ฉกเนนาติ โคมเยน ฯ ปณฺฑุมตฺติกายาติ ตมฺพมตฺติกาย ฯ
มูลรชนาทีสุ หลิทฺทํ ฐเปตฺวา สพฺพํ มูลรชนํ วฏฺฏติ ฯ
มญฺเชฏฺฐญฺจ ตุงฺคหารญฺจ ฐเปตฺวา สพฺพํ ขนฺธรชนํ วฏฺฏติ ฯ
ตุงฺคหาโร นามเอโก กณฺฏกรุกฺโข ตสฺส หริตาลวณฺณํ
ขนฺธรชนํ โหติ ฯ โลทฺทญฺจ กณฺฑลญฺจ ฐเปตฺวา สพฺพํ ตจรชนํ
วฏฺฏติ ฯ อลฺลิปตฺตญฺจ นิลิปตฺตญฺจ ฐเปตฺวา สพฺพํ ปตฺตรชนํ
วฏฺฏติ ฯ คิหิปริภุตฺตํ ปน อลฺลิปตฺเตน เอกวารํ รชิตุํ วฏฺฏติ ฯ
กึสุกปุปฺผญฺจ กุสุมฺภปุปฺผญฺจ ฐเปตฺวา สพฺพํ ปุปฺผรชนํ
วฏฺฏติ ฯ ผลรชเน ปน น กิญฺจิ น วฏฺฏติ ฯ สีตุทกาติ
อปกฺกรชํ วุจฺจติ ฯ อุตฺตราฬุวนฺติ วฏฺฏาธารกํ ฯ รชนกุมฺภิยา
มชฺเฌ ฐเปตฺวา ตํ อาธารกํ ปริกฺขิปิตฺวา รชนํ ปกฺขิปิตุํ
อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ เอวํ หิ กเต รชนํ น อุตฺตรติ ฯ
อุทเก วา นขปิฏฺฐิกาย วาติ สเจ หิ ปกฺกํ โหติ อุทกปาฏิยา
ทินฺโน เถโว สหสา น วิสรติ นขปิฏฺฐิยํปิ อวิสรนฺโต
ติฏฺฐติ ฯ รชนุลุงฺกนฺติ รชนอุลุงฺกํ ฯ ทณฺฑกถาลิกนฺติ ตเมว
สทณฺฑกํ ฯ รชนโกลมฺพนฺติ รชนกุณฺฑํ ฯ มทฺทนฺตีติ โอมทฺทนฺติ
ฯ น จ อจฺฉินฺเน เถเว ปกฺกมิตุนฺติ ยาวํ รชนพินฺทุ คลิตํ น
ฉิชฺชติ ตาว อญฺญตฺร น คนฺตพฺพํ ฯ ปตฺถินฺนนฺติ อติรชิตตฺตา
ถทฺธํ อติภริตนฺติ อตฺโถ ฯ อุทเก โอสาเทตุนฺติ อุทเก
ปกฺขิปิตฺวา ฐเปตุํ ฯ รชเน ปน นิกฺขนฺเตตํ อุทกํ ฉฑฺเฑตฺวา
จีวรํ มทฺทิตพฺพํ ฯ ทนฺตกสาวานีติ เอกํ วา เทฺว วา วาเร
รชิตฺวา ทนฺตวณฺณานิ ธาเรนฺติ ฯ

อจฺจิพทฺธนฺติ จตุรสฺสเกทารกพทฺธํ ฯ ปาลิพทฺธนฺติ อายามโต
จ วิตฺถารโต จ ทีฆมริยาทพทฺธํ ฯ มริยาทพทฺธนฺติ อนฺตรนฺตรา
รสฺสมริยาทาย มริยาทพทฺธํ ฯ สิงฺฆาฏกพทฺธนฺติ มริยาทาย
มริยาทํ วินิวิชฺฌิตฺวา คตฏฺฐาเนน สิงฺฆาฏกพทฺธํ จตุกฺก-
สณฺฐานนฺติ อตฺโถ ฯ อุสฺสหสิ ตฺวํ อานนฺทาติ สกฺโกสิ ตฺวํ
อานนฺท ฯ สํวิทหิตุนฺติ กาตุํ ฯ อุสฺสหามิ ภควาติ ตุมฺเหหิ
ทินฺนนเยน สกฺโกมีติ ทสฺเสติ ฯ ยตฺร หิ นามาติ โย นาม ฯ
กุสิมฺปิ นามาติอาทีสุ กุสีติ อายามโต จ วิตฺถารโต จ
อนุวาตาทีนํ ทีฆปฏานเมตํ อธิวจนํ ฯ อฑฺฒกุสีติ อนฺตรนฺตรา
รสฺสปฏานํ นามํ ฯ มณฺฑลนฺติ ปญฺจขณฺฑิกจีวรสฺส เอเกกสฺมึ
ขณฺเฑ มหามณฺฑลํ ฯ อฑฺฒมณฺฑลนฺติ ขุทฺทกมณฺฑลํ ฯ วิวฏฺฏนฺติ
มณฺฑลญฺจ อฑฺฒมณฺฑลญฺจ เอกโต กตฺวา สิพฺพิตํ มชฺฌิม-
