ยสฺส ปน ทียติ ตสฺส เยน วิธินา ทาตพฺพํ ตํ
ทสฺเสตุํ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว กฐินํ อตฺถริตพฺพนฺติ อารภิตฺวา
สุณาตุ เม ภนฺเตติอาทิกา ทานกมฺมวาจา ตาว วุตฺตา ฯ
เอวํ ทินฺเน ปน กฐิเน สเจ ตํ กฐินทุสฺสํ นิฏฺฐิตปริกมฺมเมว
โหติ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ นิฏฺฐิตปริกมฺมํ โหติ อหํ
เถโรติ วา พหุสฺสุโตติ วา เอเกนาปิ อกาตุํ น ลพฺภติ
สพฺเพเหว สนฺนิปติตฺวา โธวนสิพฺพนรชนานิ นิฏฺฐเปตพฺพานิ ฯ
อิทํ หิ กฐินวตฺตํ นาม พุทฺธปฺปสตฺถํ อตีเต ปทุมุตฺตโร
หิ ภควา กฐินวตฺตํ อกาสิ ฯ ตสฺส กิร อคฺคสาวโก
สุชาตตฺเถโร นาม กฐินํ คณฺหิ ฯ ตํ สตฺถา อฏฺฐสฏฺฐิยา
ภิกฺขุสตสหสฺเสหิ สทฺธึ นิสีทิตฺวา อกาสิ ฯ

กตปริโยสิตํ ปน กฐินํ คเหตฺวา อตฺถารเกน ภิกฺขุนา
สเจ สงฺฆาฏิยา กฐินํ อตฺถริตุกาโม โหติ โปราณิกา
สงฺฆาฏิ ปจฺจุทฺธริตพฺพา นวา สงฺฆาฏิ อธิฏฺฐาตพฺพา อิมาย
สงฺฆาฏิยา กฐินํ อตฺถรามีติ วาจา ภินฺทิตพฺพาติอาทินา
ปริวาเร วุตฺตวิธาเนน กฐินํ อตฺถริตพฺพํ ฯ อตฺถริตฺวา จ ปน
เตน กฐินตฺถารเกน ภิกฺขุนา สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา เอกํสํ
อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา เอวมสฺส วจนีโย
อตฺถตํ ภนฺเต สงฺฆสฺส กฐินํ ธมฺมิโก กฐินตฺถาโร อนุโมทถาติ
เตหิ อนุโมทเกหิ ภิกฺขูหิ เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา อญฺชลึ
ปคฺคเหตฺวา เอวมสฺส วจนีโย อตฺถตํ อาวุโส สงฺฆสฺส
กฐินํ ธมฺมิโก กฐินตฺถาโร อนุโมทามาติเอวมาทินา ปริวาเร
วุตฺตวิธาเนเนว อนุโมทาเปตพฺพํ อิตเรหิ จ อนุโมทิตพฺพํ ฯ
เอวํ สพฺเพสํ อตฺถตํ โหติ กฐินํ ฯ วุตฺตํ เหตํ ปริวาเร
ทฺวินฺนํ ปุคฺคลานํ อตฺถตํ โหติ กฐินํ อตฺถารกสฺส จ
อนุโมทกสฺส จาติ ฯ ปุนปิ วุตฺตํ น สงฺโฆ กฐินํ อตฺถรติ
น คโณกฐินํ อตฺถรติ ปุคฺคโล กฐินํ อตฺถรติ สงฺฆสฺส
อนุโมทนาย คณสฺส อนุโมทนาย ปุคฺคลสฺส อตฺถารา สงฺฆสฺส
อตฺถตํ โหติกฐินํ คณสฺส อตฺถตํ โหติ กฐินํ ปุคฺคลสฺส
อตฺถตํ โหติ กฐินนฺติ ฯ เอวํ อตฺถเต ปน กฐิเน สเจ
ปน กฐินจีวเรน สทฺธึ อาภตํ อานิสํสํ ทายกา เยน
อมฺหากํ กฐินํ คหิตํ ตสฺเสว เทมาติ เทนฺติ ภิกฺขุสงฺโฆ
อนิสฺสโร ฯ อถ อวิจาเรตฺวาวทตฺวา คจฺฉนฺติ ภิกฺขุสงฺโฆ
อิสฺสโร ตสฺมา สเจ กฐินตฺถารกสฺส เสสจีวรานิปิ ทุพฺพลานิ
โหนฺติ สงฺเฆน อปโลเกตฺวา เตสํปิ อตฺถาย วตฺถานิ
ทาตพฺพานิ ฯ กมฺมวาจา ปน เอกาเยว วฏฺฏติ ฯ อวเสส-
กฐินานิสํสวตฺถานิ วสฺสาวาสิกฏฺฐิติกาย ทาตพฺพานิ ฯ ฐิติกาย
อภาเวน เถราสนโต ปฏฺฐาย ทาตพฺพานิ ฯ ครุภณฺฑํ น
ภาเชตพฺพํ ฯ สเจ ปน เอกสีมาย พหู วิหารา โหนฺติ สพฺเพ
ภิกฺขู สนฺนิปาเตตฺวา เอกตฺถ กฐินํ อตฺถริตพฺพํ วิสุํ วิสุํ
อตฺถริตุํ น วฏฺฏติ ฯ

อิทานิ ยถา จ กฐินํ อตฺถตํ โหติ ยถา จ อนตฺถตํ
ตํ วิธึ วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อตฺถตํ
โหติ กฐินํ เอวํ อนตฺถตนฺติ วตฺวา อกรณียญฺเจว มหาภูมิกญฺจ
อนตฺถตลกฺขณํ ตาว ทสฺเสนฺโต อุลฺลิขิตมตฺเตนาติอาทิเก จตุวีสติ
อากาเร ทสฺเสสิ ตโต ปรํ อตฺถตลกฺขณํ ทสฺเสนฺโต อหเตน
อตฺถตนฺติอาทิเก สตฺตรส อากาเร ทสฺเสสิ ฯ ปริวาเรปิ หิ
จตุวีสติยา อากาเรหิ อนตฺถตํ โหติ กฐินํ สตฺตรสหากาเรหิ
อตฺถตํ โหติ กฐินนฺติ อิทเมว ลกฺขณํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ
อุลฺลิขิตมตฺเตนาติ ทีฆโต จ ปุถุลโต จ ปมาณคหณมตฺเตน ฯ
ปมาณํ หิ คณฺหนฺโต ตสฺส ตสฺส ปเทสสฺส สญฺชานนตฺถํ
นขาทีหิ วา ตํ ปริจฺเฉทํ ทสฺเสนฺโต อุลฺลิขติ นลาฏาทีสุ
วา ฆํสติ ตสฺมา ตํ ปมาณคหณํ อุลฺลิขิตมตฺตนฺติ วุจฺจติ ฯ
โธวนมตฺเตนาติ กฐินทุสฺสโธวนมตฺเตน ฯ จีวรวิจารณมตฺเตนาติ
ปญฺจกํ วา สตฺตกํ วา นวกํ วา เอกาทสกํ วา โหตูติ
เอวํ วิจารณมตฺเตน ฯ เฉทนมตฺเตนาติ ยถาวิจาริตสฺส วตฺถสฺส
เฉทนมตฺเตน ฯ พนฺธนมตฺเตนาติ โมฆสุตฺตกาโรปนมตฺเตน ฯ
โอวฏฺฏิยกรณมตฺเตนาติ โมฆสุตฺตกานุสาเรน ทีฆสิพฺพิตมตฺเตน ฯ (๑)
กณฺฑูสกรณมตฺเตนาติ มุทฺธิยปฏพนฺธนมตฺเตน ฯ ทฬฺหีกมฺมกรณ-
มตฺเตนาติ เทฺว จิมิลิกาโย เอกโต กตฺวา สิพฺพิตมตฺเตน ฯ
อถวา ปฐมจิมิลิกา ฆเฏตฺวา ฐปิตา โหติ กฐินสาฏกํ ตสฺสา
กุจฺฉิสฺมึ จิมิลิกํ กตฺวา สิพฺพิตมตฺเตนาติปิ อตฺโถ ฯ มหาปจฺจริยํ
ปกติจีวรสฺส อุปสฺสยทาเนนาติ วุตฺตํ ฯ กุรุนฺทิยมฺปน ปกติ-
