉติ ปรินิพฺพุเต เจติยฏฺฐานํ โพธิฏฺฐานํ น คจฺฉติ
เจติยํ วา โพธึ วา น วนฺทติ เจติยงฺคเณ สฉตฺโต
สอุปาหโน จ จรติ นตฺเถตสฺส พุทฺเธ คารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ
โย ปน สกฺโกนฺโตเยว ธมฺมสฺสวนํ น คจฺฉติ สรภญฺญํ
น ภณติ ธมฺมกถํ น กเถติ ธมฺมสฺสวนคฺคํ ภินฺทิตฺวา
คจฺฉติ วิกฺขิตฺโต วา อนาทโร วา นิสีทติ นตฺเถตสฺส ธมฺเม
คารโว ฯ โย เถรนวมชฺฌิเมสุ จิตฺติการํ น ปจฺจุปฏฺฐเปติ
อุโปสถาคารวิตกฺกมาฬกาทีสุ กายปาคพฺภิยํ ทสฺเสติ ยถาวุฑฺฒํ
น วนฺทติ นตฺเถตสฺส สงฺเฆ คารโว ฯ ติสฺโส สิกฺขา สมาทาย
อสิกฺขมาโนเยว ปน สิกฺขาย อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ ปมาเท
จ สติวิปฺปวาเส ติฏฺฐมาโนเยว อปฺปมาทลกฺขณํ อพฺรูหยมาโน
อปฺปมาเท อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ ตถา อามิสปฏิสนฺถารํ
ธมฺมปฏิสนฺถารนฺติ อิมํ ทุวิธํ ปฏิสนฺถารํ อกโรนฺโตเยว
ปฏิสนฺถาเร อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ คารวนิทฺเทเส วุตฺต-
วิปริยาเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ

วิวาทมูลนิทฺเทเส ฯ สตฺถริปิ อคารโวติอาทีนํ พุทฺเธ
อคารวาทีสุ วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ อปฺปฏิสฺโสติ
อนีจวุตฺติ น สตฺถารํ เชฏฺฐกํ กตฺวา วิหรติ ฯ อชฺฌตฺตํ
วาติ อตฺตโน สนฺตาเน วา อตฺตโน ปกฺเข วา สกาย
ปริสายาติ อตฺโถ ฯ พหิทฺธา วาติ ปรสนฺตาเน วา ปรปกฺเข
วา ฯ ตตฺถ ตุมฺเหติ ตสฺมึ อชฺฌตฺตพหิทฺธาเภเท สปรสนฺตาเน
วา สปรปริสาย วา ฯ ปหานาย วายเมยฺยาถาติ เมตฺตา-
ภาวนาทีหิ นเยหิ ปหานตฺถํ วายเมยฺยาถ ฯ เมตฺตา-
ภาวนาทินเยน หิ ตํ อชฺฌตฺตํปิ พหิทฺธาปิ ปหิยฺยติ ฯ
อนวสฺสวายาติ อปฺปวตฺติภาวาย ฯ สนฺทิฏฺฐิปรามาสีติ สกเมว
ทิฏฺฐึ ปรามสติ ยํ อตฺตนา ทิฏฺฐํ ตํ อิทเมว สจฺจนฺติ
คณฺหาติ ฯ อาธานคาหีติ ทฬฺหคาหี ฯ

อนุวาทมูลนิทฺเทโส กิญฺจาปิ วิวาทมูลนิทฺเทเสเนว สมาโน ฯ
อถโข อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ นิสฺสาย วิวทนฺตานํ โกธู-
ปนาหาทโย วิวาทมูลานิ ฯ ตถา วิวทนฺตา ปน สีลวิปตฺติ-
อาทีสุ อญฺญตรํ วิปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา อสุโก นาม ภิกฺขุ
อสุกํ นาม วิปตฺตึ อาปนฺโนติ วา ปาราชิกํ อาปนฺโนสิ
สงฺฆาทิเสสํ อาปนฺโนสีติ วาอนุวทนฺติ ฯ เอวํ อนุวทนฺตานํ
โกธูปนาหาทโย อนุวาทมูลานีติ อยเมตฺถ วิเสโส ฯ

สาราณียธมฺมนิทฺเทเส ฯ เมตฺตจิตฺเตน กตํ กายกมฺมํ
เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ อาวิ เจว รโห จาติ สมฺมุขา
จ ปรมฺมุขา จ ฯ ตตฺถ นวกานํ จีวรกมฺมาทีสุ สหายภาวคมนํ
สมฺมุขา เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ เถรานํ ปน ปาทโธวน-
วีชนวาตทานาทิเภทํปิ สพฺพํ สามีจิกมฺมํ สมฺมุขา เมตฺตํ
กายกมฺมํ นาม ฯ อุภเยหิปิ ทุนฺนิกฺขิตฺตานํ ทารุภณฺฑาทีนํ
เตสุ อวญฺญํ อกตฺวา อตฺตนา ทุนฺนิกฺขิตฺตานํ วิย ปฏิสามนํ
ปรมฺมุขา เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ อยํปิ ธมฺโม สาราณีโยติ
อยํ เมตฺตากายกมฺมสงฺขาโต ธมฺโม สริตพฺโพ ฯ สติขนโก โย
นํ กโรติ ตํ ปุคฺคลํ เยสํ กโต โหติ เต ปสนฺนจิตฺตา
อโห สปฺปุริโสติ อนุสฺสรนฺตีติ อธิปฺปาโย ฯ ปิยกรโณติ ตํ
ปุคฺคลํ สพฺรหฺมจารีนํ ปิยํ กโรติ ฯ ครุกรโณติ ตํ ปุคฺคลํ
สพฺรหฺมจารีนํ ครร กโรติ ฯ สงฺคหายาติอาทีสุ สพฺรหฺมจารีหิ
สงฺคเหตพฺพภาวาย เตหิ สทฺธึ อวิวาทนาย สมคฺคภาวาย
เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ เมตฺตํ วจีกมฺมนฺติอาทีสุ เทวตฺเถโร
ติสฺสตฺเถโรติ เอวํ ปคฺคยฺห วจนํ สมฺมุขา เมตฺตํ วจีกมฺมํ
นาม ฯ วิหาเร อสนฺเต ปน ตํ ปฏิปุจฺฉนฺตสฺส กุหึ อมฺหากํ
เทวตฺเถโร กุหึ อมฺหากํ ติสฺสตฺเถโร กทา นุ โข อาคมิสฺสตีติ
เอวํ มมายนวจนํ ปรมฺมุขา เมตฺตํ วจีกมฺมํ นาม ฯ เมตฺตา-
สิเนหสินิทฺธานิ ปน นยนานิ อุมฺมิเลตฺวา ปสนฺเนน มุเขน
โอโลกนํ สมฺมุขา เมตฺตํ มโนกมฺมํ นาม ฯ เทวตฺเถโร ติสฺสตฺเถโร
อโรโค โหตุ อปฺปาพาโธติ สมนฺนาหรณํ ปรมฺมุขา เมตฺตํ
มโนกมฺมํ นาม ฯ อปฺปฏิวิภตฺตโภคีติ เนว อามิสํ ปฏิวิภชิตฺวา
ภุญฺชติ น ปุคฺคลํ ฯ โย หิ เอตฺตกํ ปเรสํ ทสฺสามิ เอตฺตกํ
อตฺตนา ภุญฺชิสฺสามิ เอตฺตกํ วา อสุกสฺส จ อสุกสฺส จ
ทสฺสามิ เอตฺตกํ อตฺตนาภุญฺชิสฺสามีติ วิภชิตฺวา ภุญฺชติ
อยํ ปฏิวิภตฺตโภคี นาม ฯ อยํ ปน เอวํ อกตฺวา อาภตํ
ปิณฺฑปาตํ เถราสนโต ปฏฺฐาย ทตฺวา คหิตาวเสสํ ภุญฺชติ ฯ
สีลวนฺเตหีติ วจนโต ทุสฺสีลสฺส อทาตตปิ วฏฺฏติ ฯ สาราณีย-
ธมฺมปูรเกน ปน สพฺเพสํ ทาตพฺพเมวาติ วุตฺตํ ฯ คิลานคิลานุ-
ปฏฺฐากอาคนฺตุกคมิกจีวรกมฺมาทิปสุตานํ วิเจยฺยทานํปิ วฏฺฏติ ฯ
น หิ เอเต วิจินิตฺวา เทนฺเตน ปุคฺคลวิภาโค กโต
โหติ ฯ อีทิสานํ หิ กิจฺฉลาภตฺตา วิเสโส กาตพฺโพเยวาติ
อยํกโรติ ฯ อขณฺฑานีติอาทีสุ ยสฺส สตฺตสุ อาปตฺติกฺขนฺเธสุ
อาทิมฺหิ วา อนฺเต วา สิกฺขาปทํ ภินนํ โหติ ตสฺส
สีลํ ปริยนฺเต ฉินฺนสาฏโก วิย ขณฺฑํ นาม ฯ ยสฺส ปน
เวมชฺเฌ ภินฺนํ ตสฺสมชฺเฌ ฉิทฺทสาฏโก วิย ฉิทฺทํ นาม