ขณฺฑํ ฯ อนุวิวฏฺฏนฺติ ตสฺส อุโภสุ ปสฺเสสุ เทฺว ขณฺฑานิ ฯ
คีเวยฺยกนฺติ คีวเวฏฺฐนฏฺฐาเน ทฬฺหีกรณตฺถํ อญฺญํ สุตฺตสํสิพฺพิตํ
อาคนฺตุกปฏํ ฯ ชงฺเฆยฺยกนฺติ ชงฺฆปาปุณฏฺฐาเน ตเถว สํสิพฺพิตํ
ปฏํ ฯ คีวฏฺฐาเน จ ชงฺฆฏฺฐาเน จ ฐปิตปฏานเมตํ นามนฺติปิ
วทนฺติ ฯ พาหนฺตนฺติ อนุวิวฏฺฏานํ พหิ เอเกกํ ขณฺฑํ ฯ
อิติ ปญฺจขณฺฑิกจีวเรเนตํ วิจาริตนฺติ ฯ อถวา อนุวิวฏฺฏนฺติ
วิวฏฺฏสฺส เอกปสฺสโต ทฺวินฺนํ เอกปสฺสโต ติณฺณํปิ จตุนฺนํปิ
ขณฺฑานเมตํ นามํ ฯ พาหนฺตนฺติ สุปฺปมาณจีวรํ ปารุปนฺเตน
สํหริตฺวา พาหาย อุปริ ฐปิตา อุโภ อนฺตา พหิมุขา ติฏฺฐนฺติ
เตสํ เอตํ นามํ ฯ อยเมว หิ นโย มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺโตติ ฯ

จีวเรหิ อุพฺภณฺฑิกเตติ จีวเรหิ อุพฺภณฺฑิกเต ยถา
อุกฺขิตฺตภณฺฑา โหนฺติ เอวํ กเต อุกฺขิตฺตภณฺฑิกภาวํ
อาปาทิเตติ อตฺโถ ฯ จีวรภิสินฺติ เอตฺถ ภิสีติ เทฺว ตีณิ
เอกโต กตฺวา ภิสิสงฺเขเปน สํหริตจีวรานิ วุตฺตานิ ฯ เต กิร
ภิกฺขู ทกฺขิณาคิริโต ภควา ลหุํ ปฏินิวตฺติสฺสตีติ ตตฺถ
คจฺฉนฺตา ชีวกวตฺถุสฺมึ ลทฺธจีวรานิ ฐเปตฺวา อคมํสุ ฯ อิทานิ
ปน จีวเรน อาคมิสฺสตีติ มญฺญมานา อาทาย ปกฺกมึสุ ฯ
อนฺตรฏฺฐกาสูติ มาฆสฺส จ ผคฺคุณสฺส จ อนฺตรา อฏฺฐํสุ ฯ
น ภควนฺตํ สีตํ อโหสีติ ภควโต สีตํนาโหสิ ฯ สีตาลุกาติ
สีตปกติกา เย ปกติยาว สีเตน กิลมนฺติ ฯเอตทโหสิ
เยปิ โข เต กุลปุตฺตาติ น ภควา อชฺโฌกาเส อนิสีทิตฺวา
เอมตฺถํ น ชานาติ มหาชนสฺส สญฺญาปนตฺถํ ปน
เอวมกาสิ ฯ ทฺวิคุณํ สงฺฆาฏินฺติ ทุปฏฺฏํ สงฺฆาฏึ ฯ เอกจฺจิยนฺติ
เอกปฏฺฏํ ฯ อิติ ภควา อตฺตนา จตูหิ จีวเรหิ ยาเปติ
อมฺหากมฺปน ติจีวรํ อนุชานาตีติ วจนสฺส โอกาสํ อุปจฺฉินฺทิตุํ
ทฺวิคุณํ สงฺฆาฏึ อนุชานาติ เอกจฺจิเก อิตเร เอวญฺหิ เนสํ
จตฺตาริ ภวิสฺสนฺตีติ ฯ อคฺคฬํ อจฺฉุเปยฺยนฺติ ฉินฺนฏฺฐาเน
ปิโลติกขณฺฑํ ฐเปยฺยํ ฯ อหตกปฺปานนฺติ เอกวารโธตานํ ฯ
อุตุทฺธตานนฺติ อุตุโต ทีฆกาลโต อุทฺธตานํ คตวตฺถุกานํ
ปิโลติกานนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ ปาปณิเกติ อนฺตราปณโต ปติต-
ปิโลติกจีวเร ฯ อุสฺสาโห กรณีโยติปริเยสนา กาตพฺพา ฯ
ปริจฺเฉโท ปน นตฺถิ ปฏฺฏสตํปิ วฏฺฏติ ฯ สพฺพมิทํ
สาทิยนฺตสฺส ภิกฺขุโน วุตฺตํ ฯ อคฺคฬํ ตุนฺนนฺติ เอตฺถ อุทฺธริตฺวา
อลฺลิยาปนขณฺฑํ อคฺคฬํ สุตฺตเกน สํสิพฺพนํ ตุนฺนํ วิชฺฌิตฺวา
