สปฺปิอาทีสุ เภสชฺเชสุ ราชราชมหามตฺตา
สปฺปิสฺส ตาว กุมฺภสตํปิ กุมฺภสหสฺสํปิ วิหารํ เปเสนฺติ ฯ
คณฺฑึ ปหริตฺวา เถราสนโต ปฏฺฐาย คหิตภาชนํ ปูเรตฺวา
ทาตพฺพํ ปิณฺฑปาติกานํปิวฏฺฏติ ฯ สเจ อลสชาติกา มหาเถรา
ปจฺฉา อาคจฺฉนฺติ ฯ ภนฺเต วีสติวสฺสานํ ทิยฺยติ ตุมฺหากํ
ฐิติกา อติกฺกนฺตาติ น วตฺตพฺพา ฐิติกํ ฐเปตฺวา เตสํ ทตฺวา
ปจฺฉา ฐิติกาย ทาตพฺพํ ฯ อสุกวิหาเร พหุ สปฺปิ อุปฺปนฺนนฺติ
สุตฺวา โยชนนฺตรวิหารโตปิ ภิกฺขู อาคจฺฉนฺติ ฯ สมฺปตฺต-
สมฺปตฺตานํ ฐิตฏฺฐานโต ปฏฺฐาย ทาตพฺพํ ฯ อสมฺปตฺตานํปิ
อุปจารสีมํ ปวิฏฺฐานํ อนฺเตวาสิกาทีสุ คณฺหนฺเตสุ ทาตพฺพเมว ฯ
พหิอุปจารสีมาย ฐิตานํ เทถาติ วทนฺติ น ทาตพฺพํ ฯ
สเจ อุปจารสีมํ โอกฺกมนฺเตหิ เอกาพทฺธา หุตฺวา อตฺตโน
วิหารทฺวาเร วา อนฺโตวิหาเรเยว วา โหนฺติ ปริสวเสน วฑฺฒิตา
นาม สีมา โหติ ตสฺมา ทาตพฺพํ ฯ สงฺฆนวกสฺส ทินฺเนปิ
ปจฺฉา อาคตานํ ทาตพฺพเมว ฯ ทุติยภาเค ปน เถราสนํ
อารูฬฺเห ปุน ปจฺฉา อาคตานํ ปฐมภาโค น ปาปุณาติ
ทุติยภาคโต วสฺสคฺเคน ทาตพฺพํ ฯ อุปจารสีมํ ปวิสิตฺวา ยตฺถ
กตฺถจิ ทินฺนํ โหติ สพฺพํ สนฺนิปาตฏฺฐาเนเยว ภาเชตพฺพํ ฯ
ยสฺมึ วิหาเร ทส ภิกฺขู ทเสว จ สปฺปิกุมฺภาทีนิ ทียนฺติ
เอเกกกุมฺภวเสน ภาเชตพฺพํ ฯ เอโก สปฺปิกุมฺโภ โหติ ทส ภิกฺขู
ภาเชตฺวา คาเหตพฺพํ ฯ สเจ ยถาฐิตํเยว อมฺหากํ ปาปุณาตีติ
คณฺหนฺติ ทุคฺคหิตํ คตคตฏฺฐาเน สงฺฆิกเมว โหติ ฯ กุมฺภํ ปน
อาวฏฺเฏตฺวา ถาลเก โถกํ สปฺปึ กตฺวา อิทํ มหาเถรสฺส
ปาปุณาติ อวเสสํ อมฺหากํ ปาปุณาตีติ วตฺวา ตํ ปฏิกุมฺเภเยว
อากิริตฺวา ยถิจฺฉิตํ คเหตฺวา คนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ ถีนํ
สปฺปิ โหติ เลขํ กตฺวาเลขโต ปรภาโค มหาเถรสฺส
ปาปุณาติ อวเสสํ อมฺหากนฺติ คหิตํปิ สุคหิตํ ฯ วุตฺตปริจฺเฉทโต
โอนาธิเกสุปิ ภิกฺขูสุ จ สปฺปิกุมฺเภสุ จ เอเตเนว อุปาเยน
ภาเชตพฺพํ ฯ สเจ ปเนโก ภิกฺขุ เอโก กุมฺโภ โหติ คณฺฑึ
ปหริตฺวา อยํ มยฺหํ ปาปุณาตีติปิ คเหตุํ วฏฺฏติ อยํ
ปฐมภาโค มยฺหํ ปาปุณาติ อยํ ทุติยภาโคติ เอวํ โถกํ
โถกํ ปาเปตตปิ วฏฺฏติ ฯ เอส นโย นวนีตาทีสุปิ ฯ ยสฺมึ
ปน วิปฺปสนฺเน ติลเตลาทิมฺหิ เลขา น สนฺติฏฺฐติ ตํ
อุทฺธริตฺวาว ภาเชตพฺพํ ฯ สิงฺคิเวรมริจาทิเภสชฺชํปิ อวเสส-
ปตฺตถาลกาทิ สมณปริกฺขาโรปิ สพฺโพ วุตฺตานุรูเปเนว นเยน
สุฏฺฐุ สลฺลกฺเขตฺวา ภาเชตพฺโพติ ฯ
ปาลึ อฏฺฐกถญฺเจว โอโลเกตฺวา วิจกฺขโณ
สงฺฆิเก ปจฺจเย เอวํ อปฺปมตฺโต วิภาชเย ฯ
อิติ สพฺพากาเรน ปจฺจยภาชนียกถา นิฏฺฐิตา ฯ

สมฺมนฺนิตฺวา ฐปิตยาคุภาชกาทีหิ ภาชนียฏฺฐานํ อาคต-
มนุสฺสานํ อปุจฺฉิตฺวาว อุปฑฺฒภาโค ทาตพฺโพ ฯ อสมฺมเตหิ