ปฏฺฏพทฺธจีวรํ ทุปฏฺฏํ กาตุํ กุจฺฉิจิมิลิกอลฺลิยาปนมตฺเตนาติ
วุตฺตํ ฯ อนุวาตกรณมตฺเตนาติ ปิฏฺฐิอนุวาตาโรปนมตฺเตน ฯ
ปริภณฺฑกรณมตฺเตนาติ กุจฺฉิอนุวาตาโรปนมตฺเตน ฯ โอวฏฺเฏยฺย-
กรณมตฺเตนาติ อาคนฺตุกปฏาโรปนมตฺเตน ฯ กฐินจีวรโต วา
ปฏํ คเหตฺวา อญฺญสฺมึ กฐินจีวเร ปฏาโรปนมตฺเตน ฯ กมฺพล-
มทฺทน มตฺเตนาติ เอกวารํเยว รชเน ปกฺขิตฺเตน ทนฺตวณฺเณน
ปณฺฑุปลาสวณฺเณน วา ฯ สเจ ปน สกึ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ
วา รตฺตมฺปิ สารุปฺปํ โหติ วฏฺฏติ ฯ นิมิตฺตกเตนาติ อิมินา
ทุสฺเสน กฐินํ อตฺถริสฺสามีติ เอวํ นิมิตฺตกเตน ฯ เอตฺตกเมว
หิ ปริวาเร วุตฺตํ ฯ อฏฺฐกถาสุปน อยํ สาฏโก สุนฺทโร
สกฺกา อิมินา กฐินํ อตฺถริตุนฺติ เอวํ นิมิตฺตกมฺมํ กตฺวา
ลทฺเธนาติ วุตฺตํ ฯ ปริกถากเตนาติ กฐินํ นาม ทาตุํ วฏฺฏติ
กฐินทายโก พหุํ ปุญฺญํ ปสวตีติ เอวํ ปริกถาย อุปฺปาทิเตน ฯ
กฐินํ นาม อติอุกฺกฏฺฐํ วฏฺฏติ มาตรมฺปิ วิญฺญาเปตุํ น
วฏฺฏติ อากาสโต โอติณฺณสทิสเมว วฏฺฏติ ฯ กุกฺกุกเตนาติ
ตาวกาลิเกน ฯ สนฺนิธิกเตนาติ เอตฺถทุวิโธ สนฺนิธิ กรณสนฺนิธิ
จ นิจยสนฺนิธิ จ ฯ ตตฺถ ตทเหว อกตฺวา ฐเปตฺวา กรณํ
กรณสนฺนิธิ นาม ฯ สงฺโฆ อชฺช กฐินทุสฺสํ ลภิตฺวา ปุนทิวเส
เทติ อยํ นิจยสนฺนิธิ นาม ฯ นิสฺสคฺคิเยนาติ รตฺตินิสฺสคฺคิเยน ฯ
ปริวาเรปิ วุตฺตํ นิสฺสคฺคิยํ นาม กยิรมาเน อรุโณ อุทฺริยตีติ ฯ
อกปฺปกเตนาติ อนาทินฺน-กปฺปพินฺทุนา ฯ อญฺญตฺร สงฺฆาฏิยาติ-
อาทีสุ ฐเปตฺวา สงฺฆาฏิ อุตฺตราสงฺคอนฺตรวาสเก อญฺเญน
ปจฺจตฺถรณาทินา อตฺถตํ อนตฺถตํ โหตีติ ฯ อญฺญตฺร ปญฺจเกน
วา อติเรกปญฺจเกน วาติ ปญฺจกานิ วา อติเรกปญฺจกานิ วา
ขณฺฑานิ กตฺวา มหามณฺฑลอฑฺฒ มณฺฑลานิ ทสฺเสตฺวา กเตเนว
วฏฺฏติ ฯ เอวญฺหิ สมณฺฑลีกตํ โหติ ตํ ฐเปตฺวา อญฺเญน
อจฺฉินฺนเกน วา ทฺวิตฺติ จตุกฺขณฺฑเกน วา น วฏฺฏติ ฯ อญฺญตฺร
ปุคฺคลสฺส อตฺถาราติ ปุคฺคลสฺส อตฺถารํ ฐเปตฺวา น อญฺเญน
สงฺฆสฺส วา คณสฺส วา อตฺถาเรน อตฺถตํ โหติ ฯ นิสฺสีมฏฺโฐ
อนุโมทตีติ พหิอุปจาร สีมาย ฐิโต อนุโมทติ ฯ อหเตนาติ
อปริภุตฺเตน ฯ อหตกปฺเปนาติ อหตสทิเสน เอกวารํ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ
วา โธเตน ฯ ปิโลติกายาติ คตวตฺถุกสาฏเกน ฯ ปํสุกูเลนาติ
เตวีสติยา เขตฺเตสุ อุปฺปนฺนปํสุกูเลน ฯ ปํสุกูลิยภิกฺขุนา โจลก-
ภิกฺขํ อาหิณฺฑิตฺวา ลทฺธโจลเกหิ กตจีวเรนาติ กุรุนฺทีมหา-
ปจฺจรีสุ วุตฺตํ ฯ อาปณิเกนาติ อาปณทฺวาเร ปติตปิโลติกํ
คเหตฺวา กฐินตฺถาย เทติ เตนาปิ วฏฺฏตีติ อตฺโถ ฯ เสสํ
วุตฺตวิปลฺลาเสน เวทิตพฺพํ ฯ อิมสฺมึ ปน ฐาเน สห กฐินสฺส
อตฺถารา กตี ธมฺมา ชายนฺตีติอาทิ พหูสุอฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ
ตํ สพฺพํ ปริวาเร ปาลึ อารูฬฺหเมว ตสฺมา ตตฺถ
อาคตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ น หิ เตน อิธ อวุจฺจมาเนน
กฐินตฺถารสฺส กิญฺจิ ปริหายติ ฯ

เอวํ กฐินตฺถารํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ อุพฺภารํ ทสฺเสตุํ
กถญฺจ ภิกฺขเว อุพฺภตํ โหติ กฐินนฺติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ
มาติกาติ มาตโร ชเนตฺติโยติ อตฺโถ ฯ กฐินุพฺภารํ หิ
เอตา อฏฺฐ ชเนตฺติโย ฯ ตาสุ ปกฺกมนํ อนฺโต อสฺสาติ
ปกฺกมนนฺติกา ฯ เอวํ เสสาปิ เวทิตพฺพา ฯ น ปจฺเจสฺสนฺติ
น ปุน อาคมิสฺสํ ฯ เอตสฺมึ ปน ปกฺกมนนฺติเก กฐินุทฺธาเร
ปฐมํ จีวรปลิโพโธ ฉิชฺชติ ปจฺฉา อาวาสปลิโพโธ เอวํ
ปกฺกมโต หิ จีวรปลิโพโธ อนฺโตสีมายเมว ฉิชฺชติ อาวาส-
ปลิโพโธ สีมาติกฺกเม ฯ วุตฺตมฺปิ เจตํ ปริวาเร
ปกฺกมนนฺติโก กฐินุทฺธาโร วุตฺโต อาทิจฺจพนฺธุนา
เอตญฺจาหํ วิสฺสชฺชิสฺสํ จีวรปลิโพโธ ปฐมํ ฉิชฺชติ
ปจฺฉา อาวาสปลิโพโธ ฉิชฺชตีติ ฯ
จีวรํ อาทายาติ อกตจีวรํ อาทาย ฯ พหิสีมาคตสฺสาติ
อญฺญํสามนฺตํ วิหารํ คตสฺส ฯ เอวํ โหตีติ ตสฺมึ วิหาเร
เสนาสนผาสุกํ วา สหายสมฺปตฺตึ วา ทิสฺวา เอวํ โหติ ฯ
เอตสฺมึ ปนนิฏฺฐานนฺติเก กฐินุทฺธาเร อาวาสปลิโพโธ ปฐมํ
ฉิชฺชติ โส หิ น ปจฺเจสฺสนฺติ จิตฺเต อุปฺปนฺนมตฺเตว
ฉิชฺชติ ฯ วุตฺตมฺปิ เจตํ
นิฏฺฐานนฺติโก กฐินุทฺธาโร วุตฺโต อาทิจฺจพนฺธุนา
เอตญฺจาหํ วิสฺสชฺชิสฺสํ อาวาสปลิโพโธ ปฐมํ ฉิชฺชติ
จีวเร นิฏฺฐิเต จีวรปลิโพโธ ฉิชฺชตีติ ฯ