กรณํ โอวฏฺฏิกํ กณฺฑูสกํ วุจฺจติ มุทฺทิกา ฯ ทฬฺหีกมฺมนฺติ
อนุทฺธริตฺวาว อุปสฺสยํ กตฺวา อลฺลิยาปนกํ วตฺถขณฺฑํ ฯ
วิสาขาวตฺถุํ อุตฺตานตฺถํ ฯ ตโต ปรํ ปุพฺเพ วินิจฺฉิตเมว ฯ
โสวคฺคิกนฺติ สคฺคเหตุ กตํ ฯ เตเนวาห สคฺคสํวตฺตนิกนฺติ ฯ
โสกํ อปเนตีติ โสกนุทํ ฯ อนามยาติ อโรคา ฯ สคฺคมฺหิ
กายมฺหีติ สคฺโคปปนฺนา ฯ

ปุถุชฺชนา กาเมสุ วีตราคาติ ฌานลาภิโน ฯ สนฺทิฏฺโฐติ
ทิฏฺฐมตฺตกมิตฺโต ฯ สมฺภตฺโตติ เอกสมฺโภโค ทฬฺหมิตฺโต ฯ
อาลปิโตติ มม สนฺตกํ ยํ อิจฺเฉยฺยาสิ ตํ คณฺเหยฺยาสีติ
เอวํ วุตฺโต ฯ เอเตสุ ตีสุ อญฺญตเรน สทฺธึ ชีวติ คหิเต
อตฺตมโนโหตีติ อิเมหิ ตีหิ วิสฺสาโส รูหติ ฯ ปํสุกูลิกโตติ
กตปํสุกูโล ฯ ครุโก โหตีติ ชิณฺณชิณฺณฏฺฐาเน อคฺคฬาโรปเนน
ครุโก โหติ ฯสุตฺตลูขํ กาตุนฺติ สุตฺเตเนว อคฺคฬํ กาตุนฺติ
อตฺโถ ฯ วิกณฺโณติ สุตฺตํ อจฺเฉตฺวา สิพฺพิตานํ เอโก
สงฺฆาฏิกณฺโณ ทีโฆ โหติ ฯ วิกณฺณํ อุทฺธริตุนฺติ ทีฆโกณํ
ฉินฺทิตุํ ฯ โอกิริยนฺตีติ ฉินฺนโกณโต คลติ ฯ อนุวาตํ ปริภณฺฑนฺติ
อนุวาตญฺเจว ปริภณฺฑญฺจ ฯปตฺตา ลุชฺชนฺตีติ มหนฺเตสุ
ปตฺตมุเขสุ ทินฺนานิ สุตฺตานิ คลนฺติ ตโต ปตฺตา ลุชฺชนฺติ ฯ
อฏฺฐปทกํ กาตุนฺติ อฏฺฐปทกจฺฉนฺเทน ปตฺตมุขํ สิพฺพิตุํ ฯ
อนฺวาธิกํปิ อาโรเปตุนฺติ อาคนฺตุกปฏํ ทาตุํ ฯ อิทํ ปน
อปฺปโหนเก อาโรเปตพฺพํ สเจ ปโหติ อาคนฺตุกปฏํ น วฏฺฏติ
ฉินฺทิตพฺพเมว ฯ

น ภิกฺขเว สทฺธาเทยฺยนฺติ เอตฺถ เสสญาตีนํ เทนฺโต
วินิปาเตติเยว มาตาปิตโร ปน สเจ รชฺเช ฐิตาปิ ปตฺเถนฺติ
ทาตพฺพํ ฯ คิลาโนติ คิลานตาย คเหตฺวา คนฺตุํ อสมตฺโถ ฯ
วสฺสิกสงฺเกตนฺติ วสฺสิเก จตฺตาโร มาเส ฯนทีปารนฺติ นทิยา
ปาเร ภตฺตํ ภุญฺชิตพฺพํ โหติ ฯ อคฺคฬคุตฺติวิหาโรติ สพฺเพเสฺวว
เจเตสุ คิลานวสฺสิกสงฺเกตนทีปารคมนอตฺถตกฐินภาเวสุ อคฺคฬ-
คุตฺติเยว ปมาณํ คุตฺเต เอว หิ วิหาเร นิกฺขิปิตฺวา พหิ คนฺตุํ
วฏฺฏติ น อคุตฺเต อรญฺญกสฺส ปน วิหาโร น สุคุตฺโต
โหติ เตน ภณฺฑุกฺขลิยํ ปกฺขิปิตฺวา ปาสาณสุสิรรุกฺขสุสิราทีสุ
สุปฏิจฺฉนฺเนสุ ฐเปตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ

ตุยฺเหว ภิกฺขุ ตานิ จีวรานีติ อญฺญตฺร คเหตฺวา หฏานิปิ
ตุยฺเหว น เตสํ อญฺโญ โกจิ อิสฺสโรติ ฯ เอวญฺจ ปน
วตฺวา อนาคเตปิ นิกฺกุกฺกุจฺจา คณฺหิสฺสนฺตีติ ทสฺเสตุํ อิธ
