สรกุตฺตินฺติ สรกิริยํ ฯ ภงฺโค โหตีติ อลทฺธํ สมาธึ
อุปฺปาเทตุํ น สกฺโกติ ลทฺธํ สมาปชฺชิตุํ ฯ ปจฺฉิมา ชนตาติ
อมฺหากํ อาจริยาปิ อุปชฺฌายาปิ เอวํ คายึสูติ ปจฺฉิมา
ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ ตเถว คายติ ฯ น ภิกฺขเว
อายตเกนาติ เอตฺถ อายตโก นาม ตนฺตํ วตฺตํ ภินฺทิตฺวา
อกฺขรานิ วินาเสตฺวา ปวตฺโต ฯ ธมฺเม ปน สุตฺตนฺตวตฺตํ
นาม อตฺถิ ชาตกวตฺตํนาม อตฺถิ คาถาวตฺตํ นาม อตฺถิ
ตํ วินาเสตฺวา อติทีฆํ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ จตุรสฺเสน วตฺเตน
ปริมณฺฑลานิ ปทพฺยญฺชนานิ ทสฺเสตพฺพานิ ฯ
สรภญฺญนฺติ สเรน ภณนํ ฯ สรภญฺเญ กิร ตรงฺค-
วตฺตโทหกวตฺต คลิตวตฺตาทีนิ ทฺวตฺตึสวตฺตานิ อตฺถิ ฯ เตสุ ยํ
อิจฺฉติ ตํ กาตุํ ลภติ ฯ สพฺเพสํ ปทพฺยญฺชนานํ อวินาเสตฺวา
วิการมกตฺวา สมณสารุปฺเปน จตุรสฺเสน นเยน ปวตฺตนํเยว
ลกฺขณํ ฯ
พาหิรโลมึ อุณฺณินฺติ อุณฺณโลมานิ พหิ กตฺวา อุณฺณ-
ปาวารํ ปารุปนฺติ ฯ ตถา ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ โลมานิ
อนฺโต กตฺวา ปารุปิตุํวฏฺฏติ ฯ
สมณกปฺปกถา ภูตคามสิกฺขาปทวณฺณนายํ วุตฺตา ฯ
น ภิกฺขเว อตฺตโน องฺคชาตนฺติ องฺคชาตํ ฉินฺทนฺตสฺเสว
ถุลฺลจฺจยํ ฯ อญฺญํ ปน กณฺณนาสงฺคุลิอาทีนํ ยงฺกิญฺจิ
ฉินฺทนฺตสฺส ตาทิสํ วา ทุกฺขํ อุปฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ
อหิกีฏทฏฺฐาทีสุ ปน อญฺญอาพาธปฺปจฺจยา วา โลหิตํ วา
โมเจนฺตสฺส ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ

จนฺทนคณฺฐี อุปฺปนฺนา โหตีติ จนฺทนฆฏิกา อุปฺปนฺนา
โหติ ฯ โส กิร อุทฺธญฺจ อโธ จ ชาลานิ ปริกฺขิปาเปตฺวา
คงฺคาย นทิยา กีฬติ ฯ ตสฺสา นทิยา โสเตน วุยฺหมานา
จนฺทนคณฺฐี อาคนฺตฺวา ชาเล ลคฺคิ ฯ ตมสฺส ปริสา อาหริตฺวา
อทํสุ ฯ เอวํ สา อุปฺปนฺนา โหติ ฯ อิทฺธิปาฏิหาริยนฺติ
เอตฺถ วิกุพฺพน อิทฺธิปาฏิหาริยํ ปฏิกฺขิตฺตํ ฯ อธิฏฺฐานอิทฺธิ ปน
อปฺปฏิกฺขิตฺตาติ เวทิตพฺพา ฯ