ปน อปโลเกตฺวา ทาตพฺโพ ฯ อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชเกน จีวรกมฺมํ
กโรนฺตสฺส สูจึ เทหีติ วทโต เอกา ทีฆา เอกา รสฺสาติ
เทฺว สูจิโย ทาตพฺพา ฯ อวิภตฺตํ สงฺฆิกํ ภณฺฑนฺติ ปุจฺฉิตพฺพ-
กิจฺจํ นตฺถิ ฯ ปิปฺผลิกตฺถิกสฺส เอโก ปิปฺผลิโก ฯ กนฺตารํ
ปฏิปชฺชิตุกามสฺส อุปาหนยุคลํ ฯ กายพนฺธนตฺถิกสฺส กาย-
พนฺธนํ ฯ อํสพทฺธโก เม ชิณฺโณติอาคตสฺส อํสพทฺธโก ฯ
ปริสฺสาวนตฺถิกสฺส ปริสฺสาวนํ ทาตพฺพํ ฯ ธมฺมกรกตฺถิกสฺส
ธมฺมกรโก ฯ สเจ ปฏโก น โหติ ธมฺมกรโก ปฏเกน
สทฺธึ ทาตพฺโพ ฯ อาคนฺตุกปฏฺฏํ อาโรเปสฺสามีติ ยาจนฺตสฺส
กุสิยา จ อฑฺฒกุสิยา จ ปโหนกํ ทาตพฺพํ ฯ มณฺฑลํ
นปฺปโหตีติ อาคตสฺส มณฺฑลํ เอกํ ทาตพฺพํ ฯ อฑฺฒมณฺฑลานิ
เทฺว ทาตพฺพานิ เทฺว มณฺฑลานิ ยาจนฺตสฺส น เทฺว
ทาตพฺพานิ ฯ อนุวาตปริภณฺฑตฺถิกสฺส เอกสฺส จีวรสฺส ปโหนกํ
ทาตพฺพํ ฯสปฺปินวนีตาทิอตฺถิกสฺส คิลานสฺส เอกํ เภสชฺชนาฬิ-
มตฺตํ กตฺวา ตโต ตติยโกฏฺฐาโส ทาตพฺโพ ฯ เอวํ ตีณิ
ทิวสานิ ทตฺวา นาฬิยา ปริปุณฺณาย จตุตฺถทิวสโต ปฏฺฐาย
สงฺฆํ ปุจฺฉิตฺวา ทาตพฺพํ ฯ คุฬปิณฺเฑปิ เอกทิวสํ ตติยภาโค
ทาตพฺโพ ฯ เอวํตีหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิเต ปิณฺเฑ ตโต ปรํ
สงฺฆํ ปุจฺฉิตฺวา ทาตพฺพํ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
เสนาสนกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
__________________

สงฺฆเภทกฺขนฺธกวณฺณนา
สงฺฆเภทกฺขนฺธเก ฯ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตาติ ปากฏา
ปากฏา สกฺยกุมารา นาม กาฬุทายิปฺปภูตโย ทสทูตา สทฺธึ
ปริวาเรหิอญฺเญ จ พหู ชนา ฯ อมฺหากนฺติ อมฺเหสุ ฯ
อมฺหากํ กุลโตติวา วุตฺตํ โหติ ฯ ฆราวาสตฺถํ อนุสิสฺสามีติ
ฆราวาเส ยํกตฺตพฺพํ ตํ ชานาเปสฺสามิ ฯ อติเนตพฺพนฺติ
อุทกํ ปเวเสตพฺพํ ฯ นินฺเนตพฺพนฺติ ยถา อุทกํ สพฺพฏฺฐาเน
สมํ โหติ เอวํ กาตพฺพํ ฯ นิทฺทาเปตพฺพนฺติ ติณานิ
อุทฺธริตพฺพานิ ฯ ภุสิกา อุทฺธราเปตพฺพาติ สุขุมปลาลมิสฺสา
ธญฺญา ปลาลกาปิ อปเนตพฺพา ฯ โอผุนาเปตพฺพนฺติ สุขุมติณ-
ปลาลกา ปวาหนตฺถํ วาตํ คาเหตพฺพํ ฯ เตนหิ ตฺวญฺเญว
ฆราวาสตฺเถน อุปชานาหีติ ตฺวญฺเญว ฆราวาสตฺถํ ปชานาหิ ฯ
อหํ ตยา ยถาสุขํ ปพฺพชาหีติ เอตฺถ อหํ ตยา สทฺธึ
ปพฺพชิสฺสามีติ สหายสิเนเหน สหสา วตฺตุกาโม หุตฺวา ปุน
รชฺชสิริโลเภน ปริกฑฺฒิยมานหทโย อหํ ตยาติ เอตฺตกเมว
วตฺวา เสสํ วตฺตุํนาสกฺขีติ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ นิปฺปาติตาติ
นิกฺขามิตา ฯ มานสฺสิโนติ มานสฺสิยมานา ฯ มานนิสฺสิตาติ วุตฺตํ
โหติ ฯ ปรทตฺตวุตฺโตติ เอตฺถ ปรทตฺตวุตฺตตฺตา ปรทตฺตวุตฺโต ฯ
ยสฺสนฺตรโต น สนฺติ โกปาติ ตติยมคฺเคน สมูหตตฺตา ยสฺส