เอเตน นเยน เสสมาติกาวิภชฺชเนปิ อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ
อยํ ปเนตฺถ วิเสโส สนฺนิฏฺฐานนฺติเก เทฺวปิ ปลิโพธา เนวิมํ
จีวรํ กาเรสฺสํ น ปจฺเจสฺสนฺติ จิตฺเต อุปฺปนฺนมตฺเตเยว
เอกโต ฉิชฺชนฺติ ฯ วุตฺตญฺเหตํ
สนฺนิฏฺฐานนฺติโก กฐินุทฺธาโร วุตฺโต อาทิจฺจพนฺธุนา
เอตญฺจาหํ วิสฺสชฺชิสฺสํ เทฺว ปลิโพธา อปุพฺพํ อจริมํ ฉิชฺชนฺตีติฯ
เอวํ สพฺพกฐินุทฺธาเรสุ ปลิโพธุปจฺเฉโท เวทิตพฺโพ ฯ โส
ปน ยสฺมา อิมินา จ วุตฺตนเยน ปริวาเร จ อาคตภาเวน
สกฺกา ชานิตุํ ตสฺมา วิตฺถารโต น วุตฺโต ฯ อยมฺปเนตฺถ
สงฺเขโป นาสนนฺติเก อาวาสปลิโพโธ ปฐมํ ฉิชฺชติ จีวเร
นฏฺเฐ จีวรปลิโพโธ ฉิชฺชติ ฯ สวนนฺติเก จีวรปลิโพโธ
ปฐมํ ฉิชฺชติ ตสฺส สห สวเนน อาวาสปลิโพโธ ฉิชฺชติ ฯ
อาสาวจฺเฉทิเก อาวาส ปลิโพโธ ปฐมํ ฉิชฺชติ จีวราสาย
อุปจฺฉินฺนาย จีวรปลิโพโธฉิชฺชติ ฯ อยมฺปน ยสฺมา อนาสาย
ลภติ อาสาย น ลภติ ตสฺส เอวํ โหติ อิเธวิมํ จีวรํ
กาเรสฺสํ น ปจฺเจสฺสนฺติอาทินา นเยน อิตเรหิ อุทฺธาเรหิ
สทฺธึ โวมิสฺสกเทสนาเนกปฺปเภโท โหติตสฺมา ปรโต วิสุํ
วิตฺถาเรตฺวา วุตฺโต อิธ น วุตฺโต ฯ อิธ ปน สวนนฺติกสฺส
อนนฺตรํ สีมาติกฺกนฺติโก วุตฺโต ฯ ตตฺถ จีวร ปลิโพโธ ปฐมํ
ฉิชฺชติ ตสฺส พหิสีเม อาวาสปลิโพโธ ฉิชฺชติ ฯ สหุพฺภาเร
เทฺว ปลิโพธา อปุพฺพํ อจริมํ ฉิชฺชนฺติ ฯ เอวํ อาทายวาเร
สตฺต กฐินุทฺธาเร ทสฺเสตฺวา ปุน สมาทายวาเรปิ วิปฺปกต-
จีวรสฺสอาทายสมาทายวาเรสุปิ ยถาสมฺภวํ เตเยว ทสฺสิตา ฯ
ตโต ปรํ อนฺโตสีมายํ ปจฺเจสฺสํ น ปจฺเจสฺสนฺติ อิมํ
วิธึ อนามสิตฺวาว น ปจฺเจสฺสนฺติ อิมเมว อามสิตฺวา ว
อนธิฏฺฐิเตนาติอาทินา นเยน จ เย เย ยุชฺชนฺติ เต เต
ทสฺสิตา ฯ ตโต ปรํ จีวราสาย ปกฺกมตีติอาทินา นเยน
อิตเรหิ สทฺธึ โวมิสฺสกนเยน อเนกกฺขตฺตุํ อาสาวจฺเฉทิกํ
ทสฺเสตฺวา ปุน ทิสํคมิยวเสน จ ผาสุวิหาริกวเสน จ
นิฏฺฐานนฺติกาทีสุ ยุชฺชมานา กฐินุทฺธารา ทสฺสิตา ฯ เอวํ
ปเภทโต กฐินุทฺธารํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ เย เย เตน เตน
กฐินุทฺธาเรน ปลิโพธา ฉิชฺชนฺตีติ วุตฺตา เตสํ เตสํ ปฏิปกฺเข
ทสฺเสนฺโต เทฺวเม ภิกฺขเว กฐินสฺส ปลิโพธาติอาทิมาห ฯ
ตตฺถ จตฺเตนาติ เยน จตฺเตน โส อาวาโส จตฺโต โหติ
ตํ จตฺตํ นาม เตน จตฺเตน ฯ วนฺตมุตฺเตสุปิ เอเสว นโย ฯ
เสสํ สพฺพตฺถ
อุตฺตานเมวาติ ฯ
กฐินกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ
_________________________

จีวรกฺขนฺธกวณฺณนา
จีวรกฺขนฺธเก ฯ ปทกฺขาติ เฉกา กุสลา ฯ อภิสฏาติ
อภิคตา ฯ เกหิ อภิคตา ฯ อตฺถิเกหิ มนุสฺเสหิ ฯ กรณตฺเถ
ปน สามีวจนํ กตฺวา อตฺถิกานํ อตฺถิกานํ มนุสฺสานนฺติ
วุตฺตํ ฯ ปญฺญาสาย จ รตฺตึ คจฺฉตีติ ปญฺญาสกหาปเณ
คเหตฺวา จ รตฺตึ รตฺตึ คจฺฉติ ฯ เนคโมติ กุฏุมฺพิกคโณ ฯ
สาลวตึ กุมารึ คณิกํ วุฏฺฐาเปสีติ นาครา เทฺว สตสหสฺสานิ
ราชา ตีณิ สตสหสฺสานิ อญฺญญฺจ อารามุยฺยานวาหนาทิ-
ปริจฺเฉทํ ทตฺวา วุฏฺฐเปสุํ คณิกฏฺฐาเนฐเปสุนฺติ อตฺโถ ฯ
ปฏิสเตน จ รตฺตึ คจฺฉตีติ รตฺตึ รตฺตึ ปฏิสเตน คจฺฉติ ฯ
คิลานํ ปฏิเวเทยฺยนฺติ คิลานภาวํ ชานาเปยฺยํ ฯ กตฺตรสุปฺเปติ
ชิณฺณสุปฺเป ฯ (ทิสาปาโมกฺโขติ สพฺพทิสาสุ วิทิโต ปากโฏ
ปธาโน วาติ อตฺโถ ฯ) กา เม เทว มาตาติ กสฺมา
ปุจฺฉิ ฯ ตํ กิร อญฺเญ ราชทารกา กีฬนฺตา กลเห อุฏฺฐิเต
นิมฺมาติโก นิพฺปิติโกติ วทนฺติ ยถา จ อญฺเญสํ ทารกานํ
ฉณาทีสุ จูฬมาตามหามาตาทโย กิญฺจิ กิญฺจิ ปณฺณาการํ
เปเสนฺติ ตถาตสฺส น โกจิ กิญฺจิ เปเสสิ ฯ อิติ โส
ตํ สพฺพํ จินฺเตตฺวา นิมฺมาติโก เยว นุโข อหนฺติ ชานนตฺถํ
กา เทว มาตา โก ปิตาติ ปุจฺฉิ ฯ ยนฺนูนาหํ สิปฺปนฺติ
ยนฺนูนาหํ เวชฺชสิปฺปํ สิกฺเขยฺยนฺติ จินฺเตสิ ฯ ตสฺส กิร
เอตทโหสิ อิมานิ โข หตฺถิอสฺสสิปฺปาทีนิ ปรูปฆาตปฏิ-
สํยุตฺตานิ เวชฺชสิปฺปํ เมตฺตาปุพฺพภาคํ สตฺตานํ หิตปฏิสํยุตฺตนฺติ
ตสฺมา เวชฺช สิปฺปเมว สนฺธาย ยนฺนูนาหํ สิปฺปํ สิกฺเขยฺยนฺติ
จินฺเตสิ ฯ อปิจายํ อิโต กปฺปสตสหสฺสสฺส อุปริ ปทุมุตฺตรสฺส
ภควโต อุปฏฺฐากํ พุทฺธุปฏฺฐาโก อยนฺติ จตุปริสพฺภนฺตเร
ปตฺถตคุณํ เวชฺชํ ทิสฺวา อโหวตาหมฺปิ เอวรูปํ ฐานนฺตรํ
ปาปุเณยฺยนฺติ จินฺเตตฺวา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุ-
สงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา ภควนฺตํ วนฺทิตฺวา อหมฺปิ ภควา