น ภิกฺขเว โสวณฺณมโย ปตฺโตติอาทีสุ สเจ หิ คิหี
ภตฺตคฺเคสุ สุวณฺณตฏฺฏกาทีสุ พฺยญฺชนํ กตฺวา อุปนาเมนฺติ
อามสิตตปิ น วฏฺฏติ ฯ ผลิกมยกาจมยกํสมยาทีนิ ปน ตฏฺฏกาทีนิ
ภาชนานิ ปุคฺคลิกปริโภเคเนว น วฏฺฏนฺติ ฯ สงฺฆิกปริโภเคน
วา คิหิวิกฏานิ วา วฏฺฏนฺติ ฯ ตมฺพโลหมโยปิ ปตฺโต น
วฏฺฏติ ฯถาลกํ ปน วฏฺฏตีติ อิทํ สพฺพํ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ
มณิมโยติ เอตฺถ ปน อินฺทนีลาทิมณิมโย วุตฺโต ฯ กํสมโยติ
เอตฺถ วฏฺฏโลหมโยปิ สงฺคหิโต ฯ
ลิขิตุนฺติ ตนุกรณตฺถาเยตํ วุตฺตํ ฯ
ปกติมณฺฑลนฺติ มกรทนฺตฉินฺทกมณฺฑลเมว ฯ
อาวตฺติตฺวาติ อญฺญมญฺญํ ปหริตฺวา ฯ
ปตฺตาธารกนฺติ เอตฺถ ทนฺตวลีเวตฺตาทีหิ กเต ภูมิอาธารเก
ตโย ทารุอาธารเก เทฺว ปตฺเต อุปรุปริ ฐเปตุํ วฏฺฏตีติ
กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน วุตฺตํ ภูมิอาธารเก
ติณฺณํ ปตฺตานํ อโนกาเส เทฺว ฐเปตุํ วฏฺฏติ ทารุอาธารก-
ทณฺฑาธารเกสุปิ สุสชฺชิเตสุ เอเสว นโย ภมโกฏิสทิโส ปน
ทารุอาธารโก ตีหิ ทณฺฑเกหิ พทฺโธ ทณฺฑกาธารโก จ
เอกสฺสปิ ปตฺตสฺส อโนกาโส ตตฺถ ฐเปตฺวาปิ หตฺเถน
คเหตฺวา เอวํ นิสีทิตพฺพํ ภูมิยํ ปน นิกฺกุชฺชิตฺวา เอกเมว
ฐเปตพฺพนฺติ ฯ
มิฒนฺเตติ อาลินฺทกมิฒกาทีนํ อนฺเต ฯ สเจ ปน
ปริวตฺเตตฺวาตตฺเถว ปติฏฺฐาติ เอวรูปาย วิตฺถิณฺณาย
มิฒิยาว ฐเปตุํวฏฺฏติ ฯ
ปริภนฺฑนฺเตติ พาหิรปสฺเส กตาย ตนุกมิฒิกาย อนฺเต ฯ
มิฒิยํ วุตฺตนเยเนว เอตฺถาปิ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ
โจฬกนฺติ ยํ ปตฺถริตฺวา ปตฺโต ฐปิยติ ตสฺมึ ปน
อสติกฏสารเก วา ตฏฺฏิกาย วา มตฺติกปริภณฺฑกตาย ภูมิยา
วา ยตฺถ น ทุสฺสติ ตถารูปาย วา พาลิกาย วา ฐเปตุํ
วฏฺฏติ ฯ ปํสุรชาทีสุ ปน ขรภูมิยํ วา ฐเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ
ปตฺตมาฬกนฺติ อิฏฺฐกาหิ วา ทารูหิ วา กาตุํ
วฏฺฏติ ฯ
ปตฺตกุณฺโฑลิกาติ มหามุขกุณฺฑลสณฺฐานา ภณฺฑกุกฺขลิกา
วุจฺจติ ฯ
โย ลคฺเคยฺยาติ ยตฺถ กตฺถจิ ลคฺเคนฺตสฺส ทุกฺกฏเมว ฯ