จิตฺเต โกปา น สนฺติ ฯ ยสฺมา ปน ภโวติ สมฺปตฺติ วิภโวติ
วิปตฺติ ตถา ภโวติ วุฑฺฒิ วิภโวติ หานิ ภโวติ สสฺสโต
วิภโวติ อุจฺเฉโท ภโวติ ปุญฺญํ วิภโวติ ปาปํ วิภโวติ จ
อภโวติ จ อตฺถโต เอกเมเวตํ ตสฺมา อิติ ภวาภวตญฺจ
วีติวตฺโตติ เอตฺถ จ ยา เอสา สมฺปตฺติวิปตฺติวุฑฺฒิหานิ-
ลสสฺสตุจฺเฉทปุญฺญปาปวเสน อิติ อเนกปฺปการา ภวาภวตา
วุจฺจติ จตูหิปิ มคฺเคหิ ยถาสมฺภวํเตน นเยน ตํ อิติ
ภวาภวตญฺจ วีติวตฺโตติ เอวมตฺโถ จ ทฏฺฐพฺโพ ฯ นานุภวนฺตีติ
น สมฺปาปุณนฺติ ตสฺส ทสฺสนํ เทวานํปิ ทุลฺลภนฺติ
อธิปฺปาโย ฯ อหิเมขลิกายาติ อหึ กฏิยํ พนฺธิตฺวา ฯ อุจฺฉงฺเคติ
องฺเคสุ ฯ สมฺมนฺนตีติ สมฺมาเนติ ฯ ยํ ตุโม กริสฺสตีติ ยํ
โส กริสฺสติ ฯ เขฬาสโกติ เอตฺถ มิจฺฉาชีเวน อุปฺปนฺนปจฺจยา
อริเยหิ วตฺตพฺพา เขฬสทิสา ตถารูเป ปจฺจเย อยํ อชฺโฌรหตีติ
กตฺวา เขฬาสโกติ ภควตา วุตฺโต ฯ ปตฺถทฺเธน กาเยนาติ
โปตฺถกสทิเสน นิจฺจเลน กาเยน ฯ มยํ โข ภเณ ราชญาตกา
นามาติ ราชา อมฺเห ชานาตีติ ราชญาตกสภาเวน อตฺตานํ
อุกฺกํสนฺโต อาห ฯ ปหฏฺฐกณฺณวาโลติ เทฺว พนฺเธ นิจฺจเล
กตฺวา ฯ ทุกฺขํ หิ กุญฺชร นาคมาสโทติ โภ กุญฺชร พุทฺธนาคํ
อสาทนํ วธกจิตฺเตน อุปคมนนฺนาม ทุกฺขํ ฯ นาคหตสฺสาติ
พุทฺธนาคฆาตกสฺส ฯ ปฏิกุฏิโต ปฏิสกฺกีติ ตถาคตาภิมุโขเยว
ปฐเมหิ ปาเทหิ อวสกฺกี ฯ อลกฺขิโกติ เอตฺถ น ลกฺเขตีติ
อลกฺขิโก น ชานาตีติ อตฺโถ ฯ อหํ ปาปกมฺมํ กโรมีติ
น ชานาติ ฯ น สลฺลกฺเขตพฺโพติ อลกฺขิโก น ปสฺสิตพฺโพติ
อตฺโถ ฯ ติกโภชนนฺติ เอตฺถ ตีหิ ชเนหิ ภุญฺชิตพฺพโภชนํ ฯ
ตํ ปญฺญาเปสฺสามีติ ตํ อนุชานิสฺสามิ ฯ คณโภชเน ปน
ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ ฯ กปฺปนฺติ อายุกปฺปํ ฯ พฺรหฺมปุญฺญนฺติ
เสฏฺฐปุญฺญํ ฯ กปฺปํ สคฺคมฺหีติ อายุกปฺปเมว ฯ อถโข เทวทตฺโต
สงฺฆํ ภินฺทิตฺวาติ โส กิร เอวํ สลากํ คาเหตฺวา ตตฺเถว
อาเวณิกํ อุโปสถํ กตฺวา คโต เตเนตํ วุตฺตํ ฯ ปิฏฺฐิ เม
อาคิลายตีติ จิรํ นิสชฺชาย เวทนาติกฺขตฺตา พาธติ ฯ ตมหํ
อายมิสฺสามีติ ตํ อหํ ปสาริสฺสามิ ฯ อาเทสนาปาฏิหาริ-
ยานุสาสนี นาม เอวํปิ เต มโน ตถาปิ เต มโนติ เอวํ
นรสฺส จิตฺตํ ชานิตฺวา ตทนุรูปา ธมฺมเทสนา ฯ มมานุกุพฺพนฺติ
มมานุกิริยํ กุรุมาโน ฯ กปโณติ ทุกฺขิโต ฯ มหาวราหสฺสาติ
มหานาคสฺส ฯ มหึ วิกุพฺพโตติ ปฐวึ ปทาเลนฺตสฺส ฯ ภึสํ
ฆสานสฺสาติ ภึสํ ขาทนฺตสฺส ฯ นทีสุ ชคฺคโตติ เอตฺถ โส
กิร หตฺถินาโค สายณฺหสมยํ ตํ นทีนามิกํ โปกฺขรณึ
โอคาเหตฺวา กีฬนฺโต สพฺพรตฺตึ วีตินาเมสิ ชาคริกํ กโรติ ฯ
เตน วุตฺตํ นทีสุ ชคฺคโตติ ฯ

สุตาติ โสตา ฯ อสนฺทิทฺโธ จ อกฺขาตีติ นิสฺสนฺเทโห หุตฺวา