ตุมฺหากํ อุปฏฺฐาโก อสุกเวชฺโช วิย อนาคเต พุทฺธุปฏฺฐาโก
ภเวยฺยนฺติ ปตฺถนมกาสิ ฯ ตาย ปุริมปตฺถนาย โจทิยมาโนเปส
เวชฺชสิปฺปเมว สนฺธาย ยนฺนูนาหํ สิปฺปํ สิกฺเขยฺยนฺติ จินฺเตสิ ฯ
ตสฺมิญฺจ สมเย ตกฺกสิลกา วาณิชา อภยราชกุมารํ ทสฺสนาย
อคมํสุ ฯ เต ชีวโก กุโต ตุมฺเห อาคตาติ ปุจฺฉิ ฯ ตกฺกสิลาโตติ
วุตฺโต อตฺถิ ตตฺถ เวชฺชสิปฺปาจริโยติ ปุจฺฉิตฺวา อาม กุมาร
ตกฺกสิลายํ ทิสาปาโมกฺโข เวชฺโช ปฏิวสตีติ สุตฺวา เตนหิ
ยทาคจฺฉถ มยฺหํ อาโรเจยฺยาถาติ อาห ฯ เต ตถา กรึสุ ฯ
โส ปิตรํ อนาปุจฺฉิตฺวา เตหิ สทฺธึ ตกฺกสิลํ อคมาสิ ฯ
เตน วุตฺตํ อภยราชกุมารํ อนาปุจฺฉาติอาทิ ฯ อิจฺฉามหํ อาจริย
สิปฺปํ สิกฺขิตุนฺติ ตํ กิร อุปสงฺกมนฺตํ ทิสฺวา โส เวชฺโช
โกสิ ตฺวํ ตาตาติ ปุจฺฉิ ฯ โส พิมฺพิสารมหาราชสฺส นตฺตา
อภยกุมารสฺส ปุตฺโตมฺหีติ อาห ฯ กสฺมา ปนาสิ ตาต
อิธาคโตติ ฯ ตโต โส ตุมฺหากํ สนฺติเก สิปฺปํ สิกฺขิตุนฺติ
วตฺวา อิจฺฉามหํ อาจริย สิปฺปํ สิกฺขิตุนฺติ อาห ฯ พหุญฺจ
คณฺหาตีติ ยถา อญฺเญ ขตฺติยราชกุมาราทโย อาจริยสฺส ธนํ
ทตฺวา กิญฺจิ กมฺมํ อกตฺวา สิปฺปํ สิกฺขนฺติเยว น โส
เอวํ ฯ โส ปน กิญฺจิ ธนํ อทตฺวา ธมฺมนฺเตวาสิโกว หุตฺวา
เอกํ กาลํ อุปชฺฌายสฺส กมฺมํ กโรติ เอกํ กาลํ สิกฺขติ ฯ เอวํ
สนฺเตปิ อภินีหารสมฺปนฺโน กุลปุตฺโต อตฺตโน เมธาวิตาย
พหุญฺจ คณฺหาติ ลหุญฺจ คณฺหาติ สุฏฺฐุ จ อุปธาเรติ
คหิตญฺจสฺส น ปมุสฺสติ ฯ สตฺต จ เม วสฺสานิ อธียนฺตสฺส
นยิมสฺส สิปฺปสฺส อนฺโต ปญฺญายตีติ เอตฺถ อยํ กิร
ชีวโก ยตฺตกํ อาจริโย ชานาติ ยํ อญฺเญ โสฬสหิ
วสฺเสหิ อุคฺคณฺหนฺติ ตํ สพฺพํ สตฺตหิ วสฺเสหิ อุคฺคเหสิ ฯ
สกฺกสฺส ปน เทวรญฺโญ เอตทโหสิ อยํ พุทฺธานํ อุปฏฺฐาโก
อคฺควิสฺสาสิโก ภวิสฺสติ หนฺท นํ เภสชฺชโยชนํ สิกฺขาเปมีติ ฯ
อาจริยสฺส สรีเร อชฺฌาวสิตฺวา ยถา ฐเปตฺวา กมฺมวิปากํ
อวเสสโรคํ เอเกเนว เภสชฺชโยเคน ติกิจฺฉิตุํ สกฺโกติ ตถา
นํ เภสชฺชโยชนํ สิกฺขาเปสิ ฯ โส ปน อาจริยสฺส สนฺติเก
สิกฺขามีติ มญฺญติ ตสฺมา สมตฺโถ อิทานิ ชีวโก ติกิจฺฉิตุนฺติ
สกฺเกน วิสฺสฏฺฐมตฺโต เอวํ จินฺเตตฺวา อาจริยํ ปุจฺฉิ ฯ อาจริโย
ปน น อิมินา มมานุภาเวน อุคฺคหิตํ เทวตานุภาเวน
อุคฺคหิตนฺติ ญตฺวาว เตนหิ ภเณติอาทิมาห ฯ สมนฺตา โยชนํ
อาหิณฺฑนฺโตติ ทิวเส ทิวเส เอเกเกน ทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา
จตฺตาโร ทิวเส อาหิณฺฑนฺโต ฯ ปริตฺตํ ปาเถยฺยํ อทาสีติ
อปฺปมตฺตกํ อทาสิ ฯ กสฺมา ฯ ตสฺส กิร เอตทโหสิ อยํ
มหากุลสฺส ปุตฺโต คตมตฺโตเยว ปิตุปิตามหานํ สนฺติกา
มหาสกฺการํ ลภิสฺสติ ตโตมยฺหํ วา สิปฺปสฺส วา คุณํ
น ชานิสฺสติ อนฺตรามคฺเค ปนขีณปาเถยฺโย สิปฺปํ
ปโยเชตฺวา อวสฺสํ มยฺหญฺจ สิปฺปสฺส จ คุณํ ชานิสฺสตีติ
ปริตฺตํ ทาเปสิ ฯ ปสเตนาติ เอกหตฺถปูเฏน ฯ ปิจุนาติ กปฺปาส-
ปฏเลน ฯ ยตฺร หิ นามาติ ยา นาม ฯ กิมฺปิมายนฺติ กิมฺปิ
เม อยํ ฯ สพฺพาลงฺการํ ตุยฺหํ โหตูติ ราชา กิร สเจ
อิมํ คณฺหิสฺสติ ปมาณยุตฺเต ฐาเน ตํ ฐเปสฺสามิ สเจ น
คณฺหิสฺสติ อพฺภนฺตริกํ นํ วิสฺสาสิกํ กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา
เอวมาห ฯ อภยราชกุมารสฺสาปิ นาฏกานมฺปิ จิตฺตํ อุปฺปชฺชิ
อโห วต น คณฺเหยฺยาติ ฯ โสปิ เตสํ จิตฺตํ ญตฺวา วิย
อิทํเม เทว อยฺยิกานํ อาภรณํ น ปนิทํ มยฺหํ คณฺหิตุํ
ปฏิรูปนฺติ วตฺวา อลํ เทวาติอาทิมาห ฯ ราชา ปสนฺโน
สพฺพาลงฺการ สมฺปนฺนํ เคหญฺจ อมฺพวนุยฺยานญฺจ อนุสํวจฺฉรํ
สตสหสฺสอุฏฺฐานกํ คามญฺจ มหาสกฺการญฺจ ทตฺวา เตนหิ
ภเณติอาทิมาห ฯ อธิการํ เม เทโว สรตูติ กตสฺส อุปการํ
สรตูติ อตฺโถ ฯ สีสจฺฉวึ อุปฺปาเฏตฺวาติ สีสจมฺมํ อปเนตฺวา ฯ
สิพฺพินึ วินาเมตฺวาติ สิพฺพินึ วิวริตฺวา ฯ สกฺขสิ ปน ตฺวํ
คหปตีติ กสฺมา อาห ฯ อิริยปถสมฺปริวตฺตเนน กิร มตฺถลุงฺค
น สณฺฐาติ ตสฺส จตีหิ สตฺตาเหหิ นิจฺจลสฺส นิปนฺนสฺส
มตฺถลุงฺคํ สณฺฐหิสฺสตีติ ญตฺวา อปฺเปวนาม สตฺต สตฺต มาเส
ปฏิชานิตฺวา สตฺต สตฺต ทิวเสปิ นิปชฺเชยฺยาติ เอวมาห ฯ
เตเนว ปรโต วุตฺตํ อปิจ ปฏิกจฺเจวาสิ มยา ญาโตติ ฯ
นาหํ อาจริย สกฺโกมีติ ตสฺส กิร สรีเร มหาทาโห อุปฺปชฺชิ
ตสฺสา เอวมาห ฯ ตีหิ สตฺตาเหนาติตีหิ ปสฺเสหิ เอเกเกน
สตฺตาเหน ฯ ชนํ อุสฺสาเรตฺวาติ ชนํนีหราเปตฺวา ฯ

เชคุจฺฉํ เม สปฺปีติ อยํ กิร ราชา วิจฺฉิกสฺส ชาโต