โหติ ฯ ยสฺส ปฏิปาฏิยาเทฺว ตีณิ ภินฺนานิ ตสฺส ปิฏฺฐิยํ
วา กุจฺฉิยํ วา อุฏฺฐิเตน วิสภาควณฺเณน กาฬรตฺตาทีนํ
อญฺญตรสรีรวณฺณา คาวี วิย สพลํ นาม โหติ ฯ ยสฺส
อนฺตรนฺตรา ภินฺนานิ ตสฺส อนฺตรนฺตรา วิสภาควณฺณพินฺทุ-
วิจิตฺรา คาวี วิย กมฺมาสนฺนาม โหติ ฯ ยสฺส ปน สพฺเพน
สพฺพํ อภินฺนานิ สีลานิ ตสฺส ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ
อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ นาม โหนฺติ ฯ ตานิ
ปเนตานิ ภุชิสฺสภาวกรณโต ภุชิสฺสานิ วิญฺญูหิ ปสตฺถตฺตา
วิญฺญูปสตฺถานิ ตณฺหาทิฏฺฐีหิ อปรามฏฺฐตฺตา อปรามฏฺฐานิ
อุปจารสมาธึ วา อปฺปนาสมาธึ วา สํวตฺตยนฺตีติ สมาธิ-
สํวตฺตนิกานีติ วุจฺจนฺติ ฯ สีลสามญฺญคโต วิหรตีติ เตสุ เตสุ
ทิสาภาเคสุ วิหรนฺเตหิ กลฺยาณสีเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ สมาน-
ภาวูปคตสีโล วิหรติ ฯ ยายํ ทิฏฺฐีติ มคฺคสมฺปยุตฺตา สมฺมาทิฏฺฐิ ฯ
อริยาติ นิทฺโทสา ฯ นิยฺยาตีติ นิยฺยานิกา ฯ ตกฺกรสฺสาติ โย
ตถาการี โหติ ฯ ทุกฺขกฺขยายาติ สพฺพทุกฺขสฺส ขยตฺถํ ฯ เสสํ
ยาว สมถเภทปริโยสานา อุตฺตานตฺถเมว ฯ
กติปุจฺฉาวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
________________

ขนฺธกปุจฺฉาวณฺณนา
อุปสมฺปทํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ อุปสมฺปทกฺขนฺธกํ ปุจฺฉิสฺสํ ฯ
สนิทานํ สนิทฺเทสนฺติ นิทาเนน จ นิทฺเทเสน จ สทฺธึ
ปุจฺฉิสฺสามิ ฯ สมุกฺกฏฺฐปทานํ กติ อาปตฺติโยติ ยานิ ตตฺถ
สมุกฺกฏฺฐานิ อุตฺตมานิ ปทานิ วุตฺตานิ เตสํ สมุกฺกฏฺฐปทานํ
อุตฺตมปทานํ สงฺเขปโต กติ อาปตฺติโย โหนฺตีติ ฯ เยน เยน
ปเทน ยา ยา อาปตฺติ ปญฺญตฺตา สา สา ตสฺส ตสฺส
ปทสฺส อาปตฺตีติ วุจฺจติ ฯเตน วุตฺตํ สมุกฺกฏฺฐปทานํ กติ
อาปตฺติโยติ ฯ เทฺว อาปตฺติโยติ อูนวีสติวสฺสํ อุปสมฺปาเทนฺตสฺส
ปาจิตฺติยํ เสเสสุ สพฺพปเทสุ ทุกฺกฏํ ฯ ติสฺโสติ นสฺสนฺเตเต (๑)
วินสฺสนฺเตเต โก เตหิ อตฺโถติ วทโต เภทปุเรกฺขารานํ
# ๑. นสฺสนตุ เอเตติ ปทจฺเฉโท ฯ
อุโปสถกรเณ ถุลฺลจฺจยํ อุกฺขิตฺตเกน สทฺธึ อุโปสถกรเณปิ
ปาจิตฺติยํ เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เอวํ อุโปสถกฺ ขนฺธเก ติสฺโส
อาปตฺติโย ฯ เอกาติ วสฺสูปนายิกกฺขนฺธเก เอกา ทุกฺกฏา-
ปตฺติเยว ฯ ติสฺโสติ เภทปุเรกฺขารสฺส ปวารยโต ถุลฺลจฺจยํ
อุกฺขิตฺตเกน สทฺธึ ปาจิตฺติยํ เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เอวํ ปวารณากฺ-