อกฺขาตา อนุสนฺธิวเสน โยเชตฺวา ฯ อปาเย นิพฺพตฺติสฺสตีติ
อาปายิโก ฯ เอวํ เนรยิโก ฯ กปฺปํ ฐสฺสตีติ กปฺปฏฺโฐ ฯ
อิทานิ พุทฺธสหสฺเสนาปิ ติกิจฺฉิตุํ น สกฺกาติ อเตกิจฺโฉ ฯ
มา ชาตุ โกจิ โลกสฺมินฺติ มา กทาจิปิ โกจิ สตฺโต
โลกสฺมึ ฯอุปปชฺชถาติ อุปฺปชฺชถ ฯ ชลํว ยสสา อฏฺฐาติ
ยสสา ชลนฺโต วิยฏฺฐิโต ฯ เทวทตฺโตติ เม สุตนฺติ อีทิโส
เทวทตฺโตติ ภควตาสุตํปิ อตฺถิ ตเทว คเหตฺวา อิทํ
วุตฺตํ ฯ โส ปมาทํ อนุจิณฺโณติ เอตฺถ ปมาทํ จินาตีติ
อนุจิณฺโณ ฯ ปมาโท อปฺปหีโนติ อตฺโถ ฯอาสชฺช นนฺติ
ปาปเกน จิตฺเตน ปตฺวา วิเหเฐตฺวาติ วา อตฺโถ ฯ อวีจินิรยํ
ปตฺโตติ อิทํ ปน อาสึสายํ อตีตวจนํ ฯ เภสฺมาติ ภยานโก ฯ

เอกโต อุปาลิ เอโกติ ธมฺมวาทิปกฺเข เอโก ฯ เอกโต
เทฺวติ อธมฺมวาทิปกฺเข เทฺว ฯ จตุตฺโถ อนุสาเวติ สลากํ
คาเหตีติ สงฺฆํ ภินฺทิสฺสามีติ อธมฺมวาทิจตุตฺโถ หุตฺวา ฯ
อนุสาเวตีติ อนุนยนฺโต สาเวติ ฯ น ตุมฺหากํเยว นรกภยํ
อตฺถิ อมฺหากํปิ อตฺถิ น อมฺหากํปิ อวีจิมคฺโค ปิทหิโต น
มยํ อกุสลานํ ภายาม ยทิ หิ อยํ อธมฺโม อยํ อวินโย
อิทํ อสตฺถุสาสนํ วา ภเวยฺย น มยํ คณฺเหยฺยามาติอาทินา
นเยน อธมฺมํ ธมฺโมติ เอวํ อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ สาเวตีติ
อตฺโถ ฯ สลากํ คาเหตีติ เอวํ อนุสาเวตฺวา ปน อิทํ คณฺหถ
อิทํ โรเจถาติวทนฺโต สลากํ คาเหติ ฯ เอกโต อุปาลิ เทฺว
โหนฺตีติอาทีสุปิเอเสว นโย ฯ เอวํ โข อุปาลิ สงฺฆราชิ
เจว โหติ สงฺฆเภโท จาติ เอวํ โหติ น ปน เอตฺตาวตา
สงฺโฆ ภินฺโน โหติ ฯ ภิกฺขุ โข อุปาลิ ปกตตฺโต สมานสํวาสโก
สมานสีมายํ ฐิโต สงฺฆํ ภินฺทตีติ เอตฺถ สิยา เอวํ เทวทตฺโต
กถํ ปกตตฺโตติ กถํ ตาว น ปกตตฺโต รญฺโญ ฆาตาปิตตฺตา
รุหิรุปฺปาทสฺส จ กตตฺตาติ ฯ เอตฺถ วทาม อาณตฺติยา ตาว
วิรุทฺธตฺตา รญฺโญ ฆาตาปนํ นตฺถิ เตนหิ ตฺวํ กุมาร
ปิตรํ หนฺตฺวา ราชา โหหิอหํ ภควนฺตํ หนฺตฺวา พุทฺโธ
ภวิสฺสามีติ เอวํ หิ ตสฺส อาณตฺติ กุมาโร ปน ราชา
หุตฺวา ปจฺฉา ปิตรํ มาเรสิ เอวํ ตาว อาณตฺติยา วิรุทฺธตฺตา
รญฺโญ ฆาตาปนํ นตฺถิ รุหิรุปฺปาเท ปน กตมตฺเตเยว
รุหิรุปฺปาทปฺปจฺจยา ภควตา อภพฺพตา น วุตฺตา ฯ น จ
สกฺกา ภควโต วจนํ วินาเยว ตสฺส อภพฺพตา อาโรเปตุํ ฯ
รุหิรุปฺปาทโก ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน น อุปสมฺปาเทตพฺโพ
อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพติ อิทํ ปน ภควตา สงฺฆเภทโต
ปจฺฉา วุตฺตํ ตสฺมา ปกตตฺเตน เทวทตฺเตน สงฺโฆ ภินฺโนติ ฯ

อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺตีติอาทีสุ อฏฺฐารสสุ เภทกร-
วตฺถูสุ ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน ตาว ทส กุสลกมฺมปถา ธมฺโม