วิจฺฉิกวิสปฏิฆาตาย จ สปฺปิ เภสชฺชํ โหติ วิจฺฉิกานํ
ปฏิกฺกูลํ ตสฺมา เอวมาห ฯ อุทฺเทกํ ทสฺสตีติ อุคฺคารํ
ทสฺสติ ฯ ปญฺญาสโยชนิกา โหตีติ ปญฺญาสโยชนานิ คนฺตุํ
สมตฺถา โหติ ฯ น เกวลญฺจสฺส รญฺโญ หตฺถินีเยว นาฬาคิริ
นาม หตฺถี โยชนสตํ คจฺฉติ เวลุกณฺโณ จ มุญฺชเกโส
จาติ เทฺว อสฺสา วีสโยชนสตํ คจฺฉนฺติ กาโก นาม ทาโส
สฏฺฐี โยชนานิ คจฺฉติ ฯ เอกสฺส กิร กุลปุตฺตสฺส อนุปฺปนฺเน
พุทฺเธ เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ นิสินฺนสฺส ปจฺเจกพุทฺโธ ทฺวาเร ฐตฺวา
อคมาสิ ฯ ตสฺเสโก ปุริโส ปจฺเจกพุทฺโธ อาคนฺตฺวา คโตติ
อาโรเจสิ ฯ โส สุตฺวา คจฺฉ เวเคน ปตฺตํ อาหราติ
อาหราเปตฺวา อตฺตโน สชฺชิตภตฺตํ สพฺพํ ทตฺวา เปเสสิ ฯ
อิตโร ตํ นีหริตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส หตฺเถ ฐเปตฺวา อหํ
ภนฺเต ตุมฺหากํ กเตน อิมินา กายเวยฺยาวฏิเกน ยตฺถ ยตฺถ
นิพฺพตฺตามิ วาหนสมฺปนฺโน โหมีติ ปตฺถนํ อกาสิ ฯ โส
อยํ เอตรหิ ปชฺโชโต นาม ราชา ชาโต ตาย ปตฺถนาย
อยํ วาหนสมฺปตฺติ ฯ นเขน เภสชฺชํ โอลุมฺเปตฺวาติ นเขน
เภสชฺชํ โอทหิตฺวา ปกฺขิปิตฺวาติ อตฺโถ ฯ สปฺปึ ปาเยตฺวาติ
สปฺปิญฺจ ปาเยตฺวา ปริจาริกานญฺจ อาหารวิธึ อาจิกฺขิตฺวา ฯ
นิจฺฉาเรสีติ วิเรเจสิ ฯ สิเวยฺยกนฺนาม อุตฺตรกุรูสุ สิวตฺถิกํ
อวมงฺคลวตฺถํ ฯ ตตฺถ กิร มนุสฺสา มตํ เตเนว วตฺเถน เวเฐตฺวา
นิกฺขิปนฺติ ฯ ตํ มํสเปสีติ สลฺลกฺเขตฺวา หตฺถิโสณฺฑสกุณา
อุกฺขิปิตฺวา นีหริตฺวา หิมวนฺตกูเฏ ฐเปตฺวา วตฺถํ อปเนตฺวา
ขาทนฺติ ฯ อถวนจรกา วตฺถํ ทิสฺวา รญฺโญ อาหรนฺติ ฯ
เอวมิทํ ปชฺโชเตน ลทฺธํ โหติ ฯ สิวิรฏฺเฐ กุสลา อิตฺถิโย
ตีหิ อํสูหิ สุตฺตํ กนฺตนฺติ เตน สุตฺเตน วายิตวตฺถํ เอตนฺติปิ
วทนฺติ ฯ

สิเนเหถาติ กึ ปน ภควโต กาโย ลูโข น ลูโข ฯ
ภควโต หิ อาหาเร สทา เทวตา ทิพฺโพชํ ปกฺขิปนฺติ
สิเนหปานมฺปน สพฺพตฺถ โทเส เตเมติ สิรา มุทุกา กโรติ
เตนายํ เอวมาห ฯ ตีณิ อุปฺปลหตฺถานีติ เอกํ อุปฺปลหตฺถํ
โอฬาริกโทสหรณตฺถํ เอกํ มชฺฌิมโทสหรณตฺถํ เอกํ สุขุมโทส-
หรณตฺถํ ฯ น จิรสฺเสว ปกตตฺโตอโหสีติ เอวํ ปกตตฺเต
ปน กาเย นาครา ทานํ สมฺปาเทสุํ ฯ ชีวโก อาคนฺตฺวา
ภควนฺตํ เอตทโวจ ภควา อชฺช นาครา ตุมฺหากํ ทานํ
ทาตุกามา อนฺโตคามํ ปิณฺฑาย ปวิสถาติ ฯมหาโมคฺ-
คลฺลานตฺเถโร จินฺเตสิ กุโต นุโข อชฺช ภควโต
ปฐมปิณฺฑปาโต ลทฺธธ วฏฺฏตีติ ฯ ตโต จินฺเตสิ โสโณ
เสฏฺฐิปุตฺโต เขตฺตปริกมฺมโต ปฏฺฐาย อญฺเญหิ อสาธารณานํ
ขีโรทกเสจนสํวฑฺฒานํ คนฺธสาลีนํ โอทนํ ภุญฺชติ ตโต
ภควโตปิณฺฑปาตํ อาหริสฺสามีติ อิทฺธิยา คนฺตฺวา ตสฺส
ปาสาทตเล อตฺตานํ ทสฺเสสิ ฯ โส เถรสฺส ปตฺตํ คเหตฺวา
ปณีตํ ปิณฺฑปาตํ อทาสิเถรสฺส จ คมนาการํ ทิสฺวา
ภุญฺชถ ภนฺเตติ อาห ฯ เถโร ตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ ภุญฺชถ
ภนฺเต อหํ อญฺญํ ภควโต ทสฺสามีติ เถรํ โภเชตฺวา คนฺเธหิ
ปตฺตํ อุพฺพตฺติตฺวา ปิณฺฑปาตํ อทาสิ ฯ ตํ เถโร อาหริตฺวา
ภควโต อทาสิ ฯ ราชาปิ โข พิมฺพิสาโร อชฺช ภควา
กึ ภุญฺชิสฺสตีติ วิหารํ อาคนฺตฺวา ปวิสมาเนว ปิณฺฑปาตคนฺธํ
ฆายิตฺวา ภุญฺชิตุกาโม อโหสิ ฯ ภควโต จ ทฺวีสุเยว
ปิณฺฑปาเตสุ ภาชนคเตสุ เทวตา โอชํ ปกฺขิปึสุ ยญฺจ
สุชาตา อทาสิ ยญฺจ ปรินิพฺพานกาเล จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต
อญฺเญสุ กวเฬ กวเฬ ปกฺขิปนฺติ ตสฺมา ภควา รญฺโญ
อิจฺฉํ ชานิตฺวา อปกฺขิตฺโตชเมว โถกํ ปิณฺฑปาตํ รญฺโญ
ทาเปสิ ฯ โส ปริภุญฺชิตฺวา ปุจฺฉิ กึ ภนฺเต อุตฺตรกุรุโต
อาภตํ โภชนนฺติ ฯ น มหาราช อุตฺตรกุรุโต อปิจ โข
ตเวว รฏฺฐวาสิโน คหปติปุตฺตสฺส โภชนํ เอตนฺติ วตฺวา
โสณสฺส สมฺปตฺตึ อาจิกฺขิ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา โสณํ ทฏฺฐุกาโม
หุตฺวา จมฺมกฺขนฺธเก วุตฺตนเยน อสีติยา กุลปุตฺตสหสฺเสหิ
สทฺธึ โสณสฺส อาคมนํ อกาสิ ฯ เต ภควโต ธมฺมเทสนํ
สุตฺวา โสตาปนฺนา ชาตา ฯ โสโณ ปน ปพฺพชิตฺวา อรหตฺเต
ปติฏฺฐิโต ฯ ภควาปิ เอตทตฺถเมว รญฺโญ ปิณฺฑปาตํ ทาเปสิ ฯ
เอวํ กตภตฺตกิจฺเจ ภควติ อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ ตํ
สิเวยฺยกํ ทุสฺสยุคํ อาทาย ฯเปฯ เอตทโวจ ฯ อติกฺกนฺตวราติ
เอตฺถ วินิจฺฉโย มหาขนฺธเก วุตฺตนเยเนวเวทิตพฺโพ ฯ ภควา
ภนฺเต ปํสุกูลิโก ภิกฺขุสงฺโฆ จาติ ภควโตหิ พุทฺธตฺตปฺปตฺติโต