จีวรวํเสปิ พนฺธิตฺวา ฐเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ ภณฺฑกฏฺฐปนตฺถเมว
วา กตํ โหตุ นิสีทนสยนตฺถํ วา ยตฺถ กตฺถจิ มญฺเจ
วา ปีเฐ วา ฐเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ อญฺเญน ปน ภณฺฑเกน
สทฺธึ พนฺธิตฺวา ฐเปตุํ วฏฺฏติ ฯ อฏฺฏนิยํ พนฺธิตฺวา โอลมฺเพตุํ
วา วฏฺฏติ ฯ พนฺธิตฺวา อุปริ ฐเปตุํ น วฏฺฏติเยว ฯ สเจ
ปน มญฺจํ วา ปีฐํ วา อุกฺขิปิตฺวา จีวรวํสาทีสุ อฏฺฏกจฺฉนฺเนน
ฐปิตํ โหติ ตตฺถ ฐเปตุํ วฏฺฏติ ฯ อํสวทฺธเกน อํสกูเฏ
ลคฺเคตฺวาองฺเก ฐเปตุํ วฏฺฏติ ฉตฺเต ภตฺตปูโรปิ อํสกูเฏ
ลคฺคิตปตฺโตปิ ฐเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ ภณฺฑเกน ปน สทฺธึ
พนฺธิตฺวา วา อฏฺฏกํ พนฺธิตฺวา ฐปิเต วา โยโกจิ ฐเปตุํ
วฏฺฏติ ฯ
ปตฺตหตฺเถนาติ เอตฺถ น เกวลํ ยสฺส ปตฺโต หตฺเถ
โสเยว ปตฺตหตฺโถ น เกวลญฺจ กวาฏเมว ปณาเมตุํ น
ลภติ ฯ อปิ จ โข ปน หตฺเถ วา ปิฏฺฐิปาเท วา ยตฺถ
กตฺถจิ สรีราวยเว ปตฺตสฺมึ สติ หตฺเถน วา ปิฏฺฐิปาเทน
วา สีเสน วา เยน วา เกนจิ สรีราวยเวน กวาฏํ วา
ปณาเมตุํ ฆฏิกํ วา อุกฺขิปิตุํสูจึ วา กุญฺจิกาย อปาปุริตุํ (๑)
น ลภติ ฯ อํสกูเฏ ปน ปตฺตํ ลคฺเคตฺวา ยถาสุขํ กวาฏํ
อปาปุริตุํ ลภติเยว ฯ
ตุมฺพกฏาหนฺติ อลาพุกฏาหํ วุจฺจติ ฯ ตํ ปริหริตุํ น
วฏฺฏติ ฯ ลภิตฺวา ปน ตาวกาลิกํ ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ
ฆฏิกฏาเหปิ เอเสว นโย ฯ ฆฏิกฏาหนฺติ ฆฏิกปาลํ ฯ
อพฺภุมฺเมติ อุตฺราสวจนเมตํ ฯ สพฺพปํสุกูลิเกนาติ เอตฺถ
จีวรญฺจ มญฺจปีฐญฺจ ปํสุกูลํ วฏฺฏติ ฯ อชฺโฌหรณียมฺปน
ทินฺนกเมว คเหตพฺพํ ฯ
จลกานีติ ฉฑฺเฑตฺวา วเมตฺวา อปฺปวิฏฺฐามิสานิ ฯ อฏฺฐิกานีติ
มจฺฉมํสอฏฺฐิกานิ ฯ อุจฺฉิฏฺโฐทกนฺติ มุขวิกฺขาลโนทกํ ฯ
เอเตสุ ยงฺกิญฺจิ ปตฺเตน นีหรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ปตฺตํ ปฏิคฺคหณํ
กตฺวา หตฺถํ โธวิตุมฺปิ น ลภติ ฯ หตฺถโธวนปาทโธวน-
อุทกมฺปิ ปตฺเตอากิริตฺวา นีหริตุํ น วฏฺฏติ ฯ อนุจฺฉิฏฺฐํ