อกุสลกมฺมปถา อธมฺโม ฯ ตถา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร
สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ
พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ สตฺตตฺตึส-
โพธิปกฺขิยธมฺมา ธมฺโม นาม ฯ ตโย สติปฏฺฐานา ตโย
สมฺมปฺปธานา ตโย อิทฺธิปาทา ฉ อินฺทฺริยานิ ฉ พลานิ
อฏฺฐ โพชฺฌงฺคา นวงฺคิโก มคฺโคติ อยํ อธมฺโม นาม ฯ
จตฺตาโร อุปาทานา ปญฺจ นีวรณา สตฺตอนุสฺสยา อฏฺฐ
มิจฺฉตฺตาติ จ อยํ ธมฺโม ฯ ตโย อุปาทานา จตฺตาโร นีวรณา
ฉ อนุสฺสยา สตฺต มิจฺฉตฺตาติ อยํ อธมฺโม ฯ ตตฺถ ยงฺกิญฺจิ
เอกํ อธมฺมโกฏฺฐาสํ คเหตฺวา อิมํ อธมฺมํ ธมฺโมติ กริสฺสาม
เอวํ อมฺหากํ อาจริยกุลํ นิยฺยานิกํ ภวิสฺสติ มยญฺจ โลเก
ปากฏา ภวิสฺสามาติ ตํ อธมฺมํ ธมฺโม อยนฺติ กถยนฺตา
อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺติ นาม ฯ ตเถว ธมฺมโกฏฺฐาเสสุ เอกํ
คเหตฺวา อยํ อธมฺโมติ กเถนฺตา ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ
นาม ฯ วินยปริยาเยน ปน ภูเตน วตฺถุนา โจเทตฺวา สาเรตฺวา
ยถาปฏิญฺญาย กาตพฺพกมฺมํ ธมฺโม นาม ฯ อภูเตน วตฺถุนา
อโจเทตฺวา อสาเรตฺวา อปฺปฏิญฺญาย กาตพฺพกมฺมํ อธมฺโม
นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน ราควินโย โทสวินโย โมหวินโย
สํวโร ปหานํ ปฏิสงฺขาติ อยํ วินโย นาม ฯ ราคาทีนํ
อวินโย อสํวโร อปฺปหานํ อปฺปฏิสงฺขาติ อยํ อวินโย นาม ฯ
วินยปริยาเยน วตฺถุสมฺปตฺติ ญตฺติสมฺปตฺติ อนุสาวนสมฺปตฺติ
สีมาสมฺปตฺติ ปริสสมฺปตฺตีติ อยํ วินโย นาม ฯ วตฺถุ-
วิปตฺติ ฯปฯ ปริสวิปตฺตีติ อยํ อวินโย นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน
จตฺตาโรสติปฏฺฐานา ฯเปฯ อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ ภาสิตํ
ลปิตํ ตถาคเตน ฯ ตโย สติปฏฺฐานา ตโย สมฺมปฺปธานา ตโย
อิทฺธิปาทา ฉ อินฺทฺริยานิ ฉ พลานิ อฏฺฐ โพชฺฌงฺคา นวงฺคิโก
มคฺโคติ อิทํ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน ฯ วินยปริยาเยน
จตฺตาโร ปาราชิกา เตรส สงฺฆาทิเสสา เทฺว อนิยตา ตึส
นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน ฯ ตโย
ปาราชิกาจุทฺทส สงฺฆาทิเสสา ตโย อนิยตา เอกตฺตึส
นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน ฯ
สุตฺตนฺตปริยาเยน เทวสิกํผลสมาปตฺติสมาปชฺชนํ มหากรุณา-
สมาปตฺติสมาปชฺชนํ พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลกนํ อตฺถุปฺปตฺติ-
วเสน สุตฺตนฺตเทสนา ชาตกกถาติ อิทํ อาจิณฺณํ ฯ น
เทวสิกํ ผลสมาปตฺติสมาปชฺชนํ ฯเปฯ น ชาตกกถาติ อิทํ
อนาจิณฺณํ ฯ วินยปริยาเยน นิมนฺติตสฺส วสฺสาวาสํ วสิตฺวา