ปฏฺฐาย ยาว อิทํ วตฺถุํ เอตฺถนฺตเร วีสติ วสฺสานิ น
โกจิ ภิกฺขุ คหปติจีวรํ สาทิยิ สพฺเพ ปํสุกูลิกาว อเหสุํ
เตนายเมวมาห ฯ คหปติจีวรนฺติ คหปตีหิ ทินฺนจีวรํ ฯ
ธมฺมิยา กถายาติ วตฺถทานานิสํสปฏิสํยุตฺตาย กถาย ฯ อิตรีตเรนาปีติ
อปฺปคฺเฆนปิ มหคฺเฆนปิ เยน เกนจีติ อตฺโถ ฯ ปาวาโรติ
สโลมโก กปฺปาสิกปาวาโร ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว โกชวนฺติ
เอตฺถ ปกติโกชวเมว วฏฺฏติ มหาปิฏฺฐิยโกชวํ น วฏฺฏติ ฯ
โกชวนฺติอุณฺณามโย ปาวารสทิโส ฯ

กาสิราชาติ กาสีนํ ราชา ปเสนทิสฺส เอกปิติกภาตา
เอส ฯ อฑฺฒกาสิยนฺติ เอตฺถ กาสีติ สหสฺสํ วุจฺจติ ตํอคฺฆนโก
กาสิโย อยมฺปน ปญฺจสตานิ อคฺฆติ ตสฺมา อฑฺฒกาสิโยติ
วุตฺโต เตเนวาห อุปฑฺฒกาสีนํ ขมมานนฺติ ฯ อุจฺจาวจานีติ
สุนฺทรานิ จ อสุนฺทรานิ จ ฯ ภงฺคนฺนาม โขมอาทีหิ ปญฺจหิ
สุตฺเตหิ มิสฺเสตฺวา กตํ ฯ วากมยเมวาติปิ วทนฺติ ฯ เอกํเยว
ภควตา จีวรํ อนุญฺญาตํ น เทฺวติ เต กิร อิตรีตเรน
จีวเรนาติเอกสฺส คหปติเกน วา ปํสุกูเลน วาติ เอวํ อตฺถํ
สลฺลกฺขยึสุ ฯ นาคเมสุนฺติ ยาว เต สุสานโต อาคจฺฉนฺติ
ตาว เต น อจฺฉึสุ ปกฺกมึสุเยว ฯ นากามา ภาคํ ทาตุนฺติ
น อนิจฺฉาย ทาตุํ ยทิปน อิจฺฉนฺติ ทาตพฺโพ ฯ
อาคเมสุนฺติ อุปจาเร อจฺฉึสุ ฯเตน ภควา อาห อนุชานามิ
ภิกฺขเว อาคเมนฺตานํ อกามา ภาคํ ทาตุนฺติ ฯ ยทิ ปน
มนุสฺสา อิธาคตาเอว คณฺหนฺตูติเทนฺติ สญฺญาณํ วา
กตฺวา คจฺฉนฺติ สมฺปตฺตา คณฺหนฺตูติ สมฺปตฺตานํ สพฺเพสมฺปิ
ปาปุณนฺติ ฯ สเจ ฉฑฺเฑตฺวา คตา เยน คหิตํ โส เอว
สามี ฯ สทิสา โอกฺกมึสูติ สพฺเพ โอกฺกมึสุ เอกทิสาย วา
โอกฺกมึสูติ อตฺโถ ฯ เต กติกํกตฺวาติ ลทฺธปํสุกูลํ สพฺเพสํ
ภาเชตฺวา คณฺหิสฺสามาติ พหิเยว กติกํ กตฺวา ฯ
โย น ฉนฺทาคตึ คจฺฉตีติอาทีสุ จีวรปฏิคฺคาหเกสุ ปจฺฉา
อาคตานมฺปิ อตฺตโน ญาตกาทีนํ ปฐมตรํ ปฏิคฺคณฺหนฺโต วา
เอกจฺจสฺมึ เปมํ ทสฺเสตฺวา คณฺหนฺโต วา โลภปกติตาย อตฺตโน
ปริณาเมนฺโต วา ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ โย ปฐมตรํ
อาคตสฺสาปิ โกธวเสน ปจฺฉา คณฺหนฺโต วา ทุคฺคตมนุสฺเสสุ
อวณฺณํ กตฺวาคณฺหนฺโต วา กึ โว ฆเร ฐปิโตกาโส
นตฺถิ ตุมฺหากํ สนฺตกํ คเหตฺวา คจฺฉถาติ เอวํ สงฺฆสฺส
ลาภนฺตรายํ กโรนฺโตวา โทสาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ โย
ปน มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อยํ โมหาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ
ปจฺฉา อาคตานมฺปิ อิสฺสรานํ ภเยน ปฐมตรํ ปฏิคฺคณฺหนฺโต
วา จีวรปฏิคฺคาหกฏฺฐานนฺตรเมตํภาริยนฺติ สนฺตสนฺโต วา
ภยาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ มยา อิทญฺจิทญฺจ คหิตํ อิทญฺจ
น คหิตนฺติ ชานนฺโต คหิตาคหิตญฺจ ชานาติ นาม ฯ ตสฺมา
โย น ฉนฺทาคติอาทิวเสน คจฺฉติ ญาตกอญฺญาตกอฑฺฒ-
ทุคฺคเตสุ วิเสสํ อกตฺวา อาคตปฏิปาฏิยา คณฺหาติ สีลา-
จารปฏิปตฺติสํยุตฺโต โหติ สติมา เมธาวี พหุสฺสุโต สกฺโกติ
ทายกานํ วิสฺสฏฺฐาย วาจาย ปริมณฺฑเลหิ ปทพฺยญฺชเนหิ
อนุโมทนํกโรนฺโต ปสาทํ ชเนตุํ เอวรูโป สมฺมนฺนิตพฺโพติ ฯ
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว สมฺมนฺนิตพฺโพติ เอตฺถ ปน เอตาย
ยถาวุตฺตาย กมฺมวาจายปิ อปโลกเนนปิ อนฺโตวิหาเร สพฺพ-
สงฺฆมชฺเฌปิ ขณฺฑสีมายปิ สมฺมนฺนิตุํ วฏฺฏติเยว ฯ เอวํ สมฺมเตน
จ วิหารปจฺจนฺเต วา ปธานฆเร วา น อจฺฉิตพฺพํ ฯ ยตฺถ
ปน อาคตา มนุสฺสา สุขํ ปสฺสนฺติ ตาทิเส ธุรวิหารฏฺฐาเน
วีชนึ ปสฺเส ฐเปตฺวา สุวิวตฺเถน สุปารุเตน นิสีทิตพฺพนฺติ ฯ
ตตฺเถว อุชฺฌิตฺวาติ ปฏิคฺคหณเมว อมฺหากํ ภาโรติ วตฺวา
คหิตฏฺฐาเนเยว ฉฑฺเฑตฺวา คจฺฉนฺติ ฯ จีวรปฏิคฺคาหกนฺติ โย
คหปติเกหิ สงฺฆสฺส ทียมานํ จีวรํ คณฺหาติ ฯ จีวรนิทาหกนฺติ
จีวรปฏิสามนกํ ฯ โย นฉนฺทาคตินฺติอาทีสุ เจตฺถ อิโต ปรํ
สพฺพตฺถ วุตฺตนเยเนว วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ สมฺมติวินิจฺฉโยปิ
กถิตานุสาเรเนว ชานิตพฺโพ ฯวิหารํ วาติอาทีสุ โย อาราม-
มชฺเฌ อารามิกสามเณราทีหิ อวิวิตฺโต สพฺเพสํ สโมสรณฏฺฐาเน
วิหาโร วา อฑฺฒโยโค วา โหติ โส น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯ
ปจฺจนฺตเสนาสนํ ปน น สมฺมนฺนิตพฺพํ ฯ อิทํ ปน ภณฺฑาคารํ
ขณฺฑสีมํ คนฺตฺวา ขณฺฑสีมายํ นิสินฺเนหิ สมฺมนฺนิตุํ น วฏฺฏติ