วิสุทฺธปตฺตํ อุจฺฉิฏฺฐหตฺเถน คณฺหิตุํ น วฏฺฏติ ฯ วามหตฺเถน
ปเนตฺถ อุทกํ อาสิญฺจิตฺวา เอกํ อุทกคณฺฑุสํ คเหตฺวา
อุจฺฉิฏฺฐหตฺเถน คณฺหิตุํ วฏฺฏติ ฯ เอตฺตาวตาปิ หิ โส
อุจฺฉิฏฺฐปตฺโต โหติ ฯ อุจฺฉิฏฺฐหตฺถมฺปน พหิ อุทเกน วิกฺขาเลตฺวา
คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ มจฺฉมํสผลาผลาทีนิขาทนฺโต ยํ ตตฺถ อฏฺฐึ
วา จลกํ วา ฉฑฺเฑตุกาโม โหติ ตํ ปตฺเต ฐเปตุํ น
ลภติ ฯ ยํ ปน ปฏิขาทิตุกาโม โหติ ตํ ปตฺเต ฐเปตุํ
ลภติ ฯ อฏฺฐิกกณฺฏกาทีนิ ตตฺเถว กตฺวา หตฺเถน ลุญฺจิตฺวา
ขาทิตุํ วฏฺฏติ ฯ มุขโต นีหตํ ปน ยงฺกิญฺจิ ปุน ขาทิตุกาโม
โหติ ตํ ปตฺเต ฐเปตุํน ลภติ ฯ สิงฺคิเวร นาฬิเกรขณฺฑาทีนิ
ฑํสิตฺวา ปุน ฐเปตุํลภติ ฯ

นมตกนฺติ สตฺถกเวฐนกปิโลติกขณฺฑํ ฯ
ทณฺฑสตฺถกนฺติ ปิปฺผลกํ วา อญฺญํปิ วา ยงฺกิญฺจิ
ทณฺฑํ โยเชตฺวา กตสตฺถกํ ฯ
กณฺณกิตาโย โหนฺตีติ มลคฺคหิตา โหนฺติ ฯ กิณฺเณน
ปูเรตุนฺติ กิณฺณจุณฺเณน ปูเรตุํ ฯ สตฺตุยาติ หลิทฺทมิสฺสเกน
ปิฏฺฐจุณฺเณน ปูเรตุํ ฯ สริตกนฺติ ปาสาณจุณฺณํปิ วุจฺจติ ฯ
เตน ปูเรตุํ อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ มธุสิตฺถเกน สาเรตุนฺติ
มธุสิตฺถเกน มกฺเขตุํ ฯ สริตกมฺปิ ปริภิชฺชตีติ ตํ มกฺขิตมธุสิตฺถกํ
ภิชฺชติ ฯ สริตสิปาฏิกนฺติ มธุสิตฺถกปิโลติกํ สตฺถโกสกํ ฯ
สิปาฏิกา ปน สริตสิปาฏิกาย อนุโลมาติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ

กฐินนฺติ นิสฺเสณึปิ ตตฺถ อตฺถริตพฺพํ กฏสารกกิลญฺชานํ
อญฺญตรมฺปิ ฯ กฐินรชฺชุนฺติ ยาย ทุปฺปฏจีวรํ สิพฺพนฺตา กฐิเน
จีวรํ พนฺธนฺติ ฯ กฐินํ นปฺปโหตีติ ทีฆสฺส ภิกฺขุโน ปมาเณน
กตํ กฐินํ ตตฺถ รสฺสสฺส ภิกฺขุโน จีวรํ อตฺถริยมานํ นปฺปโหติ
อนฺโตเยว โหติ ทณฺฑเก น ปาปุณาตีติ อตฺโถ ฯ ทณฺฑ-
กฐินนฺติ ตสฺส มชฺเฌ อิตรสฺส ภิกฺขุโน ปมาเณน อญฺญํ
นิสฺเสณึ พนฺธิตุํ อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ
วิทลกนฺติ ทณฺฑกฐินปฺปมาเณน กฏสารกสฺส ปริยนฺเต