อปโลเกตฺวา จาริยปกฺกมนํ ปวาเรตฺวา จาริยปกฺกมนํ อาคนฺตุเกหิ
สทฺธึ ปฐมํ ปฏิสนฺถารกรณนฺติ อิทํ อาจิณฺณํ ฯ ตสฺเสว
อกรณํ อนาจิณฺณํ นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน จตฺตาโร สติ-
ปฏฺฐานา ฯเปฯ อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ ปญฺญตฺตํ นาม ฯ
ตโย สติปฏฺฐานา ฯเปฯ นวงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ อปญฺญตฺตํ
นาม ฯ วินยปริยาเยน จตฺตาโร ปาราชิกา ฯเปฯ ตึส นิสฺสคฺคิยา
ปาจิตฺติยาติ อิทํ ปญฺญตฺตํ นาม ฯ ตโย ปาราชิกา ฯเปฯ
เอกตฺตึสนิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ อปญฺญตฺตํ นาม ฯ
อนาปตฺตึ อชานนฺตสฺส อเถยฺยจิตฺตสฺส น มรณาธิปฺปายสฺส
อนุลฺลปนาธิปฺปายสฺส น โมจนาธิปฺปายสฺสาติ ตตฺถ ตตฺถ
วุตฺตา อนาปตฺติ อนาปตฺติ นาม ฯ ชานนฺตสฺส เถยฺยจิตฺตสฺสาติ-
อาทินา นเยน วุตฺตา อาปตฺติ อาปตฺติ นาม ฯ ปญฺจ
อาปตฺติกฺขนฺธา ลหุกาปตฺติ นาม ฯ เทฺว อาปตฺติกฺขนฺธา
ครุกาปตฺติ นาม ฯ ฉ อาปตฺติกฺขนฺธา สาวเสสาปตฺติ นาม ฯ
เอโก ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ อนวเสสาปตฺติ นาม ฯ เทฺว
อาปตฺติกฺขนฺธา ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ นาม ฯ ปญฺจ อาปตฺติกฺขนฺธา
อทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ นาม ฯ ปุริมนเยเนว ปเนตฺถ วุตฺตปฺปการํ ธมฺมํ
อธมฺโม อยนฺติ กถยนฺตา ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ นาม ฯ
อวินยํ วินโย อยนฺติ ฯเปฯ อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ
อยนฺติ กถยนฺตา อทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตีติ ทีเปนฺติ
นาม ฯ เอวํ อธมฺมํ ธมฺโมติ วา ฯเปฯ อทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ
ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตีติ วา ทีเปตฺวา ปกฺขํ ลภิตฺวา จตุนฺนํ สงฺฆกมฺมานํ
อญฺญตรํ สงฺฆกมฺมํ เอกสีมายํ วิสุํ กโรนฺเตหิ สงฺโฆ ภินฺโน
นาม โหติ ฯ เตน วุตฺตํ เต ภิกฺขู อิเมหิ อฏฺฐารสหิ
เภทกรวตฺถูหิ อปกสฺสนฺตีติ อาทิ ฯ ตตฺถ อปกสฺสนฺตีติ ปริสํ
อากฑฺฒนฺติ วิชเฏนฺติ เอกมนฺตํ อุสฺสาเทนฺติ ฯ อวปกาสนฺตีติ
อติวิย ปกาสนฺติ ยถา วิสํสฏฺฐา โหนฺติ เอวํ กโรนฺติ ฯ
อาเวณิกนฺติ วิสุํ ฯ เอตฺตาวตา โข อุปาลิ สงฺโฆ ภินฺโน
โหตีติ เอวํ อฏฺฐารสสุ เภทกรวตฺถูสุ ยงฺกิญฺจิ เอกํปิ วตฺถุํ
ทีเปตฺวา เตน เตน การเณน อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ
สญฺญาเปตฺวา สลากํ คาเหตฺวา วิสุํ สงฺฆกมฺเม กเต สงฺโฆ
ภินฺโน โหติ ฯ ปริวาเร ปน ปญฺจหุปาลิ อากาเรหิ สงฺโฆ
ภิชฺชตีติอาทิ วุตฺตํ ฯ ตสฺส อิมินา อิธ วุตฺเตน สงฺฆเภทลกฺขเณน