ปนาติ อาทิมาห ฯ ตสฺเสว ตานิ จีวรานิ ยาว กฐินสฺส
อุพฺภารายาติ สเจ คณปูรเก ภิกฺขู ลภิตฺวา กฐินํ อตฺถตํ โหติ
ปญฺจ มาเสโน เจ อตฺถตํ โหติ เอกํ จีวรมาสเมว ฯ
ยํ ยํ สงฺฆสฺส เทมาติ วา เทนฺติ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส
เทมาติ วา เทนฺติ วสฺสํ วุตฺถสงฺฆสฺส เทมาติ วา เทนฺติ
วสฺสาวาสิกํ เทมาติ วา เทนฺติ สเจปิ มตกจีวรํ อวิภชิตฺวา
ตํ วิหารํ ปวิสนฺติ สพฺพํ ตสฺเสว ภิกฺขุโน โหติ ฯ ยํปิ
โส วสฺสาวาสตฺถาย วุฑฺฒึ ปโยเชตฺวา ฐปิตอุปนิกฺเขปโต วา
ตตฺรุปฺปาทโต วา วสฺสาวาสิกํ คณฺหาติ สพฺพํ สุคฺคหิตเมว
โหติ ฯ อิทํ หิ เอตฺถ ลกฺขณํ เยน เตนากาเรน สงฺฆสฺส
อุปฺปนฺนวตฺถํ อตฺถตกฐินสฺส ปญฺจ มาเส อนตฺถตกฐินสฺส เอกํ
จีวรมาสํ ปาปุณาติ ฯ ยํ ปน อิทํ อิธ วสฺสํ วุตฺถสงฺฆสฺส
เทมาติ วา วสฺสาวาสิกํ เทมาติ วา วตฺวาทินฺนํ ตํ
อนตฺถตกฐินสฺสาปิ ปญฺจ มาเส ปาปุณาติ ฯ ตโต ปรํ อุปฺปนฺนํ
วสฺสาวาสิกํ ปุจฺฉิตพฺพํ กึ อตีตวสฺเส อิทํ วสฺสาวาสิกํ
อุทาหุ อนาคตวสฺเสติ ฯ กสฺมา ฯ ปิฏฺฐิสมเย อุปฺปนฺนตฺตา ฯ

อุตุกาลนฺติ วสฺสานโต อญฺญํ กาลํ ฯ ตานิ จีวรานิ
อาทาย สาวตฺถึ คนฺตฺวาติ เอตฺถ ตานิ จีวรานิ คตคตฏฺฐาเน
สงฺฆิกาเนว โหนฺติภิกฺขูหิ ทิฏฺฐมตฺตเมเวตฺถ ปมาณํ ตสฺมา
สเจ เกจิ ปฏิปถํ อาคจฺฉนฺตา กุหึ อาวุโส คจฺฉสีติ ปุจฺฉิตฺวา
ตมตฺถํ สุตฺวา กึ อาวุโส มยํ สงฺโฆ น โหมาติ ตตฺเถว
ภาเชตฺวา คณฺหนฺติ สุคฺคหิตานิ ฯ สเจปิ เอส มคฺคา โอกฺกมิตฺวา
กิญฺจิ วิหารํ วา อาสนสาลํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต เอกํ
เคหเมว วา ปวิสติ ตตฺร จ นํ ภิกฺขู ทิสฺวา ตมตฺถํ
ปุจฺฉิตฺวา ภาเชตฺวา คณฺหนฺติ สุคฺคหิตาเนว ฯ อธิฏฺฐาตุนฺติ
เอตฺถ อธิฏฺฐหนฺเตน วตฺตํ ชานิตพฺพํ เตน หิ ภิกฺขุนา
คณฺฑึ ปหริตฺวา กาลํ โฆเสตฺวา โถกํ อาคเมตฺวา สเจ
คณฺฑิสญฺญาย วา กาลสญฺญาย วา ภิกฺขู อาคจฺฉนฺติ เตหิ
สทฺธึ ภาเชตพฺพานิ โน เจ อาคจฺฉนฺติ มยฺหิมานิ จีวรานิ
ปาปุณนฺตีติ อธิฏฺฐาตพฺพานิ ฯ เอวํ อธิฏฺฐิเต สพฺพานิ ตสฺเสว
โหนฺติ ฐิติกา ปน น ติฏฺฐติ ฯ สเจ เอเกกํ อุทฺธริตฺวา อยํ
ปฐมภาโค มยฺหํ ปาปุณาติ อยํ ทุติยภาโคติ เอวํ คณฺหาติ
คหิตานิ จ สุคฺคหิตานิ โหนฺติ ฐิติกา จ ติฏฺฐติ ฯ เอวํ
ปาเปตฺวา คณฺหนฺเตนาปิ อธิฏฺฐิตเมว โหติ ฯสเจ ปน คณฺฑึ