วิหารมชฺเฌเยว สมฺมนฺนิตพฺพํ ฯ คุตฺตาคุตฺตญฺจ ชาเนยฺยาติ เอตฺถ
ยสฺส ตาว ฉทนาทีสุ โกจิ โทโส นตฺถิ ตํ คุตฺตํ นาม ฯ
ยสฺส ปน ฉทนติณํ วา ฉทนิฏฺฐกา วา ยตฺถ กตฺถจิ
ปติตา เยน โอวสฺสติ วา มูสิกาทีนํ วา ปเวโส โหติ
ภิตฺติอาทีสุ วา กตฺถ ฉิทฺทํ โหติ อุปจิกา วา อุฏฺฐหนฺติ
ตํ สพฺพํ อคุตฺตํ นาม ฯ ตํ สลฺลกฺเขตฺวา ปฏิสงฺขริตพฺพํ ฯ
สีตสมเย ทฺวารญฺจ วาตปานญฺจสุปิทหิตํ กาตพฺพํ สีเตน
หิ จีวรานิ กณฺณกิตานิ โหนฺติ ฯ อุณฺหสมเย อนฺตรนฺตรา
วาตปเวสนตฺถํ วิวริตพฺพํ ฯ เอวํ กโรนฺโตหิ คุตฺตาคุตฺตํ ชานาติ
นาม ฯ อิเมหิ ปน จีวรปฏิคฺคาหกาทีหิ ตีหิปิ อตฺตโน วตฺตํ
ชานิตพฺพํ ตตฺถ จีวรปฏิคฺคาหเกน ตาว ยํ ยํ มนุสฺสา
กาลจีวรนฺติ วา อกาลจีวรนฺติ วา อจฺเจกจีวรนฺติ วา
วสฺสิกสาฏิกนฺติ วา นิสีทนนฺติ วา ปจฺจตฺถรณนฺติ วา
มุขปุญฺฉนโจลนฺติ วา เทนฺติ ตํ สพฺพํ เอกราสึ กตฺวา
มิสฺเสตฺวา น คณฺหิตพฺพํ วิสุํ วิสุํ กตฺวาว คณฺหิตฺวา
จีวรนิทาหกสฺส ตเถว อาจิกฺขิตฺวา ทาตพฺพํ ฯ จีวรนิทาหเกนาปิ
ภณฺฑาคาริกสฺสททมาเนน อิทํ กาลจีวรํ ฯเปฯ อิทํ มุข-
ปุญฺฉนโจลนฺติ อาจิกฺขิตฺวา ว ทาตพฺพํ ฯ ภณฺฑาคาริเกนาปิ
ตเถว วิสุํ วิสุํ สญฺญาณํ กตฺวา ฐเปตพฺพํ ฯ ตโต สงฺเฆน
กาลจีวรํ อาหราติ วุตฺเต กาลจีวรเมว ทาตพฺพํ ฯเปฯ
มุขปุญฺฉนโจลกํ อาหราติ วุตฺเต ตเทว ทาตพฺพํ ฯ อิติ
ภควตา จีวรปฏิคฺคาหโก อนุญฺญาโต จีวรนิทาหโก อนุญฺญาโต
ภณฺฑาคาริโก อนุญฺญาโต น พาหุลฺลิกตาย น อสนฺตุฏฺฐิยา
อปิจ โข สงฺฆสฺสานุคฺคหาย ฯ สเจ หิ อาหฏาหฏํ คเหตฺวา
ภิกฺขู ภาเชยฺยุํ เนว อาหฏํ น อนาหฏํ น ทินฺนํ นาทินฺนํ
น ลทฺธํ นาลทฺธํ ชาเนยฺยุํ อาหฏาหฏํ เถราสเน วา
ทเทยฺยุํ ขณฺฑาขณฺฑํ วา ฉินฺทิตฺวา คณฺเหยฺยุํ เอวํ สติ
อยุตฺตปริโภโค จ โหติ น จ สพฺเพสํ สงฺคโห กโต ฯ
ภณฺฑาคาเร ปน จีวรํ ฐเปตฺวา อุสฺสนฺนกาเล เอเกกสฺส
ภิกฺขุโน ติจีวรํ วา เทฺว เทฺว วา เอเกกํ วา จีวรํ
ทสฺสนฺติ ฯ ลทฺธาลทฺธํชานิสฺสนฺติ อลทฺธภาวํ ชานิตฺวา
สงฺคหํ กาตุํ มญฺญิสฺสนฺตีติ ฯ

น ภิกฺขเว ภณฺฑาคาริโก วุฏฺฐาเปตพฺโพติ เอตฺถ อญฺเญปิ
อวุฏฺฐาปนียา ชานิตพฺพา จตฺตาโร หิ น วุฏฺฐาเปตพฺพา
วุฑฺฒตโร ภณฺฑาคาริโก คิลาโน สงฺฆโต ลทฺธเสนาสโนติ ฯ
ตตฺถ วุฑฺฒตโร อตฺตโน วุฑฺฒตาย นวกตเรน น วุฏฺฐาเปตพฺโพ
ภณฺฑาคาริโก สงฺเฆน สมฺมนฺนิตฺวา ภณฺฑาคารสฺส ทินฺนตาย
คิลาโน อตฺตโน คิลานตาย สงฺโฆ ปน พหุสฺสุตสฺส อุทฺเทส-
ปริปุจฺฉาทีหิ พหูปการสฺส ภารนิตฺถรกสฺส ผาสุกํ อาวาสํ
อวุฏฺฐาปนียํ กตฺวา เทติ ตสฺมา โส อุปการตาย จ สงฺฆโต
ลทฺธตาย จ น วุฏฺฐาเปตพฺโพติ ฯ

อุสฺสนฺนํ โหตีติ พหุํ ราสิกตํ โหติ ภณฺฑาคารํ
น คณฺหาติ ฯ สมฺมุขีภูเตนาติ อนฺโตอุปจารสีมายํ ฐิเตน ฯ
ภาเชตุนฺติ กาลํ โฆสาเปตฺวา ปฏิปาฏิยา ภาเชตุํ ฯ โกลาหลํ
อกาสีติ อมฺหากํ อาจริยสฺส เทถ อุปชฺฌายสฺส เทถาติ
เอวํมหาสทฺทมกาสิ ฯ จีวรภาชกงฺเคสุ สภาคานํ ภิกฺขูนํ
อปาปุณนฺตํปิ มหคฺฆจีวรํ เทนฺโต ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ
อญฺเญสํ วุฑฺฒตรานํ ปาปุณนฺตํปิ มหคฺฆํ จีวรํ อทตฺวา
อปฺปคฺฆํ เทนฺโต โทสาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ โมหมูฬฺโห
จีวรทานวตฺตํ อชานนฺโต โมหาคตึ คจฺฉติ นาม ฯ มุขรานํ
นวกานํปิ ภเยน อปาปุณนฺตเมว มหคฺฆจีวรํ เทนฺโต ภยาคตึ
คจฺฉติ นาม ฯ โย เอวํ น คจฺฉติ สพฺเพสํ ตุลาภูโต ปมาณภูโต
มชฺฌตฺโต โหติ สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯภาชิตาภาชิตนฺติ เอตฺตกานิ
วตฺถานิ ภาชิตานิ เอตฺตกานิ อภาชิตานีติ ชานนฺโต
ภาชิตาภาชิตญฺจ ชาเนยฺยาติ วุจฺจติ ฯ อุจฺจินิตฺวาติ อิทํ ถูลํ
อิทํ สณฺหํ อิทํ ฆนํ อิทํ ตนุกํ อิทํ ปริภุตฺตํ อิทํ
อปริภุตฺตํ อิทํ ทีฆโต เอตฺตกํ อิทํ ปุถุลโต เอตฺตกนฺติ
เอวํ วตฺถานิ วิจินิตฺวา ฯ ตุลยิตฺวาติ อิทํ เอตฺตกํ อคฺฆติ
อิทํ เอตฺตกนฺติ เอวํ อคฺฆปริจฺเฉทํ กตฺวา ฯ วณฺณาวณฺณํ กตฺวาติ
สเจ สพฺเพสํ เอเกกเมว ทส ทส อคฺฆนกํ ปาปุณาติ อิจฺเจตํ
กุสลํ โน เจ ปาปุณาติ ยํ นว วา อฏฺฐ วา อคฺฆติ
ตํ อญฺเญน เอกอคฺฆนเกน จ ทฺวิอคฺฆนเกน จ สทฺธึ พนฺธิตฺวา
เอเตเนวุปาเยน สเม ปฏิวึเส ฐเปตฺวาติ อตฺโถ ฯ ภิกฺขู คเณตฺวา
วคฺคํ พนฺธิตฺวาติ สเจ เอเกกสฺส ทียมาเน ทิวโส นปฺปโหติ
ทส ทส ภิกฺขู คเณตฺวา ทส ทส จีวรปฏิวึเส เอเกกํ