ปฏิสํหริตฺวา ทุคฺคุณกรณํ ฯ สลากนฺติ ทุปฺปฏจีวรสฺส อนฺตเร
ปเวสนสลากํ ฯ วินทฺธนรชฺชุนฺติ (๑)ตตฺถ มหานิสฺเสณิยา สทฺธึ
ขุทฺทกนิสฺเสณึ วินทฺธิตรชฺชุํ (๒ )ฯ วินทฺธนสุตฺตกนฺติ (๓)ขุทฺทกนิสฺเสณิยา
จีวรํ วินทฺธิตสุตฺตกํ (๔)ฯ วินทฺธิตฺวา (๕) จีวรํ สิพฺเพตุนฺติ เตน
สุตฺตเกน ตตฺถ จีวรํ วินทฺธิตฺวา (๕) สิพฺเพตุํ ฯ วิสมา โหนฺตีติ
# ๑. วินนฺธนรชฺชุนฺตีติปิ ฯ ๒. วินนฺธิตํ รชฺชุํ อิติปิ ฯ
# ๓. วินนฺธนสุตฺตกนฺตีติปิ ฯ ๔. วินนฺธิตุํ สุตฺตกํ อิติปิ ฯ ๕. วินนฺธิตฺวาติปิ ฯ
กาจิ ขุทฺทกา โหนฺติ กาจิ มหนฺตา ฯ กฬิมฺพกนฺติ ปมาณ-
สญฺญากรณํ ยงฺกิญฺจิ ตาลปณฺณาทึ ฯ โมฆสุตฺตกนฺติ วฑฺฒกีนํ
ทารูสุ กาฬสุตฺเตน วิย หลิทฺทิสุตฺเตน สญฺญากรณํ ฯ
องฺคุลิยา ปฏิคฺคณฺหนฺตีติ สูจิมุขํ องฺคุลิยา ปฏิจฺฉนฺติ ฯ
ปฏิคฺคหนฺติ องฺคุลิโกสกํ ฯ อาเวสนวิตฺถกนฺนาม ยงฺกิญฺจิ
ปาติจงฺโคฏกาทิ ฯ อุจฺจวตฺถุกนฺติ ปํสุํ อากิริตฺวา อุจฺจวตฺถุกํ
กาตุํอนุชานามีติ อตฺโถ ฯ
โอคุมฺเพตฺวา อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ กาตุนฺติ ฉทนํ โอธุนิตฺวา
ฆนทณฺฑกํ กตฺวา อนฺโต จ พหิ จ มตฺติกาย ลิมฺเปตุนฺติ
อตฺโถ ฯ
โคฆํสิกายาติ เวฬฬ วา รุกฺขทณฺฑกํ วา อนฺโต กตฺวา
เตน สทฺธึสงฺฆริตุนฺติ อตฺโถ ฯ พนฺธนรชฺชุนฺติ ตถา สงฺฆริตสฺส
พนฺธนรชฺชุํ ฯ
กฏจฺฉุปริสฺสาวนํ นาม ตีสุ ทณฺฑเกสุ วินทฺธิตฺวา
กตํ ฯ

โย น ทเทยฺยาติ อปริสฺสาวนกสฺเสว โย น ททาติ
ตสฺเสว อาปตฺติ ฯ โย ปน อตฺตโน หตฺเถ ปริสฺสาวเน
วิชฺชมาเนปิ ยาจติ ตสฺส น อกามา ทาตพฺพํ ฯ
ทณฺฑกปริสฺสาวนนฺติ รชกานํ ขารปริสฺสาวนํ วิย
จตูสุ ปาเทสุ พนฺธนิสฺเสณิกาย สาฏกํ พนฺธิตฺวา มชฺเฌ
ทณฺฑเก อุทกํ อาสิญฺจิตพฺพํ ฯ ตํ อุโภปิ โกฏฺฐาเส ปูเรตฺวา
ปริสฺสาวติ ฯ โอตฺถริกํ นาม ยํ อุทเก โอตฺถริตฺวา ฆเฏน
อุทกํ คณฺหนฺติ ฯ ตํ หิ จตูสุ ทณฺฑเกสุ วตฺถํ พนฺธิตฺวา
อุทเก จตฺตาโร ขาณุเก นิกฺขนิตฺวา เตสุ พนฺธิตฺวา สพฺเพ
ปริยนฺเต อุทกโต โมเจตฺวา มชฺเฌ โอตฺถริตฺวา ฆเฏน อุทกํ
