นาคราชา ตํ สุตฺวา ตาวเทว โกธาภิภูโต นิกฺขมิตฺวา เถรํ
ทิสฺวา มกฺขํ อสหมาโน อนฺตลิกฺเข อเนกานิ ภึสนกานิ
นิมฺมินิ ฯ ตโต ตโต ภุสา วาตา วายนฺติ ฯ รุกฺขา
ภิชฺชนฺติ ฯ ปพฺพตกูฏานิ ปตนฺติ ฯ เมฆา คชฺชนฺติ ฯ วิชฺชุลตา
นิจฺฉรนฺติ ฯ อสนิโย ผลนฺติ ฯ ภินฺนํ วิย คคณํ อุทกํ
ปคฺฆรติ ฯ ภยานกรูปา นาคกุมารา สนฺนิปตนฺติ ฯ สยมฺปิ
ธูมายติ ปชฺชลติ ปหรณวุฏฺฐิโย วิสชฺเชติ โก อยํ มุณฺฑโก
ฉินฺนภินฺนปฏธโรติอาทีหิ ผรุสวจเนหิ เถรํ สนฺตชฺเชติ ฯ เอถ
คณฺหถ หนถ (๑) นิทฺทมถํ (๒) อิมํ สมณนฺติ นาคพลํ อาณาเปสิ ฯ

เถโร สพฺพนฺตํ ภึสนกํ นาคพลํ อตฺตโน อิทฺธิพเลน ปฏิพาหิตฺวา
นาคราชานํ อาห
สเทวโกปิ เจ โลโก อาคนฺตฺวา ตาสเยยฺย มํ
น เม ปฏิพโล อสฺส ชเนตุํ ภยเภรวํ ฯ
สเจปิ ตฺวํ มหึ สพฺพํ สสมุทฺทํ สปพฺพตํ
อุกฺขิปิตฺวา มหานาค ขิเปยฺยาสิ มมูปริ
เนว เม สกฺกุเณยฺยาสิ ชเนตุํ ภยเภรวํ ฯ
อญฺญทตฺถุํ ตเววสฺส วิฆาโต อุรคาธิปาติ ฯ
เอวํ วุตฺเต นาคราชา วิหตานุภาโว นิปฺผลวายาโม
ทุกฺขี ทุมฺมโน ปชฺฌายนฺโต อโหสิ ฯ ตํ เถโร ตํขณานุรูปาย
# ๑. สี. พนฺธถ ฯ ๒. ม. นิทฺธมถ ฯ
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา
สมฺปหํเสตฺวา ตีสุ สรเณสุ ปญฺจสุ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาเปสิ
สทฺธึ จตุราสีติยา นาคสหสฺเสหิ ฯ อญฺเญปิ พหู หิมวนฺตวาสิโน
ยกฺขา จ คนฺธพฺพา จ กุมฺภณฺฑา จ เถรสฺส ธมฺมกถํ
สุตฺวา สรเณสุ จ สีเลสุ จ ปติฏฺฐหึสุ ฯ ปญฺจโกปิ ยกฺโข
สทฺธึ หาริติยา (๑) ยกฺขินิยา ปญฺจหิ จ ปุตฺตสเตหิ ปฐเม ผเล
ปติฏฺฐิโต ฯ