ขนฺธเกปิ ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ ติสฺโสติ วจฺฉตรึ อุคฺคเหตฺวา
มาเรนฺตานํ ปาจิตฺติยํ รตฺเตน จิตฺเตน องฺคชาตฉุปเน ถุลฺลจฺจยํ
เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เอวํ จมฺมสํยุตฺเตปิ ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ
เภสชฺชกฺขนฺธเกปิ สมนฺตา ทฺวงฺคุเล ถุลฺลจฺจยํ โภชนยาคุยา
ปาจิตฺติยํ เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เอวํ ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ กฐินํ
เกวลํ ปญฺญตฺตเมว นตฺถิ ตตฺถ อาปตฺติ ฯ จีวรสํยุตฺเต
กุสจีรวากจีเรสุ ถุลฺลจฺจยํ อติเรกจีวเร นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ
เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ จมฺเปยฺยเกปิ
เอกา ทุกฺกฏาปตฺติเยว ฯ โกสมฺพิกกมฺมกฺขนฺธกปาริวาสิก-
สมุจฺจยกฺขนฺธเกสุปิ เอกา ทุกฺกฏา ปตฺติเยว ฯ สมถกฺขนฺธเก
ฉนฺททายโก ขิยฺยติ ขิยฺยนกํ ปาจิตฺติยํ เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ
อิมา เทฺว อาปตฺติโย ฯ ขุทฺทเก วตฺถุเก อตฺตโน องฺคชาตํ
ฉินฺทติ ถุลฺลจฺจยํ โรมฏฺเฐ ปาจิตฺติยํ เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ
อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ เสนาสนกฺขนฺธเก ครุภณฺฑ-
วิสฺสชฺชเน ถุลฺลจฺจยํ สงฺฆิกวิหารา นิกฺกฑฺฒเน ปาจิตฺติยํ
เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ สงฺฆเภเท
เภทานุวตฺตกานํ ถุลฺลจฺจยํ คณโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ อิมา เทฺว
อาปตฺติโย ฯ สมาจารํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ วุตฺเต วตฺตกฺขนฺธเก เอกา
ทุกฺกฏาปตฺติเยว ฯ สา สพฺพวตเตสุ อนาทริเยน โหติ ฯ ตถา
ปาฏิโมกฺขฏฺฐปเน ฯ ภิกฺขุนิกฺขนฺธเก อปวารณาย ปาจิตฺติยํ
เสเสสุ ทุกฺกฏนฺติ อิมา เทฺว อาปตฺติโย ฯ ปญฺจสติกสตฺตสติเกสุ
เกวโล ธมฺโม สงฺคหํ อาโรปิโต นตฺถิ ตตฺถ อาปตฺตีติ ฯ
ขนฺธกปุจฺฉาวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
_________________

เอกุตฺตริกวณฺณนา
อาปตฺติกรา ธมฺมา ชานิตพฺพาติอาทิมฺหิ เอกุตฺตริกนเย ฯ
อาปตฺติกรา ธมฺมา นาม ฉ อาปตฺติสมุฏฺฐานานิ ฯ เอเตสญฺหิ
วเสน ปุคฺคโล อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ ตสฺมา อาปตฺติกราติ
วุตฺตา ฯอนาปตฺติตกรา นาม สตฺต สมถา ฯ อาปตฺติ ชานิตพฺพาติ
ตสฺมึ ตสฺมึ สิกฺขาปเท จ วิภงฺเค จ วุตฺตา อาปตฺติ
ชานิตพฺพา ฯอนาปตฺตีติ อนาปตฺติ ภิกฺขุ อสาทิยนฺตสฺสาติ-