คณฺหนฺติ ฯ
มกสกุฏิกาติ จีวรกุฏิกา วุจฺจติ ฯ

อภิสนฺนกายาติ เสมฺหาทิโทสาภิสนฺนกายา ฯ
อคฺคฬวฏฺฏิ นาม ทฺวารพาหาย สมปฺปมาโณเยว
อคฺคฬตฺถมฺโภ วุจฺจติ ยตฺถ ตีณิ จตฺตาริ ฉิทฺทานิ กตฺวา
สูจิโย เทนฺติ ฯ กปิสีสกํ นาม ทฺวารพาหํ วิชฺฌิตฺวา ตตฺถ
ปเวสิโต อคฺคฬปาสโกวุจฺจติ ฯ สูจิกาติ ตตฺถ มชฺเฌ ฉิทฺทํ
กตฺวา ปเวสิตา ฯ ฆฏิกาติ อุปริ โยชิตา ฯ มณฺฑลิกํ กาตุนฺติ
นีจวตฺถุกํ จินิตุํ ฯ ธูมเนตฺตนฺติ ธูมนิกฺขมนฉิทฺทํ ฯ
วาเสตุนฺติ คนฺเธหิ วาเสตุํ ฯ
อุทกนิธานนฺติ อุทกฏฺฐปนฏฺฐานํ ตตฺถ ฆเฏน อุทกํ
ฐเปตฺวา สราวเกน วลญฺเชตพฺพํ ฯ
โกฏฺฐโกติ ทฺวารโกฏฺฐโก ฯ
ติสฺโส ปฏิจฺฉาทิโยติ เอตฺถ ชนฺตาฆรปฏิจฺฉาทิ จ
อุทกปฏิจฺฉาทิ จ ปริกมฺมํ กโรนฺตสฺเสว วฏฺฏติ เสเสสุ
อภิวาทนาทีสุ น วฏฺฏติ ฯ วตฺถปฏิจฺฉาทิ สพฺพกมฺเมสุ วฏฺฏติ ฯ
อุทกํ น โหตีติ นหานอุทกํ น โหติ ฯ
ตุลนฺติ ปณฺณิกานํ วิย อุทกอุพฺพาหนตุลํ ฯ กรกฏโกติ
วุจฺจติ โคเณ วา โยเชตฺวา หตฺเถหิ วา คเหตฺวา ทีฆวรตฺตาหิ
อากฑฺฒนยนฺตํ ฯ จกฺกวฏฺฏกนฺติ อรหฏฆฏิยนฺตํ (๑) ฯ จมฺมขณฺฑํ
นาม ตุลาย วา กรกฏเกน วา โยเชตพฺพกํ จมฺมภาชนํ ฯ
ปากฏา(๒) โหตีติ อปริกฺขิตฺตา โหติ ฯ
อุทกปุญฺฉนีติ ทนฺตมยาปิ วิสาณมยาปิ ทารุมยาปิ วฏฺฏติ ฯ
ตสฺสา อสติ โจฬเกน อุทกํ ปจฺจุทฺธริตุํวฏฺฏติ ฯ
อุทกมาติกนฺติ อุทกสฺส อาคมนมาติกํ ฯ
นิลฺเลขํ ชนฺตาฆรนฺนาม อาวิทฺธปกฺขปาสกํ วุจฺจติ ฯ
โคปานสีนํ อุปริมณฺฑเล ปกฺขปาสเก ฐเปตฺวา กตกูฏจฺ-
ฉทนสฺเสตํ นามํ ฯ
จาตุมาสํ นิสีทเนนาติ นิสีทเนน จตฺตาโร มาเส น
วิปฺปวาสิตพฺพนฺติ อตฺโถ ฯ
ปุปฺผาภิกิณฺเณสูติ ปุปฺเผหิ สณฺฐิเตสุ ฯ
นมตกนฺติ เอฬกโลเมหิ กตํ อวายิมํ จมฺมขณฺฑปริหาเรน
ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ

อาสิตฺตกูปธานนฺนาม ตมฺพโลเหน วา รชเตน วา
# ๑. สี. อรฆฏฺฏฆฏิยนฺตํ ฯ ม. อรหตฺถฆฏิยนฺตํ ฯ ๒. สี. อปารุตา ฯ
กตาย เปลาย เอตํ อธิวจนํ ฯ ปฏิกฺขิตฺตตฺตา ปน ทารุมยาปิ
น วฏฺฏติ ฯ