ปหริตฺวา วา อปฺปหริตฺวา วา กาลํปิ โฆเสตฺวา วา
อโฆเสตฺวา วา อหเมเวตฺถ มยฺหเมว อิมานิ จีวรานีติ คณฺหาติ
ทุคฺคหิตานิ โหนฺติ ฯ อถ อญฺโญ โกจิ อิธ นตฺถิ มยฺหํ
เอตานิ ปาปุณนฺตีติ คณฺหาติ สุคฺคหิตานิ ฯ ปาติเต กุเสติ
เอกโกฏฺฐาเส กุสทณฺฑเก ปาติตมตฺเต สเจปิ ภิกฺขุสหสฺสํ
โหติ คหิตเมว นาม จีวรํ ฯ นากามา ภาโค ทาตพฺโพติ
สเจ ปน อตฺตโน รุจิยา ทาตุกามา โหนฺติ เทนฺตุ ฯ
อนุภาเคปิ เอเสว นโย ฯ สจีวรานีติ กาลจีวรํปิ สงฺฆสฺส
อิโตว ทสฺสาม วิสุํ สชฺชิยมาเน อติจีวรํ (๑)โหตีติ ขิปฺปเมว
สจีวรานิ ภตฺตานิ อกํสุ ฯ เถเร อาคมฺม อุปฺปนฺนานีติ ตุมฺเหสุ
ปสาเทน ขิปฺปํ อุปฺปนฺนานิ ฯ สงฺฆสฺส เทมาติ จีวรานิ เทนฺตีติ
สกลํปิ จีวรกาลํ สณิกํ สณิกํ เทนฺติเยว ฯ ปุริเมสุ ปน ทฺวีสุ
วตฺถูสุ ปริจฺฉินฺนทานตฺตา อทํสูติ วุตฺตํ ฯ สมฺพหุลา เถราติ
# ๑. อติจิรํ โหตีติ ภเวยฺย ฯ
วินยธรปาโมกฺขเถรา ฯ อิทํ ปน วตฺถุํ สทฺธึ ปุริเมน
ทฺวิภาติกวตฺถุนา ปรินิพฺพุเต ภควติ อุปฺปนฺนํ อิเม จ เถรา
ทิฏฺฐปุพฺพา ตถาคตํ ตสฺมา ปุริเมสุ วตฺถูสุ ตถาคเตน
ปญฺญตฺตนเยเนว กเถสุํ ฯ คามกาวาสํ อคมาสีติ อปฺเปวนาม
จีวรานิ ภาเชนฺตา มยฺหํปิ สงฺคหํ กเรยฺยุนฺติ จีวรภาชนกาลํ
สลฺลกฺเขตฺวาว อคมาสิ ฯ สาทิยิสฺสสีติ คณฺหิสฺสสิ ฯ เอตฺถ
จ กิญฺจาปิ ตสฺส ภาโค น ปาปุณาติ ฯ อถ โข นคร-
วาสิโก อยํ มุขโร ธมฺมกถิโกติ เต ภิกฺขู สาทิยิสฺสสีติ
อาหํสุ ฯ โย สาทิเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ ปน
กิญฺจาปิ ลหุกา อาปตฺติ อถโข คหิตานิ คหิตฏฺฐาเน
ทาตพฺพานิ สเจปิ นฏฺฐานิ วา ชิณฺณานิ วา โหนฺติ
ตสฺเสวคีวา ฯ เทหีติ วุตฺเต อเทนฺโต ธุรนิกฺเขเป ภณฺฑคฺเฆน
กาเรตพฺโพ ฯ เอกาธิปฺปายนฺติ เอกํ อธิปฺปายํ เอกปุคฺคล-
ปฏิวึสเมว เทถาติ อตฺโถ ฯ อิทานิ ยถา โส ทาตพฺโพ ตํ
ทสฺเสตุํ ตนฺตึ ฐเปนฺโต อิธ ปนาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ สเจ
อมุตฺร อุปฑฺฒํ อมุตฺร อุปฑฺฒนฺติ เอเกกสฺมึ เอกาหเมกาหํ
สตฺตาหสตฺตาหํ วาสเจ วสติ เอเกกสฺมึ วิหาเร ยํ เอโก
ปุคฺคโล ลภติ ตโต ตโต อุปฑฺฒํ อุปฑฺฒํ ทาตพฺพํ ฯ
เอวํ เอกาธิปฺปาโย ทินฺโน นาม โหติ ฯ ยตฺถ วา ปน
พหุตรนฺติ สเจ เอกสฺมึ วิหาเร วสนฺโต อิตรสฺมึ สตฺตาหวาเรน
อรุณเมว อุฏฺฐาเปติ เอวํ ปุริมสฺมึ พหุตรํ วสติ นาม
ตสฺมา ตโต พหุตรวสิตวิหารโต ตสฺส ปฏิวึโส ทาตพฺโพ