อาทินา นเยน อนาปตฺติ ชานิตพฺพา ฯ ลหุกาติ ลหุเกน
วินยกมฺเมน วิสุชฺฌนโตปญฺจวิธา อาปตฺติ ฯ ครุกาติ ครุเกน
วินยกมฺเมน วิสุชฺฌนโตสงฺฆาทิเสสาปตฺติ เกนจิ อากาเรน
อนาปตฺติภาวํ อุปเนตุํ อสกฺกุเณยฺยโต ปาราชิกาปตฺติ จ ฯ
สาวเสสาติ ฐเปตฺวา ปาราชิกํ เสสา ฯ อนวเสสาติ
ปาราชิกาปตฺติ ฯ เทฺว อาปตฺติกฺขนฺธา ทุฏฺฐุลฺลา ฯ อวเสสา
อทุฏฺฐุลฺลา ฯ สปฺปฏิกมฺมทุกํ สาวเสุํ ทุกสทิสํ เทสนาคามินีทุกํ
ลหุกทุกสงฺคหิตํ ฯ อนฺตรายิกาติ สตฺตปิ อาปตฺติโย ฯ สญฺจิจฺจ
วีติกฺกนฺตา สคฺคนฺตรายญฺเจว โมกฺขนฺตรายญฺจ กโรนฺตีติ
อนฺตรายิกา ฯ อชานนฺเตน วีติกฺกนฺตา ปน ปณฺณตฺติ-
วชฺชาปตฺติ เนว สคฺคนฺตรายํ น โมกฺขนฺตรายํ กโรตีติ
อนนฺตรายิกา ฯ อนฺตรายิกํ อาปนฺนสฺสาปิ เทสนาคามินึ
เทเสตฺวา วุฏฺฐานคามินิโต วุฏฺฐาย สุทฺธิปฺปตฺตสฺส สามเณรภูมิยํ
ฐิตสฺส จ อวาริโต สคฺคโมกฺขมคฺโคติ ฯ สาวชฺชปญฺญตฺตีติ
โลกวชฺชา ฯ อนวชฺชปญฺญตฺตีติ ปณฺณตฺติวชฺชา ฯ กิริยโต
สมุฏฺฐิตา นาม ยํ กโรนฺโต อาปชฺชติ ปาราชิกาปตฺติ วิย ฯ
อกิริยโตติ ยํ อกโรนฺโต อาปชฺชติ จีวรอนธิฏฺฐานาปตฺติ วิย ฯ
กิริยากิริยโตติ ยํ กโรนฺโต จ อกโรนฺโต จ อาปชฺชติ
กุฏิการาปตฺติ วิย ฯ ปุพฺพาปตฺตีติ ปฐมํ อาปนฺนาปตฺติ ฯ
อปราปตฺตีติ ปาริวาสิกาทีหิ ปจฺฉา อาปนฺนา ฯ ปุพฺพาปตฺตีนํ
อนฺตราปตฺติ นาม มูลวิสุทฺธิยา อนฺตราปตฺติ ฯ อปราปตฺตีนํ
อนฺตราปตฺติ นาม อคฺฆวิสุทฺธิยา อนฺตราปตฺติ ฯ กุรุนฺทิยํ
ปน ปุพฺพาปตฺติ นาม ปฐมํ อาปนฺนา อปราปตฺติ
นาม มานตฺตารหกาเล อาปนฺนา ปุพฺพาปตฺตีนํ อนฺตราปตฺติ
นาม ปริวาเส อาปนฺนา อปราปตฺตีนํ อนฺตราปตฺติ นาม
มานตฺตจาเร อาปนฺนาติ วุตฺตํ ฯ อิทํปิ เอเกน ปริยาเยน
ยุชฺชติ ฯ เทสิตา คณนูปิกา นาม ยา ธุรนิกฺเขปํ กตฺวา
ปุน น อาปชฺชิสฺสามีติ เทสิตา โหติ ฯ อคณนูปิกา นาม
ยา ธุรนิกฺเขปํ อกตฺวา สอุสฺสาเหเนว จิตฺเตน อปริ-
สุทฺเธน เทสิตา โหติ ฯ อยํ หิ เทสิตาปิ เทสิตคณนํ น
อุเปติ ฯ อฏฺฐเม วตฺถุสฺมึ ภิกฺขุนิยา ปาราชิกเมว โหติ ฯ
ปญฺญตฺติ ชานิตพฺพาติ อาทีสุ นวสุ ปเทสุ ปฐมปาราชิกปุจฺฉาย
วุตฺตนเยเนว วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ ถุลฺลวชฺชาติ ถุลฺลโทเส
ปญฺญตฺตา ครุกาปตฺติ ฯ อถุลฺลวชฺชาติ ลหุกาปตฺติ ฯ คิหิปฏิ-
สญฺญุตฺตาติ สุธมฺมตฺเถรสฺส อาปตฺติ ยา จ ธมฺมิกสฺส
ปฏิสฺสวสฺส อสจฺจาปเน อาปตฺติ ฯอวเสสา น คิหิปฏิ-
สญฺญุตฺตา ฯ ปญฺจานนฺตริยกมฺมาปตฺติ นิยตา ฯ เสสา อนิยตา ฯ