มโฬริกนฺติ (๑) ทณฺฑาธารโก วุจฺจติ ฯ ยฏฺฐิอาธารก-
ปตฺตาธารกปจฺฉิกปิฏฺฐานิปิ เอตฺเถว ปวิฏฺฐานิ ฯ อาธารก-
สงฺเขปคมนโต หิ ปฏฺฐาย ฉิทฺทํ วิทฺธํปิ อาวิทฺธํปิ วฏฺฏติเยว ฯ
เอกภาชเนติ เอตฺถ สเจ เอโก ภิกฺขุ ภาชนโต ผลํ
วา ปูวํ วา คเหตฺวา คจฺฉติ ตสฺมึ ภิกฺขุมฺหิ อปคเต
อิตรสฺส เสสกํ ภุญฺชิตุํวฏฺฏติ ฯ อิตรสฺสาปิ ตสฺมึ ขเณ
ปุน คเหตุํวฏฺฏติ ฯ

อฏฺฐหงฺเคหีติ เอตฺถ เอเกเกนปิ องฺเคน สมนฺนาคตสฺส
อนฺโตสีมาย วา นิสฺสีมํ คนฺตฺวา นทีอาทีสุ วา นิกฺกุชฺชิตุํ-
วฏฺฏติเยว ฯ เอวํ นิกฺกุชฺชิเต ปน ปตฺเต ตสฺส เคเห โกจิ
เทยฺยธมฺโมน คเหตพฺโพ ฯ อสุกสฺส เคเห ภิกฺขํ มา
คณฺหถาติ อญฺเญสุปิวิหาเรสุ เปเสตพฺพํ ฯ อุกฺกุชฺชนกาเล ปน
ยาวตติยํ ยาจาเปตฺวาหตฺถปาสํ วิชหาเปตฺวา ญตฺติทุติยกมฺเมน
อุกฺกุชฺชิตพฺโพ ฯ

ปุรกฺขิตฺวาติ อคฺคโต กตฺวา ฯ สํหรนฺตูติ สํหริยนฺตุ ฯ
เจฬปฏิกนฺติ เจฬสนฺถรํ ฯ โส กิร สเจ อหํ ปุตฺตํ ลจฺฉามิ
อกฺกมิสฺสติ เม ภควา เจฬปฏิกนฺติ อิมินา อชฺฌาสเยน
สนฺถริ ฯ อภพฺโพ เจส ปุตฺตปฏิลาภสฺส ตสฺมา ภควา
น อกฺกมิ ฯ ยทิ อกฺกเมยฺย ปจฺฉา ปุตฺตํ อลภนฺโต นายํ
สพฺพญฺญูติ ทิฏฺฐึ คณฺเหยฺย อิทนฺตาว ภควโต อนกฺกมเน
การณํ ฯ ยสฺมา ปน ภิกฺขูปิ เย อชานนฺตา อกฺกเมยฺยุํ
เต คิหีนํ ปริภูตา ภเวยฺยุํ ตสฺมา ภิกฺขู ปริภวโต โมเจตุํ
สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปสิ ฯ อิทํ สิกฺขาปทปญฺญาปเน การณํ ฯ
มงฺคลตฺถาย ยาจิยมาเนนาติ อปคตคพฺภา วา โหตุ
ครุคพฺภา วา เอวรูเปสุ ฐาเนสุ มงฺคลตฺถาย ยาจิยมาเนน
อกฺกมิตุํวฏฺฏติ ฯ

โธตปาทกนฺนาม ปาทโธวนฏฺฐาเน โธเตหิ
ปาเทหิ อกฺกมนตฺถาย ปจฺจตฺถรณํ อตฺถตํ โหติ ตํ อกฺกมิตุํ-
วฏฺฏติ ฯ
กตกนฺนาม ปทุมกณฺณิกาการํ ปาทฆํสนตฺถํ กณฺฏเก
อุฏฺฐาเปตฺวา กตํ ตํ วตฺตํ วา โหตุ จตุรสฺสาทิเภทํ
วา พาหุลฺลิกานุ โยคตฺตา ปฏิกฺขิตฺตเมว เนว ปฏิคฺคเหตุํ น
ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ
สกฺขราติ ปาสาโณ วุจฺจติ ฯ ปาสาณเผนโกปิ วฏฺฏติ ฯ