เอวมฺปิ เอกาธิปฺปาโย ทินฺโน โหติ ฯ อิทญฺจ นานาลาเภหิ
นานูปจาเรหิ เอกสีมวิหาเรหิ กถิตํ ฯ นานาสีมวิหาเร ปน
เสนาสนคาโห ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ตสฺมา ตตฺถ จีวรปฏิวึโส น
ปาปุณาติ ฯ เสสํ ปน อามิสเภสชฺชาทิ สพฺพํ สพฺพตฺถ
อนฺโตสีมคตสฺส ปาปุณาติ ฯ

มญฺจเก นิปาเตสุนฺติ เอวํ โธวิตฺวา อญฺญํ กาสาวํ
นิวาเสตฺวา มญฺจเก นิปชฺชาเปสุํ นิปชฺชาเปตฺวาว ปนายสฺมา
อานนฺโท มุตฺตกรีสกิลิฏฺฐํ กาสาวํ โธวิตฺวา ภูมิยํ ปริภณฺฑํ
อกาสิ ฯ โย ภิกฺขเว มํ อุปฏฺฐเหยฺย โส คิลานํ อุปฏฺฐเหยฺยาติ
โย มํ โอวาทานุสาสนีกรเณน อุปฏฺฐเหยฺย โส คิลานํ
อุปฏฺฐเหยฺย ฯ มม โอวาทการเกน คิลาโน อุปฏฺฐาตพฺโพติ
อยเมตฺถ อตฺโถ ฯ ภควโต จ คิลานสฺส จ อุปฏฺฐานํ เอกสทิสนฺติ
เอวมฺปเนตฺถ อตฺโถ น คเหตพฺโพ ฯ สงฺเฆน อุปฏฺฐาเปตพฺโพติ (๑)
ยสฺเสเต อุปชฺฌายาทโย ตสฺมึ วิหาเร นตฺถิ อาคนฺตุโก โหติ
เอกจาริโกโส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภาโร ตสฺมา สงฺเฆน
อุปฏฺฐาตพฺโพ โน เจ อุปฏฺฐเหยฺย สกลสฺส สงฺฆสฺส
อาปตฺติ ฯ วารํ ฐเปตฺวา ชคฺคนฺเตสุ ปน โย อตฺตโน วาเร
# ๑. อุปฏฺฐาตพฺโพติ ปาลิยา ทิสฺสติ ฯ
น ชคฺคติ ตสฺเสว อาปตฺติ ฯ สงฺฆตฺเถโรปิ วารโต น
มุจฺจติ ฯ สเจ สกโล สงฺโฆ เอกสฺส ภารํ กโรติ เอโก
วา วตฺตสมฺปนฺโน ภิกฺขุ อหเมว ชคฺคิสฺสามีติ ปฏิปชฺชติ
สงฺโฆ อาปตฺติโต มุจฺจติ ฯ อภิกฺกนฺตํ วา อภิกฺกมตีติอาทีสุ
วฑฺฒนฺตํ วา อาพาธํ อิทํ นาม เม ปริภุญฺชนฺตสฺส วฑฺฒติ
อิทํ นาม เม ปริภุญฺชนฺตสฺส ปริหายติ อิทํ ปริภุญฺชนฺตสฺส
ติฏฺฐตีติ ยถาภูตํ นาวิกโรตีติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ นาลนฺติ
นปฺปฏิรูโป น ยุตฺโต อุปฏฺฐาตุํ ฯ เภสชฺชํ สํวิธาตุนฺติ เภสชฺชํ
โยเชตุํ อสมตฺโถ โหติ ฯ อามิสนฺตโรติ อามิสํ อสฺส อนฺตรนฺติ
อามิสนฺตโร ฯ อนฺตรนฺติ การณํ วุจฺจติ ฯ อามิสการโณ
ยาคุภตฺตปตฺตจีวรานิ ปตฺเถนฺโต อุปฏฺฐาตีติ อตฺโถ ฯ กาลกเตติ
กาลกิริยาย ฯ คิลานุปฏฺฐากานํ ทาตุนฺติ เอตฺถ อนนฺตรํ
วุตฺตาย กมฺมวาจาย ทินฺนํปิ อปโลเกตฺวา ทินฺนํปิ ทินฺนเมว
โหติ วฏฺฏติ ฯ ยํ ตตฺถ ลหุภณฺฑํ ยํ ตตฺถ ครุภณฺฑนฺติ เอตฺถ
ลหุภณฺฑครุภณฺฑานํ นานากรณํ ปรโต วณฺณยิสฺสาม ฯ
คิลานุปฏฺฐากลาเภ ปน อยํ อาทิโต ปฏฺฐาย วินิจฺฉโย
