อาสนํ สงฺคายนฺติโยติ อาสนํ สงฺคาเหนฺติโย ฯ กาลํ
วีตินาเมสุนฺติ อญฺญํปิ วุฏฺฐาเปตฺวา อญฺญํ นิสีทาเปนฺติโย
โภชนกาลํ อติกฺกาเมสุํ ฯ อฏฺฐนฺนํ ภิกฺขุนีนํ ยถาวุฑฺฒนฺติ เอตฺถ
สเจ ธุเร อฏฺฐสุ นิสินฺนาสุ ตาสํ อพฺภนฺตริมา อญฺญา
อาคจฺฉติ สา อตฺตโน นวกตรํ อุฏฺฐาเปตฺวา นิสีทิตุํ ลภติ ฯ
ยา ปน อฏฺฐหิปิ นวกตรา สา สเจปิ สฏฺฐิวสฺสา โหติ
อาคตปฏิปาฏิยาว นิสีทิตุํ ลภติ ฯ อญฺญตฺถ ยถาวุฑฺฒํ น
ปฏิพาหิตพฺพนฺติ ฐเปตฺวา ภตฺตคฺคํ อญฺญสฺมึ จตุปจฺจย-
ภาชนิยฏฺฐาเน อหํ ปุพฺเพ อาคตาติ วุฑฺฒํ ปฏิพาหิตฺวา
กิญฺจิ น คเหตพฺพํ ฯ ยถาวุฑฺฒเมว วฏฺฏติ ฯ ปวารณากถา
กถิตาเยว ฯ อิตฺถียุตฺตนฺติอาทีหิ สพฺพยานานิ อนุญฺญาตานิ ฯ
ปาฏงฺกินฺติ ปฏโปฏลิกํ ฯ

ทูเตน อุปสมฺปทา ทสนฺนํ อนฺตรายานํ เยน เกนจิ
วฏฺฏติ ฯ กมฺมวาจาปริโยสาเน สา ภิกฺขุนี ภิกฺขุนีอุปสฺสเย
ฐิตา วา โหตุ นิสินฺนา วา ชาครา วา นิทฺทํ โอกฺกนฺตา
วา อุปสมฺปนฺนาว โหติ ฯ ตาวเทว ฉายาติ อาทีนิ อาคตาย
ทูตภิกฺขุนิยา อาจิกฺขิตพฺพานิ ฯ

อุทฺโทสิโตติ ภณฺฑสาลา ฯ น
สมฺมตีติ นปฺปโหติ ฯ อุปสฺสยนฺติ ฆรํ ฯ นวกมฺมนฺติ สงฺฆสฺสตฺถาย
ภิกฺขุนิยา นวกมฺมํ กาตุํ อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ ตสฺสา
ปพฺพชิตายาติ ตสฺสา ปพฺพชิตกาเล ฯ ยาว โส ทารโก
วิญฺญุตํ ปาปุณาตีติ ยาว ขาทิตุํ ภุญฺชิตุํ นหายิตุํ จ อตฺตโน
ธมฺมตาย สกฺโกตีติ อตฺโถ ฯ ฐเปตฺวา สาคารนฺติ สหาคารเสยฺย-
มตฺตํ ฐเปตฺวา ฯ ยถา อญฺญสฺมึ ปุริเส เอวํ ทุติยิกาย
ภิกฺขุนิยา ตสฺมึ ทารเก ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ทสฺเสติ ฯ ตํ มาตา
นหาเปตุํ ปาเยตุํ โภเชตุํ มณฺฑิตุํ อุเร กตฺวา สยิตุํ จ
ลภติ ฯ

ยเทว สา วิพฺภนฺตาติ ยสฺมา สา วิพฺภนฺตา อตฺตโน
รุจิยา ขนฺติยา โอทาตานิ วตฺถานิ นิวาเสติ ตสฺมาเยว
สา อภิกฺขุนี น สิกฺขาปจฺจกฺขาเนนาติ ทสฺเสติ ฯ สา ปุน
อุปสมฺปทํ น ลภติ ฯ สา อาคตา น อุปสมฺปาเทตพฺพาติ
น เกวลญฺจ น อุปสมฺปาเทตพฺพา ปพฺพชฺชํปิ น ลภติ ฯ
โอทาตานิ คเหตฺวา วิพฺภนฺตา ปน ปพฺพชฺชามตฺตํ ลภติ ฯ