อถายสฺมา มชฺฌนฺติกตฺเถโร สพฺเพปิ นาคยกฺขรกฺขเส
อามนฺเตตฺวา เอวมาห
มา ทานิ โกธํ ชนยิตฺถ อิโต อุทฺธํ ยถา ปุเร
สสฺสฆาตญฺจ มากตฺถ สุขกามา หิ ปาณิโน
กโรถ เมตฺตํ สตฺเตสุ วสนฺตุ มนุชา สุขนฺติ ฯ
เต สพฺเพ สาธุ ภนฺเตติ เถรสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา
ยถานุสิฏฺฐํ ปฏิปชฺชึสุ ฯ ตํทิวสเมว จ นาคราชสฺส ปูชาสมโย
โหติ ฯ อถ นาคราชา อตฺตโน รตนมยํ ปลฺลงฺกํ อาหราเปตฺวา
เถรสฺส ปญฺญาเปสิ ฯ นิสีทิ เถโร ปลฺลงฺเก ฯ นาคราชาปิ
เถรํ วีชยมาโน สมีเป อฏฺฐาสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ กสฺมีร-
คนฺธารรฏฺฐวาสิโน มนุสฺสา อาคตา เถรํ ทิสฺวา อมฺหากํ
นาคราชโตปิ เถโร มหิทฺธิกตโรติ เถรเมว วนฺทิตฺวา นิสินฺนา ฯ
เถโร เตสํ อาสิวิโสปมสุตฺตนฺตํ (๒) กเถสิ ฯ สุตฺตปริโยสาเน อสีติยา
# ๑. ม. ภริยาย ฯ ๒. อลคทฺทูปมสุตฺตนฺติ ภวิตพฺพํ ฯ
ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ กุลสตสหสฺสํ ปพฺพชิ ฯ
ตโต ปภูติ จ กสฺมีรคนฺธารา ยาวชฺชตนา กาสาวปฺปชฺโชตา
อิสิวาตปฏิวาตาเอว ฯ
คนฺตฺวา กสฺมีรคนฺธารํ อิสิ มชฺฌนฺติโก ตทา
ทุฏฺฐํ นาคํ ปสาเทตฺวา โมเจสิ พนฺธนา พหูติ ฯ

มหาเทวตฺเถโรปิ มหิสกมณฺฑลํ คนฺตฺวา เทวทูตสุตฺตํ
กเถสิ ฯ สุตฺตปริโยสาเน จตฺตาฬีสปาณสหสฺสานิ ธมฺมจกฺขุํ
ปฏิลภึสุ ฯ จตฺตาฬีสํเยว ปาณสหสฺสานิ ปพฺพชึสุ ฯ
คนฺตฺวาน รฏฺฐํ มหิสํ มหาเทโว มหิทฺธิโก
โจเทตฺวา เทวทูเตหิ โมเจสิ พนฺธนา พหูติ ฯ

รกฺขิตตฺเถโร ปน วนวาสึ คนฺตฺวา อากาเส ฐตฺวา
อนมตคฺคปริยายกถาย วนวาสิเก ปสาเทสิ ฯ กถาปริโยสาเน
ปนสฺส สฏฺฐิสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ สตฺตตฺตึส-
สหสฺสมตฺตา ปพฺพชึสุ ฯ ปญฺจ วิหารสตานิ ปติฏฺฐหึสุ ฯ เอวํ
โส ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ
คนฺตฺวาน รกฺขิตตฺเถโร วนวาสึ มหิทฺธิโก
อนฺตลิกฺเข ฐิโต ตตฺถ เทเสสิ อนมตคฺคิยนฺติ ฯ

โยนกธมฺมรกฺขิตตฺเถโรปิ อปรนฺตกํ คนฺตฺวา อคฺคิกฺขนฺธูปม-
สุตฺตนฺตกถาย อปรนฺตเก ปสาเทตฺวา สตฺตตฺตึสปาณสหสฺสานิ
ธมฺมามตํ ปาเยสิ ฯ ขตฺติยกุลโตเยว ปุริสสหสฺสํ ปพฺพชิ ฯ
สมธิกานิ จ ฉ อิตฺถีสหสฺสานิ ฯ เอวํ โส ตตฺถ สาสนํ
ปติฏฺฐาเปสิ ฯ
อปรนฺตกํ วิคาหิตฺวา โยนโก ธมฺมรกฺขิโต
อคฺคิกฺขนฺธูปเมเนตฺถ ปสาเทสิ ชเน พหูติ ฯ

มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถโร ปน มหารฏฺฐํ คนฺตฺวา มหา-
นารทกสฺสปชาตกกถาย มหารฏฺฐเก ปสาเทตฺวา จตุราสีติ-
ปาณสหสฺสานิมคฺคผเลสุ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ เตรส สหสฺสานิ
ปพฺพชึสุ ฯ เอวํ โส ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ
มหารฏฺฐํ อิสิ คนฺตฺวา โส มหาธมฺมรกฺขิโต
ชาตกํ กถยิตฺวาน ปสาเทสิ มหาชนนฺติ ฯ

มหารกฺขิตตฺเถโรปิ โยนกรฏฺฐํ คนฺตฺวา กาฬการาม-
สุตฺตนฺตกถาย โยนกโลกํ ปสาเทตฺวา สตฺตตฺตึสสหสฺสาธิกสฺส(๑)
ปาณสตสหสฺสสฺส มคฺคผลาลงฺการํ อทาสิ ฯ สนฺติเก จสฺส ทส
สหสฺสานิ ปพฺพชึสุ ฯ เอวํ โสปิ ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ
โยนกรฏฺฐํ ตทา คนฺตฺวา โส มหารกฺขิโต อิสิ
กาฬการามสุตฺเตน เต ปสาเทสิ โยนเกติ ฯ

มชฺฌิมตฺเถโร ปน กสฺสปโคตฺตตฺเถเรน อฬกเทวตฺเถเรน
ทุนฺทุภิสฺสรตฺเถเรน สหสฺสเทวตฺเถเรน จ สทฺธึ หิมวนฺตปฺ-
ปเทสภาคํ คนฺตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนสุตฺตนฺตกถาย ตํ ปเทสํ
# ๑. ม. สตฺตติสหสฺสาธิกสฺส ฯ ๒. ม. มหาเทวตฺเถเรน ฯ
ปสาเทตฺวา อสีติปาณโกฏิโย มคฺคผลรตนานิ ปฏิลาเภสิ ฯ
ปญฺจปิ เจเต เถรา ปญฺจ รฏฺฐานิ ปสาเทสุํ ฯ เอกเมกสฺส
สนฺติเก สตสหสฺสมตฺตา ปพฺพชึสุ ฯ เอวํ เต ตตฺถ สาสนํ
ปติฏฺฐาเปสุํ ฯ
คนฺตฺวาน มชฺฌิมตฺเถโร หิมวนฺตํ ปสาทยิ
ยกฺขเสนํ ปกาเสนฺโต ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนฺติ ฯ

โสณกตฺเถโรปิ สทฺธึ อุตฺตรตฺเถเรน สุวณฺณภูมึ อคมาสิ ฯ
เตน จ สมเยน ตตฺถ เอกา รกฺขสี สมุทฺทโต นิกฺขมิตฺวา
ราชกุเล ชาเต ชาเต ทารเก ขาทติ ฯ ตํทิวสเมว ราชกุเล
เอโก ทารโก ชาโต โหติ ฯ มนุสฺสา เถรํ ทิสฺวา รกฺขสานํ
สหายโก เอโสติ มญฺญมานา อาวุธานิ คเหตฺวา เถรํ
ปหริตุกามา คจฺฉนฺติ ฯ เถโร กึ ตุมฺเห อาวุธหตฺถา
อาคจฺฉถาติ อาห ฯ เต อาหํสุ ราชกุเล ชาเต ชาเต ทารเก
รกฺขสา ขาทนฺติ เตสํ ตุมฺเห สหายกาติ ฯ เถโร น มยํ
รกฺขสสหายกา สมณา นาม มยํ วิรตา ปาณาติปาตา ฯเปฯ
วิรตา มชฺชปานา เอกภตฺติกา สีลวนฺโต พฺรหฺมจาริโน
กลฺยาณธมฺมาติ อาห ฯ