สเจ สกเล ภิกฺขุสงฺเฆ อุปฏฺฐหนฺเต กาลํ กโรติ สพฺเพปิ
สามิกา ฯ อถ เอกจฺเจหิ วาเร กเต เอกจฺเจหิ วาเร อกเตเยว
กาลํ กโรติ ตตฺถ เอกจฺเจ อาจริยา วทนฺติ สพฺเพปิ
อตฺตโน วาเร สมฺปตฺเต กเรยฺยุํ ตสฺมา สพฺเพปิ สามิโนติ ฯ
เอกจฺเจ วทนฺติ เยหิ ชคฺคิโต เตเยว ลภนฺติ อิตเร น
ลภนฺตีติ ฯ สเจ สามเณเร กาลกเตปิสฺส จีวรํ อตฺถิ คิลานุ-
ปฏฺฐากานํ ทาตพฺพํโน เจ อตฺถิ ยํ อตฺถิ ตํ ทาตพฺพํ
อญฺญสฺมึ ปริกฺขาเร สติ จีวรภาคํ กตฺวา ทาตพฺพํ ฯ ภิกฺขุ
จ สามเณโร จ สเจ สมํ อุปฏฺฐหึสุ สมโก ภาโค
ทาตพฺโพ ฯ อถ สามเณโรว อุปฏฺฐหติ ภิกฺขุสฺส สํวิทหน-
มตฺตเมว โหติ สามเณรสฺส เชฏฺฐโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ
สเจ สามเณโร ภิกฺขุนา อานีตอุทเกน ยาคุํ ปจิตฺวา
ปฏิคฺคาหาปนมตฺตเมว กโรติ ภิกฺขุ อุปฏฺฐหติ ภิกฺขุสฺส
เชฏฺฐโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ พหู ภิกฺขู สพฺเพ สมคฺคา
หุตฺวา อุปฏฺฐหนฺติ สพฺเพสํ สมโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ
โย ปเนตฺถ วิเสเสน อุปฏฺฐหติ ตสฺส วิเสโส ทาตพฺโพ ฯ
เยน ปน เอกทิวสํ คิลานุปฏฺฐากวเสน ยาคุภตฺตํ วา ปจิตฺวา
ทินฺนํ นหานํ วา ปฏิยาทิตํ โสปิ คิลานุปฏฺฐาโก ว ฯ
โย สมีปํ อนาคนฺตฺวาเภสชฺชตณฺฑุลาทีนิปิ เปเสติ อยํ
คิลานุปฏฺฐาโก น โหติ ฯโย ปน ปริเยสิตฺวา คาหาเปตฺวา
อาคจฺฉติ อยํ คิลานุปฏฺฐาโกว เอตสฺสาปิ ทาตพฺโพ ฯ เอโก
วตฺตสีเสน ชคฺคติ เอโก ปจฺจาสาย มตกาเล อุโภปิ
ปจฺจาสึสนฺติ อุภินฺนมฺปิ ทาตพฺพํ ฯ เอโก อุปฏฺฐหิตฺวา
คิลานสฺส วา กมฺเมน อตฺตโน วา กมฺเมน กตฺถจิ คโต
ปุน อาคนฺตฺวา ชคฺคิสฺสามีติ เอตสฺสาปิ ทาตพฺพํ ฯ เอโก
จิรํ อุปฏฺฐหิตฺวา อิทานิ น สกฺโกมีติ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา
คจฺฉติ สเจปิ ตํ ทิวสเมว คิลาโน กาลํ กโรติ อุปฏฺฐากภาโค
น ทาตพฺโพ ฯ คิลานุปฏฺฐาโก นาม คิหี วา โหตุ ปพฺพชิโต
วา อนฺตมโส มาตุคาโมปิ สพฺเพ ภาคํ ลภนฺติ ฯ สเจ
ตสฺส ภิกฺขุโน ปตฺตจีวรมตฺตเมว โหติ อญฺญํ นตฺถิ สพฺพํ
คิลานุปฏฺฐากานํเยว ทาตพฺพํ สเจปิ สหสฺสํ อคฺฆติ ฯ อญฺญํ
ปน พหุมฺปิ ปริกฺขารํ เต น ลภนฺติ สงฺฆสฺเสว โหติ ฯ
อวเสสภณฺฑํ พหุญฺเจว มหคฺฆญฺจ ติจีวรํ อปฺปคฺฆํ ตโต
คเหตฺวา ติจีวรปริกฺขาโร ทาตพฺโพ สพฺพญฺเจตํ สงฺฆิกโต ว
ลพฺภติ สเจ ปน โส ชีวมาโนเยว สพฺพํ อตฺตโน ปริกฺขารํ