อภิวาทนนฺติอาทีสุ ปุริสา ปาเท สมฺพาหนฺตา วนฺทนฺติ
เกเส ฉินฺทนฺติ นเข ฉินฺทนฺติ วณปฏิกมฺมํ กโรนฺติ ตํ
สพฺพํ กุกฺกุจฺจายนฺตา น สาทิยนฺตีติ อตฺโถ ฯ ตตฺร เกจิ
อาจริยา สเจ เอกโต วา อุภโต วา อวสฺสุตา โหนฺติ
สารตฺตา ยถาวตฺถุกเมว ฯ เอเก อาจริยา นตฺถิ เอตฺถ
อาปตฺตีติ วทนฺติ ฯ เอวํ อาจริยวาทํ ทสฺเสตฺวา อิทํ อุทฺทิสฺส
อนุญฺญาตํ วฏฺฏตีติ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ ฯ ตํ ปมาณํ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว สาทิยิตุนฺติ หิ วจเนเนว ตํ กปฺปิยํ ฯ ปลฺลงฺเกน
นิสีทนฺตีติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสีทนฺติ ฯ อฑฺฒปลฺลงฺกนฺติ
เอกํ ปาทํ อาภุชิตฺวา กตปลฺลงฺกํ ฯ เหฏฺฐาวิวเฏ อุปริ-
ปฏิจฺฉนฺเนติ เอตฺถ สเจ กูโป ขณิโต (๑)อุปริ ปน ปทรมตฺตเมว
# ๑. ขโต ฯ
สพฺพทิสาสุ ปญฺญายติ เอวรูเปปิ วฏฺฏติ ฯ กุกฺกุสํ มตฺติกนฺติ
กุณฺฑกญฺเจว มตฺติกญฺจ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
ภิกฺขุนิกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

ปญฺจสติกกฺขนฺธกวณฺณนา
ปญฺจสติกกฺขนฺธเก ฯ ปญฺจนิกาเย ปุจฺฉีติ ทีฆนิกายํ
มชฺฌิมนิกายํ องฺคุตฺตรนิกายํ สํยุตฺตนิกายํ ขุทฺทกนิกายนฺติ ฯ
จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา อวเสสานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานีติ-
เอวมาทิ เอกํ สิกฺขาปทํปิ อปริจฺจชิตฺวา สพฺเพสํ สงฺคเหตพฺพ-
ภาวทสฺสนตฺถํ ปริยาเยน วุตฺตํ ฯ อิทํ โว สมณานนฺติ อิทํ
สมณานํ ฯ ปทปูรณมตฺเตโวกาโร ฯ ธูมกาลิกนฺติ ยาว สมณสฺส
ปรินิพฺพานจิตกธูโม ปญฺญายติ ตาว กาโลติ ฯ อิทํปิ เต
อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏนฺติ อิทํ ตยา ทุฏฺฐุ กตนฺติ เกวลํ
ครหนฺเตติ เถเรหิ วุตฺตํ น อาปตฺตึ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ
น หิ เต อาปตฺตานาปตฺตึ น ชานนฺติ ฯ อิทาเนว เหตํ
อนุสาวิตํ สงฺโฆ อปญฺญตฺตํน ปญฺญาเปติ ปญฺญตฺตํ น
สมุจฺฉินฺทตีติ ฯ เทเสหิ ตํ อาวุโส ทุกฺกฏนฺติ อิทํปิ จ อาม
ภนฺเต ทุฏฺฐุ มยา กตนฺติ เอวํ ปฏิชานาหิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ
อิทํ สนฺธาย วุตฺตํ น อาปตฺติเทสนํ ฯ เถโร ปน ยสฺมา
อสติยา น ปุจฺฉิ น อนาทเรน ตสฺมา ตตฺถ ตตฺถ
ทุฏฺฐุกตภาวํปิ อสลฺลกฺเขนฺโต นาหนฺตํ ทุกฺกฏํ ปสฺสามีติ
วตฺวา เถเรสุ คารวํ ทสฺเสนฺโต อปิจายสฺมนฺตานํ สนฺธาย
เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ อาห ฯ ยถา ตุมฺเห วทถ ตถา
ปฏิชานามีติ วุตฺตํ โหติ ฯ เอเสว นโย อวเสเสสุปิ จตูสุ
ฐาเนสุ ฯ มา ยิมา วิกาเล อเหสุนฺติ มา อิมาสํ วิกาเล
คมนานิ อเหสุนฺติ อธิปฺปาเยนาห ฯ รโชหรณํ กริสฺสามาติ
อุทเกน เตเมตฺวา ปีเฬตฺวา ปริกมฺมกตภูมึ ปุญฺฉิสฺสาม ฯ น
กุลวํ คเมนฺตีติ น โกฏฺฐเก โคเปนฺตีติ อธิปฺปาโย ฯ ยทคฺเคน
ตยาติ ยทิ (๑)อคฺคกาลเมว ตยาติ (๑)ฯ เสสเมตฺถ ยํ วตฺตพฺพํ
สิยา ตํ นิทานวณฺณนายเมว วุตฺตํ ฯ
ปญฺจสติกกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
________________
# ๑ ยํ ทิวสํ อคฺคํ กตฺวา ตยาติ อิติปิ ฯ