อาทิกโรติ สุทินฺนตฺเถราทิ อาทิกมฺมิโก ฯ อนาทิกโรติ มกฺกฏี-
สมณาทิ อนุปญฺญตฺตการโก ฯ อนิจฺจาปตฺติโก นาม โย
กทาจิ กรหจิ อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ อภิณฺหาปตฺติโก นาม
โย นิจฺจํ อาปชฺชติ ฯ โจทโก นาม โย วตฺถุนา วา
อาปตฺติยา วา ปรํ โจเทติ ฯ โย ปน เอวํ โจทิโต
อยํ จุทิตโก นาม ฯ ปญฺจทสสุ ธมฺเมสุ อปฺปติฏฺฐหิตฺวา
อภูเตน วตฺถุนา โจเทนฺติ อธมฺมโจทโก นาม ฯ เตน ตถา
โจทิโต อธมฺมจุทิตโก นาม ฯ วิปริยาเยน ธมฺมโจทกจุทิตกา
เวทิตพฺพา ฯ มิจฺฉตฺตนิยเตหิ วา สมฺมตฺตนิยเตหิ วา ธมฺเมหิ
สมนฺนาคโต นิยโต ฯ วิปรีโต อนิยโต ฯ สาวกา ภพฺพาปตฺติกา
นาม ฯ พุทฺธา จ ปจฺเจกพุทฺธา จ อภพฺพาปตฺติกา นาม ฯ
อุกฺเขปนียกมฺมกโต อุกฺขิตฺตโก นาม ฯ อวเสสจตุพฺพิธตชฺชนียาทิ-กมฺมกโต อนุกฺขิตฺตโก นาม ฯ อยํ หิ อุโปสถํ วา ปวารณํ
วา ธมฺมปริโภคํ วา อามิสปริโภคํ วา น โกเปติ ฯ เมตฺติยํ
ภิกฺขุนึ นาเสถ ทูสโก นาเสตพฺโพ กณฺฏโก สมณุทฺเทโส
นาเสตพฺโพติ เอวํ ลิงฺคทณฺฑกมฺมสํวาสนาสนาหิ นาสิโตว
นาสิตโก นาม ฯ เสสา สพฺเพ อนาสิตกา ฯ เยน สทฺธึ
อุโปสถาทิโก สํวาโส อตฺถิ อยํ สมานสํวาสโก ฯ อิตโร
นานาสํวาสโก ฯ โส กมฺมนานาสํวาสโก ลทฺธินานาสํวาสโกติ
ทุวิโธ โหติ ฯ ฐปนํ ชานิตพฺพนฺติ เอกํ ภิกฺขเว อธมฺมิกํ
ปาฏิโมกฺขฏฺฐปนนฺติอาทินา นเยน วุตฺตํ ปาฏิโมกฺขฏฺฐปนํ
ชานิตพฺพนฺติ ฯ
เอกกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

ทุเกสุ ฯ สจิตฺตกา อาปตฺติ สญฺญาวิโมกฺขา อจิตฺตกา
โนสญฺญาวิโมกฺขา ฯ ลทฺธสมาปตฺติกสฺส อาปตฺติ นาม ภูตา-
โรจนาปตฺติ ฯ อลทฺธสมาปตฺติกสฺส อภูตาโรจนาปตฺติ ฯ
สทฺธมฺมปฏิสญฺญุตฺตา นาม ปทโสธมฺมาทิกา ฯ อสทฺธมฺมปฏิ-
สญฺญุตฺตา นาม ทุฏฺฐุลฺลวาจาปตฺติ ฯ สปริกฺขารปฏิสญฺญุตฺตา
นาม นิสฺสคฺคิยวตฺถุโน อนิสฺสชฺชิตฺวาปริโภเค ปตฺตจีวรานํ-
นิทหเน กิลิฏฺฐจีวรานํอโธวเน มลคฺคหิตสฺส ปตฺตสฺส อปจเนติ
เอวํ อยุตฺตปริโภเค อาปตฺติ ฯ ปรปริกฺขารปฏิสญฺญุตฺตา นาม
สงฺฆิกมญฺจปีฐาทีนํ อชฺโฌกาเส สนฺถรณอนาปุจฺฉาคมนาทีสุ
อาปชฺชิตพฺพา อาปตฺติ ฯ สปุคฺคลปฏิสญฺญุตฺตา นาม มุทุ-
ปิฏฺฐิกสฺส ลมฺพิสฺส อุรุนา องฺคชาตํ ปีเฬนฺตสฺสาติอาทินา
นเยน วุตฺตาปตฺติ ฯ ปรปุคฺคลปฏิสญฺญุตฺตา นาม เมถุนธมฺม-
กายสํสคฺค ปหารทานาทีสุ วุตฺตาปตฺติ ฯ สิขิรณีสีติ สจฺจํ
ภณนฺโต ครุกํ อาปชฺชติ ฯ สมฺปชานมุสาวาเท ปาจิตฺติยนฺติ
มุสา ภณนฺโต ลหุกํ ฯ อภูตาโรจเน มุสา ภณนฺโต ครุกํ ฯ
ภูตาโรจเน สจฺจํ ภณนฺโต ลหุกํ ฯ สงฺฆกมฺมํ วคฺคํ กริสฺสามีติ