นิสฺสชฺชิตฺวา กสฺสจิ อทาสิ โกจิ วา วิสฺสาสํ อคฺคเหสิ
ยสฺส ทินฺนํ เยน จคหิตํ ตสฺเสว โหติ ฯ ตสฺส รุจิยาเอว
คิลานุปฏฺฐากา ลภนฺติ ฯอญฺเญสํ อทตฺวา ทูเร ฐปิตปริกฺขาราปิ
ตตฺถ ตตฺถ สงฺฆสฺเสวโหนฺติ ฯ สเจ ทฺวินฺนํ สนฺตกํ โหติ
อวิภตฺตํ เอกสฺมึ กาลกเต อิตโร สามี ฯ พหุนฺนํปิ สนฺตเก
เอเสว นโย ฯ สพฺเพสุ มเตสุ สงฺฆิกํ โหติ ฯ สเจปิ อวิภชิตฺวา
สทฺธิวิหาริกาทีนํ เทนฺติ อทินฺนเมว โหติ ฯ วิสฺสชฺชิตฺวา
ทินฺนํ ปน สุทินฺนํ ฯ เตสุ มเตสุปิ สทฺธิวิหาริกาทีนํเยว โหติ
น สงฺฆสฺส ฯ

กุสจีราทีสุ อกฺกนาลนฺติ อกฺกนาลมยํ ฯ โปตฺถโกติ มกจิมโย
วุจฺจติ ฯ เสสานิ ปฐมปาราชิกวณฺณนายํ วุตฺตานิ ฯ เตสุ
โปตฺถเกเยว ทุกฺกฏํ เสเสสุ ถุลฺลจฺจยานิ ฯ อกฺกทุสฺสกทลิทุสฺส-
เอรกทุสฺสานิ ปน โปตฺถกคติกาเนว ฯ สพฺพนีลกาทีนิ รชนํ
วเมตฺวา ปน รชิตฺวา ธาเรตพฺพานิ ฯ น สกฺกา เจ โหนฺติ
วเมตุํ ปจฺจตฺถรณานิ วา กาเรตพฺพานิ ทฺวิปฏฺฏจีวรสฺส
วามชฺเฌ ทาตพฺพานิ ฯ เตสํ วณฺณนานตฺตํ อุปาหนาสุ
วุตฺตนยเมว ฯอจฺฉินฺนทส ทีฆทสานิ ทุสฺสานิ ทสานิ ฉินฺทิตฺวา
ธาเรตพฺพานิ ฯ กญฺจุกํ ลภิตฺวา ผาเลตฺวา รชิตฺวา ปริภุญฺชิตุํ
วฏฺฏติ ฯ เวฐเนปิ เอเสว นโย ฯ ติรีฏกํ ปน รุกฺขฉลฺลิมยํ
ตํ ปาทปุญฺฉนํ กาตุํวฏฺฏติ ฯ

ปฏิรูเป คาหเกติ สเจ โกจิ ภิกฺขุ อหํ ตสฺส ภิกฺขุโน
คณฺหามีติ คณฺหาติ ทาตพฺพนฺติ อตฺโถ ฯ เอวเมว เตสุ
เตวีสติยา ปุคฺคเลสุ โสฬส ชนา น ลภนฺติ สตฺต ชนา
ลภนฺตีติ ฯ สงฺโฆ ภิชฺชตีติ ภิชฺชิตฺวา โกสมฺพิกภิกขู วิย เทฺว
โกฏฺฐาสา โหนฺติ ฯ เอกสฺมึ ปกฺเขติ เอกสฺมึ โกฏฺฐาเส
ทกฺขิโณทกญฺจคนฺธาทีนิ จ เทนฺติ เอกสฺมึ จีวรานิ ฯ
สงฺฆสฺเสเวตนฺติ สกลสฺส สงฺฆสฺส ทฺวินฺนํปิ โกฏฺฐาสานํ เอตํ
โหติ คณฺฑึ ปหริตฺวา ทฺวีหิปิ ปกฺเขหิ เอกโต ภาเชตพฺพํ ฯ
ปกฺขสฺเสเวตนฺติ เอวํ ทินฺเน ยสฺส โกฏฺฐาสสฺส อุทกํ ทินฺนํ
ตสฺส อุทกเมว โหติ ยสฺส จีวรํ ทินฺนํ ตสฺเสว จีวรํ ฯ
ยตฺถ ปน ทกฺขิโณทกํ ปมาณํ โหติ ตตฺถ เอโก ปกฺโข
ทกฺขิโณทกสฺส ลทฺธตฺตา จีวรานิ ลภติ เอโก จีวรานเมว
ลทฺธตฺตาติ อุโภหิ เอกโต หุตฺวา ยถาวุฑฺฒํ ภาเชตพฺพํ ฯ
อิทํ กิร ปรสมุทฺเท ลกฺขณนฺติ มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ ตสฺมึเยว
ปกฺเขติ เอตฺถ ปน อิตโร ปกฺโข อนิสฺสโรเยว ฯ จีวรเปสน-
วตฺถูนิ ปากฏาเนว ฯ