อตฺถโต นานากรณํ นตฺถิ ฯ ตํ ปนสฺส นานากรณาภาวํ
ตตฺเถวํ ปกาสยิสฺสาม ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ
สงฺฆเภทกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
________________

วตฺตกฺขนฺธกวณฺณนา
วตฺตกฺขนฺธเก ฯ อิทานิ อารามํ ปวิสิสฺสามีติ อิมินา
อุปจารสีมสมีปํ ทสฺเสติ ตสฺมา อุปจารสีมํ ปตฺวา อุปาหน-
โอมุญฺจนาทิ สพฺพํ กาตพฺพํ ฯ คเหตฺวาติ อุปาหนา กตฺตร-
ทณฺเฑน คเหตฺวา ฯ ปฏิกฺกมนฺตีติ สนฺนิปตนฺติ ฯ อุปาหน-
ปุญฺฉนโจฬกํ ปุจฺฉิตฺวา อุปาหนา ปุญฺฉิตพฺพาติ กตรสฺมึ ฐาเน
อุปาหนา ปุญฺฉนโจฬกนฺติ อาวาสิเก ภิกฺขู ปุจฺฉิตฺวา ฯ
วิสฺสชฺเชตพฺพนฺติ อตฺถริตพฺพํ ฯ โคจโร ปุจฺฉิตพฺโพติ โคจรคาโม
อาสนฺเน อุทาหุ ทูเร กาลสฺเสว ปิณฺฑาย จริตพฺพํ อุทาหุ
ทิวาติ เอวํ ภิกฺขาจาโร ปุจฺฉิตพฺโพ ฯ อโคจโร นาม
มิจฺฉาทิฏฺฐิกานํ วา คาโม ปริจฺฉินฺนภิกฺโข วา คาโม ฯ ยตฺถ
เอกสฺส วา ทฺวินฺนํ วา ภิกฺขา ทิยฺยติ โสปิ ปุจฺฉิตพฺโพ ฯ
ปานียํ ปุจฺฉิตพฺพํ ปริโภชนียํ ปุจฺฉิตพฺพนฺติ กึ อิมิสฺสา
โปกฺขรณิยา ปานียํเยว ปิวนฺติ นหานาทิปริโภคํปิ กโรนฺตีติ
เอวํ ปานียญฺเจว ปริโภชนียญฺจ ปุจฺฉิตพฺพํ ฯ เกสุจิ ฐาเนสุ
วาฬมิคา วา อมนุสสา วา โหนฺติ ตสฺมา กํ กาลํ
ปวิสิตพฺพํ กํ กาลํ นิกฺขมิตพฺพนฺติ ปุจฺฉิตพฺพํ ฯ พหิ ฐิเตนาติ
นิกฺขมนฺตสฺส อหิโน วา อมนุสฺสสฺส วา มคฺคํ ทิสฺวา ฐิเตน
โอโลเกตพฺโพ ฯ สเจ อุสฺสหติ โสเธตพฺโพติ ยทิ สกฺโกติ สพฺโพ
วิหาโร โสเธตพฺโพ อสกฺโกนฺเตน อตฺตโน วสโนกาโส
ชคฺคิตพฺโพ ฯ สพฺพํ โสเธตุํ สกฺโกนฺตสฺส ปน ทสฺสิเต วิหาร-
โสธนวตฺเต วินิจฺฉโย มหาขนฺธเก วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ ฯ

อาวาสิกวตฺเต ฯ อาสนํ ปญฺญาเปตพฺพนฺติ เอวมาทิ สพฺพํ
วุฑฺฒตเร อาคเต จีวรกมฺมํ วา นวกมฺมํ วา ฐเปตฺวาปิ
กาตพฺพํ ฯ เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชนฺเตน สมฺมุชฺชนึ นิกฺขิปิตฺวา
ตสฺส วตฺตํ กาตุํ อารภิตพฺพํ ฯ ปณฺฑิโต เจ โหติ อาคนฺตุโก
สมฺมชฺชาหิ ตาว อาวุโส เจติยงฺคณนฺติ วกฺขติ ฯ คิลานเภสชฺชํ
กโรนฺเตน ปน สเจ นาติอาตุโร คิลาโน โหติ เภสชฺชํ
อกตฺวา วตฺตเมว กาตพฺพํ มหาคิลานสฺส ปน เภสชฺชเมว
กาตพฺพํ ฯ ปณฺฑิโต เจ โหติ อาคนฺตุโก กโรหิ ตาว
เภสชฺชนฺติ วกฺขติ ฯ ปานีเยน ปุจฺฉนฺเตน สเจ สกึ อานีตํ
ปานียํ สพฺพํ ปิวติ ปุน อาเนสฺสามีติ ปุจฺฉิตพฺโพเยว ฯ
อปิจ วีชเนน วีชิตพฺโพ ฯ วีชนฺเตน สกึ ปาทปิฏฺฐิยํ วีชิตฺวา
สกึ มชฺเฌ สกึ สีเส วีชิตพฺพํ ฯ อลํ โหตูติ วุตฺเตน มนฺทตรํ
วีชิตพฺพํ ฯ ปุน อลนฺติ วุตฺเตน ตโต มนฺทตรํ วีชิตพฺพํ ฯ
ตติยวารํ วุตฺเตน วีชนี ฐเปตพฺพา ฯ ปาทาปิสฺส โธวิตพฺพา ฯ