อนฺโตสีมาย เอกมนฺเต นิสีทนฺโต ภูมิคโต อาปชฺชติ นาม ฯ
สเจ ปน องฺคุลิมตฺตํปิ อากาเส ติฏฺเฐยฺย น อาปชฺเชยฺย ฯ
เตน วุตฺตํ โน เวหาสคโตติ ฯ เวหาสกุฏิยา อาหจฺจ ปาทกํ
มญฺจํ วา ปีฐํ วา อภินิสีทนฺโต เวหาสคโต อาปชฺชติ
นาม ฯ สเจ ปน ตํ ภูมิยํ ปญฺญาเปตฺวา นิปชฺเชยฺย น
อาปชฺเชยฺย ฯ เตน วุตฺตํ โน ภูมิคโตติ ฯ คมิโย คมิยวตฺตํ
อปูเรตฺวา คจฺฉนฺโต นิกฺขมนฺโต อาปชฺชติ นาม โน
ปวิสนฺโต ฯ อาคนฺตุโก อาคนฺตุกวตฺตํ อปูเรตฺวา สฉตฺตุปาหโน
ปวิสนฺโต ปวิสนฺโต อาปชฺชติ นาม โน นิกฺขมนฺโต ฯ
อาทิยนฺโต อาปชฺชติ นาม ภิกฺขุนี อติคมฺภีรํ อุทกสุทฺธิกํ
อาทิยมานา ฯ ทุพฺพณฺณกรณํ อนาทิยิตฺวา จีวรํ ปริภุญฺชนฺโต
ปน อนาทิยนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ มูควตฺตาทีนิ ติตฺถิยวตฺตานิ
สมาทิยนฺโต สมาทิยนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯปาริวาสิกาทโย
ปน ตชฺชนียาทิกมฺมกตา วา อตฺตโน วตฺตํ อสมาทิยนฺตา
อสมาทิยนฺตา อาปชฺชนฺติ นาม ฯ เต สนฺธาย วุตฺตํ อตฺถาปตฺติ
น สมาทิยนฺโต อาปชฺชตีติ ฯ อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรํ
สิพฺเพนฺโต เวชฺชกมฺมภณฺฑาคาริกกมฺม จิตฺตกมฺมานิ วา กโรนฺโต
กโรนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ อุปชฺฌายวตฺตาทีนิ อกโรนฺโต
อกโรนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรํ
ททมาโนเทนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ สทฺธิวิหาริกอนฺเตวาสิกานํ
จีวราทีนิ อเทนฺโต อเทนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ อญฺญาติกาย
ภิกฺขุนิยา จีวรํ คณฺหนฺโต ปฏิคฺคณฺหนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ
น ภิกฺขเว โอวาโท น คเหตพฺโพติ วจนโต โอวาทํ น
คณฺหนฺโต น ปฏิคฺคณฺหนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ นิสฺสคฺคิยวตฺถุํ
อนิสฺสชฺชิตฺวา ปริภุญฺชนฺโต ปริโภเคน อาปชฺชติ นาม ฯ
ปญฺจาหิกํ สงฺฆาฏิวารํ อติกฺกามยมาโน อปริโภเคน อาปชฺชติ
นาม ฯ สหาคารเสยฺยํ รตฺตึ อาปชฺชติ นาม ฯ ทฺวารํ อสํวริตฺวา
ปฏิสลฺลียนฺโต ทิวา อาปชฺชติ นาม โน รตฺตึ ฯ เอกรตฺต-
ฉารตฺตสตฺตาหทสาหมาสาติกฺกเมสุ วุตฺตํ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺโต
อรุณุคฺเค อาปชฺชติ นาม ฯ ปวาเรตฺวา ภุญฺชนฺโต น อรุณุคฺเค
อาปชฺชติ นาม ฯ ภูตคามญฺเจว องฺคชาตญฺจ ฉินฺทนฺโต
ฉินฺทนฺโตอาปชฺชติ นาม ฯ เกเส จ นเข จ น ฉินฺทนฺโต
น ฉินฺทนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ อาปตฺตึ ฉาเทนฺโต ฉาเทนฺโต
อาปชฺชติ นาม ฯ ติเณน วา ปณฺเณน วา ปฏิจฺฉาเทตฺวา
อาคนฺตพฺพํ น เตฺวว นคฺเคน อาคนฺตพฺพํ โย อาคจฺเฉยฺย
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อิมํ ปน อาปตฺตึ น ฉาเทนฺโต อาปชฺชติ
นาม ฯ กุสจีราทีนิ ธาเรนฺโต ธาเรนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ
อยํ เต ภิกฺขุ ปตฺโต ยาว เภทนาย ธาเรตพฺโพติ อิมํ
อาปตฺตึ น ธาเรนฺโต อาปชฺชติ นาม ฯ

อตฺตนา วา อตฺตานํ นานาสํวาสกํ กโรตีติ เอกสีมายํ
ทฺวีสุ สงฺเฆสุ นิสินฺเนสุ เอกสฺมึ ปกฺเข นิสีทิตฺวา ปรปกฺขสฺส
ลทฺธึ คณฺหนฺโต ยสฺมึ ปกฺเข นิสินฺโน เตสํ อตฺตนา วา
อตฺตานํนานาสํวาสกํ กโรติ นาม ฯ เยสํ สนฺติเก นิสินฺโน
เตสํ คณปูรโก หุตฺวาปิ กมฺมํ โกเปติ อิตเรสํ หตฺถปาสํ
อนาคตตฺตา ฯสมานสํวาสเกปิ เอเสว นโย ฯ เยสํ หิ โส
ลทฺธึ โรเจติ เตสํ สมานสํวาสโก โหติ ฯ อิตเรสํ นานา-
สํวาสโก ฯ

สตฺต อาปตฺติโย สตฺต อาปตฺติกฺขนฺธาติ อาปชฺชิตพฺพโต
อาปตฺติโย ราสตฺเถน ขนฺธาติ เอวํ เทฺวเยว นามานิ โหนฺตีติ
นามวเสน ทุกํ ทสฺสิตํ ฯ กมฺเมน วา สลากคาเหน วาติ เอตฺถ
อุทฺเทโส เจว กมฺมญฺจ เอกํ ฯ โวหาโร เจว อนุสฺสาวนา
จ สลากคาโห จ เอกํ ฯ โวหารานุสฺสาวนสลากคาหา
ปุพฺพภาคา ฯ กมฺมญฺเจว อุทฺเทโส จ ปมาณํ ฯ

อทฺธานหีโน นาม โอนวีสติวสฺโส ฯ องฺคหีโน นาม
หตฺถจฺฉินฺนาทิเภโท ฯ วตฺถุวิปนฺโน นาม ปณฺฑโก ติรจฺฉานคโต
อุภโตพฺยญฺชนโก จ ฯ อวเสสา เถยฺยสํวาสกาทโย อฏฺฐ อภพฺพ-
ปุคฺคลา กรณทุกฺกฏกา นาม ฯ ทุกฺกฏกิริยา ทุกฺกฏกมฺมา ฯ
อิมสฺมึเยว อตฺตภาเว กเตน อตฺตโน กมฺเมน อภพฺพฏฺฐานํ
ปตฺตาติ อตฺโถ ฯ อปริปูโร นาม อปริปุณฺณปตฺตจีวโร ฯ โน
จ ยาจติ นาม อุปสมฺปทํ น ยาจติ ฯ อลชฺชิสฺส จ พาลสฺส
จาติ อลชฺชี สเจปิ ติปิฏโก โหติ พาโล จ สเจปิ สฏฺฐิวสฺโส
โหติ อุโภปิ นิสฺสาย น วตฺตพฺพํ ฯ พาลสฺส จ ลชฺชิสฺส จ
ยาจตีติ เอตฺถ ฯ พาลสฺส ตฺวํ นิสฺสยํ คณฺหาหีติ อาณายปิ
นิสฺสโย ทาตพฺโพ ฯ ลชฺชิสฺส ปน ยาจนฺตสฺเสว ฯ สาติสารนฺติ
สโทสํ ยํ อชฺฌาจรนฺโต อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ
กาเยน ปฏิกฺโกสนา นาม หตฺถวิการาทีหิ ปฏิกฺโกสนา ฯ
กาเยน วา ปฏิชานาตีติ หตฺถวิการาทีหิ ปฏิชานาติ ฯ อุป-
ฆาติกา นาม อุปฆาตา ฯ สิกฺขูปฆาติกา นาม สิกฺขูปฆาโต ฯ
โภคูปฆาติกา นาม ปริโภคูปฆาโต ฯ ตตฺถ ติสฺโส สิกฺขา
อสิกฺขโต สิกฺขูปฆาติกา เวทิตพฺพา ฯ สงฺฆิกํ วา ปุคฺคลิกํ
วา ทุปปริโภคํ ภุญฺชโต โภคูปฆาติกา เวทิตพฺพา ฯ