วคฺคํ พนฺธิตฺวา เอกํ ภณฺฑิกํ กตฺวา เอกํ จีวรปฏิวึสํ ฐเปตุํ
อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ เอกํ ฐปิเตสุ จีวรปฏิวึเสสุ กุโส
ปาเตตพฺโพ เตหิปิ ภิกฺขูหิ ปุน กุสปาตํ กตฺวา ภาเชตพฺพํ ฯ
สามเณรานํ อุปฑฺฒปฏิวึสนฺติ เอตฺถ เย สามเณรา อตฺติสฺสรา
ภิกฺขุสงฺฆสฺส กตฺตพฺพกมฺมํ น กโรนฺติ อุทฺเทสปริปุจฺฉาสุ
ยุตฺตา อาจริยุปชฺฌายานํเยว วตฺตปฏิปตฺตึ กโรนฺติ น อญฺเญสํ
กโรนฺติ เอเตสํเยว อุปฑฺฒภาโค ทาตพฺโพ ฯ เย ปน
ปุเรภตฺตญฺจ ปจฺฉาภตฺตญฺจ ภิกฺขุสงฺฆสฺเสว กตฺตพฺพกิจฺจํ
กโรนฺติ เตสํ สมโก ทาตพฺโพ ฯ อิทญฺจ ปิฏฺฐิสมเย อุปฺปนฺเนน
ภณฺฑาคาเร ฐปิเตนอกาลจีวเรเนว กถิตํ ฯ กาลจีวรมฺปน
สมกเมว ทาตพฺพํ ฯ ตตฺรุปฺปาทํ วสฺสาวาสิกํ สมฺมุญฺชนิ-
พนฺธนาทึ สงฺฆสฺส ผาติกมฺมํ กตฺวา คเหตพฺพํ ฯ เอตญฺเหตฺถ
สพฺเพสํ วตฺตํ ภณฺฑาคาริกจีวเรปิ ฯ สเจ สามเณรา อาคนฺตฺวา
ภนฺเต มยํ ยาคุํ ปจาม ภตฺตํ ปจาม ขชฺชกํ ปจาม อปหริตํ
กโรม ทนฺตกฏฺฐํ อาหราม รงฺคฉลฺลึ กปฺปิยํ กตฺวา เทม
กิมฺปน อมฺเหหิ น กตนฺนามาติ อุกฺกฏฺฐึ กโรนฺติ สมภาโค ว
ทาตพฺโพ ฯ เอตํ เย จ วิรชฺฌิตฺวา กโรนฺติ เยสญฺจ กรณภาโว
น ปญฺญายติ เต สนฺธาย วุตฺตํ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน สเจ
สามเณรา กสฺมา มยํ ภนฺเต สงฺฆกมฺมํ น กโรม กริสฺสามาติ
ยาจนฺติ สมปฏิวึโส ทาตพฺโพติ วุตฺตํ ฯ อุตฺตริตุกาโมติ นทึ
วา กนฺตารํ วา อุตฺตริตุกาโม สตฺถํ ลภิตฺวา ทิสาปกฺกมิ-
ตุกาโมติ อตฺโถ ฯ สกํ ภาคํ ทาตุนฺติ อิทํ ภณฺฑาคารโต
จีวรานิ นีหริตฺวา ปุญฺเช กเต คณฺฑิยา ปหตาย ภิกฺขุสงฺเฆ
สนฺนิปติเต สตฺถํ ลภิตฺวา คนฺตุกาโม สตฺถโต มา ปริหายีติ
เอตมตฺถํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ ตสฺมา อนีหเตสุ วา จีวเรสุ
อปฺปหตาย วา คณฺฑิยา อสนฺนิปติเต วา สงฺเฆ ทาตุํ น
วฏฺฏติ ฯ จีวเรสุ ปน นีหเตสุ คณฺฑึ ปหริตฺวา ภิกฺขุสงฺเฆ
สนฺนิปติเต จีวรภาชเกน อิมสฺส ภิกฺขุโน โกฏฺฐาเสน เอตฺตเกน
ภวิตพฺพนฺติ ตกฺเกตฺวา นยคฺคาเหน จีวรํ ทาตพฺพํ ตุลาย
ตุลิตมิว หิ สมสมํ ทาตุํ น สกฺโกติ ตสฺมา อูนํ วา
โหตุ อธิกํ วาเอวํ ตกฺเกน นเยน ทินฺนํ สุทินฺนเมว เนว
อูนกํ ปุน ทาตพฺพํ นาติริตฺตํ ปฏิคฺคณฺหิตพฺพนฺติ ฯ อติเรก-
ภาเคนาติ ทส ภิกฺขู โหนฺติ สาฏกาปิ ทเสว เตสุ เอโก
ทฺวาทส อคฺฆติ เสสา ทสคฺฆนกา สพฺเพสุ ทสคฺฆนกวเสน
กุเส ปาติเต ยสฺส ภิกฺขุโน ทฺวาทสคฺฆนเก กุโส ปาติโต
โส เอตฺตเกน มม จีวรํ ปโหตีติ เตน อติเรกภาเคน คนฺตุกาโม
โหติ ภิกฺขู อติเรกํ อาวุโส สงฺฆสฺส สนฺตกนฺติ วทนฺติ
ตํ สุตฺวา ภควา สงฺฆิเก จ คณสนฺตเก จ อปฺปกํ นาม
นตฺถิ สพฺพตฺถ สํยโม กาตพฺโพ คณฺหนฺเตนาปิ กุกฺกุจฺจายิ-
ตพฺพนฺติ ตํ ทสฺเสตุํ อนุชานามิ ภิกฺขเว อนุกฺเขเป ทินฺเนติ
อาห ฯ ตตฺถ อนุกฺเขโป นาม ยงฺกิญฺจิ อนุกฺขิปิตพฺพํ
อนุปฺปทาตพฺพํ กปฺปิยภณฺฑํ ยตฺตกํ ตสฺส ปฏิวึเส อธิกํ
ตตฺตเก อคฺฆนเก ยสฺมึ กิสฺมิญฺจิ กปฺปิยภณฺเฑ ทินฺเนติ
อตฺโถ ฯ วิกลเก โตเสตฺวาติ เอตฺถ จีวรวิกลกํ ปุคฺคลวิกลกนฺติ
เทฺว วิกลกา ฯ จีวรวิกลกํ นาม สพฺเพสํ ปญฺจ ปญฺจ
วตฺถานิ ปตฺตานิเสสานิปิ อตฺถิ เอเกกํ ปน น ปาปุณาติ
ฉินฺทิตฺวา ทาตพฺพานิ ฉินฺทนฺเตหิ จ อฑฺฒมณฺฑลาทีนํ วา
อุปาหนตฺถวิกาทีนํ วา ปโหนกานิ ขณฺฑานิ กตฺวา ทาตพฺพานิ
เหฏฺฐิมปริจฺเฉเทน จตุรงฺคุลวิตฺถารมฺปิ อนุวาตปโหนกายามํ
ขณฺฑํ กตฺวา ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ อปริโภคํ ปน น กาตพฺพนฺติ
เอวเมตฺถ จีวรสฺส อปฺปโหนกภาโว จีวรวิกลกํ ฯ ฉินฺทิตฺวา
ทินฺเน ปน ตํ โตสิตํ โหติ อถ กุสปาโต กาตพฺโพ
สเจปิ เอกสฺส ภิกฺขุโน โกฏฺฐาเส เอกํ วา เทฺว วา วตฺถานิ
นปฺปโหนฺติ ตตฺถ อญฺญํ สมณปริกฺขารํ ฐเปตฺวา โย เตน
ตุสฺสติ ตสฺส ตํ ภาคํ ทตฺวา ปจฺฉา กุสปาโต กาตพฺโพ
อิทํปิ จีวรวิกลกนฺติ อนฺธกฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ ปุคฺคลวิกลกํ นาม
ทส ทส ภิกฺขู คเณตฺวา วคฺคํ กโรนฺตานํ เอโก วคฺโค
น ปูรติอฏฺฐ วา นว วา โหติ เตสํ อฏฺฐ วา นว
วา โกฏฺฐาสา ตุมฺเห อิเม ภาเค คเณตฺวา วิสุํ ภาเชถาติ
ทาตพฺพา เอวมยํ ปุคฺคลานํ อปฺปโหนกภาโว ปุคฺคลวิกลกํ ฯ
วิสุํ ทินฺเน ปน ตํ โตสิตํ โหติ เอวํ โตเสตฺวา กุสปาโต
กาตพฺโพติ ฯ อถวา วิกลเก โตเสตฺวาติ โย จีวรภาโค อูนโก
ตํ อญฺเญน ปริกฺขาเรน สมํ กตฺวา กุสปาโต กาตพฺโพ ฯ