สตฺตสติกกฺขนฺธกวณฺณนา
สตฺตสติกกฺขนฺธเก ฯ ภิกฺขุคฺเคนาติ ภิกฺขุอคฺเคน ภิกฺขู
คเณตฺวา ตตฺตเก ปฏิวึเส ฐเปสุนฺติ อตฺโถ ฯ มหิกาติ หิมปาต-
สมเย หิมวลาหกา ฯ อวิชฺชานีวุตาติ อวิชฺชาปฏิจฺฉนฺนา ฯ
โปสาติ ปุริสา ฯ ปิยรูปํ อภินนฺทนฺติ ปิหยนฺติ ปฏฺเฐนฺตีติ
ปิยรูปาภินนฺทิโน ฯ อวิทฺทสูติ อชานนฺตา ฯ ราครเชหิ สรชา ฯ
มิคสทิสาติ มิคา ฯ สห เนตฺติกายาติ สเนตฺติกา ฯ วฑฺเฒนฺติ
กฏสึ โฆรนฺติ ปุนปฺปุนํ กเฬวรนิกฺขิปมานภูมึ วฑฺเฒนฺติ ฯ
เอวํ วฑฺเฒนฺตา จ โฆรํ ปุน อาทิยนฺติ ปุนพฺภวนฺติ ฯ
ปาปิกํ โน อาวุโส กตนฺติ อาวุโส อมฺเหหิ ปาปกมฺมํ กตนฺติ
อตฺโถ ฯ กตเมน ตฺวํ ภุมฺมิ วิหาเรนาติ เอตฺถ ภุมฺมีติ
ปิยวจนเมตํ ฯ ปิยํ วตฺตุกาโม กิร อายสฺมา สพฺพกามี นวเก
ภิกฺขู เอวํ อามนฺเตสิ ฯ กุลฺลกวิหาเรนาติ อุตฺตานวิหาเรน ฯ

สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ กถํ สุตฺตวิภงฺเค ปฏิกฺขิตฺตํ
โหติ ฯ ตตฺร หิ สนฺนิธิ นาม อชฺช ปฏิคฺคหิตํ อปรชฺชุ
วฏฺฏตีติ วตฺวา ปุน สนฺนิธิการเก อสนฺนิธิการสญฺญี ขาทนียํ
วา โภชนียํ วา ขาทติ วา ภุญฺชติ วา อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ
อาปตฺตึ วทนฺเตน ปฏิกฺขิตฺตํ โหติ ฯ ตตฺเรเก มญฺญนฺติ โย
ปน ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ ขาทนียํ วา โภชนียํ วาติ หิ
วุตฺตํ อิทญฺจ โลณกนฺนาม ยาวชีวิกตฺตา สนฺนิธิภาวํ นาปชฺชติ
ยํปิ (เตน) อโลณกํ อามิสํ ปฏิคฺคเหตฺวา เตน สทฺธึ ปริภุญฺชติ
ตํ ตทหุปฏิคฺคหิตเมว ตสฺมา ยาวกาลิเกน ภิกฺขเว ยาวชีวิกํ
ตทหุปฏิคฺคหิตํ กาเล กปฺปติ วิกาเล น กปฺปตีติ วจนโต
ทุกฺกเฏน ปเนตฺถ ภวิตพฺพนฺติ ฯ เต วตฺตพฺพา ตุมฺหากํ มติยา
ทุกฺกเฏนาปิ น ภวิตพฺพํ น หิ เอตฺถ ยาวชีวิกํ ตทหุปฏิคฺคหิตํ
ยาวกาลิกเมว ตทหุปฏิคฺคหิตํ ตํ น จ วิกาเล ปริภุตฺตํ
ยทิ วา วิกาเล น กปฺปตีติ วจเนน ตุมฺเห ทุกฺกฏํ มญฺเญถ
ยาวชีวิกมิสฺสกํ ยาวกาลิกํ วิกาเล ปริภุญฺชนฺตสฺส วิกาลโภชน-
ปาจิตฺติยํปิ น ภเวยฺย ตสฺมา น พฺยญฺชนมตฺตํ คเหตพฺพํ
อตฺโถ อุปปริกฺขิตพฺโพติ ฯ อยํ เหตฺถ อตฺโถ ยาวกาลิเกน
ยาวชีวิกํ ตทหุปฏิคฺคหิตํ ยทิ สมฺภินฺนรสํ โหติ ยาวกาลิก-
คติกเมว โหติ ฯ ตสฺมา โย ปน ภิกฺขุ วิกาเล ขาทนียํ
วา โภชนียํ วาติ อิมินา สิกฺขาปเทน กาเล กปฺปติ วิกาเล
น กปฺปตีติ น อิธ ปน น กปฺปตีติ วจนมตฺเตเนตฺถ ทุกฺกฏํ
โหติ ฯ ยเถว ยาวชีวิกํ ตทหุปฏิคฺคหิตํ ยาวกาลิเกน สมฺภินฺนรสํ
วิกาเล น กปฺปติ วิกาลโภชนปาจิตฺติยาวหํ โหติ ฯ เอวํ
อชฺช ปฏิคฺคหิตํปิ อปรชฺชุ ยาวกาลิเกน สมฺภินฺนรสํ น
กปฺปติ สนฺนิธิโภชนปาจิตฺติยาวหํ โหติ ฯ ตํ สนฺนิธิกตํ
อิทนฺติ อชานนฺโตปิ น มุจฺจติ ฯ วุตฺตํ เหตํ สนฺนิธิการเก
อสนฺนิธิการกสญฺญี ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ขาทติ
วา ภุญฺชติ วา อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ ฯ ตสฺมา กตฺถ
ปฏิกฺขิตฺตนฺติ อิมิสฺสา ปุจฺฉาย สุปริสุทฺธมิทํ พฺยากรณํ
สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ

ราชคเห อุโปสถสํยุตฺเตติ อิทํ น ภิกฺขเว เอกสฺมึ
อาวาเส เทฺว อุโปสถาคารานิ สมฺมนฺนิตพฺพานิ โย สมฺมนฺเนยฺย
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ วินยาติสาเร
ทุกฺกฏนฺติ น ภิกฺขเว เอกสฺมึ อาวาเส เทฺว อุโปสถาคารานิ
สมฺมนฺนิตพฺพานีติ เอตสฺเสว วินยสฺส อติสาเร ทุกฺกฏํ ฯ

จมฺเปยฺยเก วินยวตฺถุสฺมินฺติ อิทํ อธมฺเมน เจ ภิกฺขเว วคฺคกมฺมํ
อกมฺมํ น จ กรณียนฺติ เอวมาทึ กตฺวา จมฺเปยฺยกฺขนฺธเก อาคตํ
วินยวตฺถุํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ เอกจฺโจ กปฺปตีติ อิทํ ธมฺมิกํ
อาจิณฺณํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