โธวิตฺวา สเจ อตฺตโน เตลํ อตฺถิ เตน มกฺเขตพฺพา ฯ โน
เจ อตฺถิ ตสฺส สนฺตเกน มกฺเขตพฺพา ฯ อุปาหนปุญฺฉนํ ปน
อตฺตโน รุจิวเสน กาตพฺพํ ฯ เตเนว สเจ อุสฺสหตีติ วุตฺตํ ฯ
ตสฺมา อุปาหนา อปุญฺฉนฺตสฺสาปิ อนาปตฺติ ฯ กตฺถ มยฺหํ
เสนาสนํ ปาปุณาตีติ ปุจฺฉิเตน เสนาสนํ ปญฺญาเปตพฺพํ ฯ
เอตํ ตุมฺหากํ เสนาสนํ ปาปุณาตีติ เอวํ อาจิกฺขิตพฺพนฺติ
อตฺโถ ฯ ปปฺโผเฏตฺวา ปตฺถริตุํปน วฏฺฏติเยว ฯ
นวกสฺส วตฺเต ฯ ปานียํ อาจิกฺขิตพฺพนฺติ เอตํ ปานียํ
คเหตฺวา ปิวาหีติ อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ ปริโภชนีเยปิ เอเสว นโย ฯ
เสสํ ปุริมสทิสเมว ฯ มหาอาวาเสปิ หิ อตฺตโน สนฺติกํ
สมฺปตฺตสฺส อาคนฺตุกสฺส วตฺตํ อกาตุํน ลภติ ฯ

คมิกวตฺเต ฯ ทารุภณฺฑนฺติ เสนาสนกฺขนฺธเก วุตฺตํ
มญฺจปีฐาทิ ฯ มตฺติกาภณฺฑํปิ รชนภาชนาทิ สพฺพํ ตตฺถ
วุตฺตปฺปเภทเมว ฯ ตํ สพฺพํ อคฺคิสาลาย วา อญฺญสฺมึ วา
คุตฺตฏฺฐาเน ปฏิสาเมตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ อโนวสฺสเก ปพฺภาเรปิ
ฐเปตุํ วฏฺฏติ ฯ เสนาสนํ อาปุจฺฉิตพฺพนฺติ เอตฺถ ยํ
ปาสาณปิฏฺฐิยํ วา ปาสาณตฺถมฺเถสุ วา กตเสนาสนํ ยตฺถ
อุปจิกา นาโรหนฺติ ตํ อนาปุจฺฉนฺตสฺสาปิ อนาปตฺติ ฯ จตูสุ
ปาสาณเกสูติอาทิ อุปจิกานํ อุปฺปตฺติฏฺฐาเน ปณฺณสาลาทิ-
เสนาสเน กตฺตพฺพาการทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ อปฺเปว นาม
องฺคานิปิ เสยฺยุนฺติ อยํ อชฺโฌกาเส ฐปิตมฺหิ อานิสํโส ฯ
โอวสฺสกเคเห ปน ติเณสุ จ มตฺติกาปิณฺเฑสุ จ อุปริปตนฺเตสุ
มญฺจปีฐานํ องฺคานิปิ วินสฺสนฺติ ฯ

อนุโมทนวตฺถุสฺมึ ฯ อิทฺธํ อโหสีติ สมฺปนฺนํ อโหสิ ฯ
จตูหิ ปญฺจหีติ สงฺฆตฺเถเร อนุโมทนตฺถาย นิสินฺเน เหฏฺฐา
ปฏิปาฏิยา จตูหิ นิสีทิตพฺพํ ฯ อนุเถเร นิสินฺเน มหาเถเรน
เหฏฺฐา จ ตีหิ นิสีทิตพฺพํ ฯ ปญฺจเม นิสินฺเน อุปริ จตูหิ
นิสีทิตพฺพํ ฯ สงฺฆตฺเถเรน เหฏฺฐา ทหรภิกฺขุสฺมึ อชฺฌิฏฺเฐปิ
สงฺฆตฺเถรโต ปฏฺฐาย จตูหิ นิสีทิตพฺพเมว ฯ สเจ ปน อนุโมทโก
ภิกฺขุ คจฺฉถ ภนฺเต อาคเมตพฺพกิจฺจํ นตฺถีติ วทติ คนฺตุํ
วฏฺฏติ ฯ มหาเถเรน คจฺฉาม อาวุโส คจฺฉามาติ วุตฺเต
คจฺฉถาติ วทติ เอวํปิ วฏฺฏติ ฯ พหิคาเม อาคมิสฺสามาติ
อาโภคํ กตฺวาปิ พหิคามํ คนฺตฺวา อตฺตโน นิสฺสิตเก
ตุมฺเห ตสฺสาคมนํ อาคเมถาติ วตฺวาปิ คนฺตุํ วฏฺฏติเยว ฯ
สเจ ปน มนุสฺสา อตฺตนา รุจิเตน เอเกน อนุโมทนํ
กาเรนฺติ เนว ตสฺส อนุโมทโต อาปตฺติ น มหาเถรสฺส
ภาโร โหติ ฯ อุปนิสินฺนกถายเมว หิ มนุสฺเสสุ กถาเปนฺเตสุ
เถโร อาปุจฺฉิตพฺโพ ฯ มหาเถเรน จ อนุโมทนาย อชฺฌิฏฺโฐว
อาคเมตพฺโพติ อิทเมตฺถ ลกฺขณํ ฯ วจฺจิโตติ สญฺชาตวจฺโจ
วจฺจปีฬิโตติ อธิปฺปาโย ฯ