ปฐมํ นิมิตฺตา กิตฺเตตพฺพาติ วินยธเรน ปุจฺฉิตพฺพํ
ปุรตฺถิมาย ทิสาย กึ นิมิตฺตนฺติ ปพฺพโต ภนฺเตติ ปุน
วินยธเรน เอโส ปพฺพโต นิมิตฺตนฺติ เอวํ ปฐมํ นิมิตฺตํ
กิตฺเตตพฺพํ ฯ เอตํ ปพฺพตํ นิมิตฺตํ กโรม กริสฺสาม นิมิตฺตํ
กโต นิมิตฺตํ โหตุ โหหิติ ภวิสฺสตีติ เอวมฺปน กิตฺเตตุํ น
วฏฺฏติ ฯ ปาสาณาทีสุปิ เอเสว นโย ฯ ปุรตฺถิมาย อนุทิสาย
ทกฺขิณาย ทิสาย ทกฺขิณาย อนุทิสาย ปจฺฉิมาย ทิสาย
ปจฺฉิมาย อนุทิสาย อุตฺตราย ทิสาย อุตฺตราย อนุทิสาย
กึ นิมิตฺตนฺติ อุทกํ ภนฺเตติ เอตํ อุทกํ นิมิตฺตนฺติ เอตฺถ
ปน อฐตฺวา ปุน ปุรตฺถิมาย ทิสาย กึ นิมิตฺตนฺติ ปพฺพโต
ภนฺเตติ เอโส ปพฺพโต นิมิตฺตนฺติ เอวํ ปฐมํ กิตฺติตํ
นิมิตฺตํ กิตฺเตตฺวา ว ฐเปตพฺพํ ฯ เอวญฺหิ นิมิตฺเตน
นิมิตฺตํ ฆฏิตํ นาม โหติ เอวํ นิมิตฺตานิ กิตฺเตตฺวา อถานนฺตรํ
วุตฺตาย กมฺมวาจาย สีมา สมฺมนฺนิตพฺพา ฯ กมฺมวาจาปริโยสาเน
นิมิตฺตานํ อนฺโต สีมา โหติ นิมิตฺตานิ สีมโต พหิ โหนฺติ ฯ
ตตฺถ นิมิตฺตานิ สกึ กิตฺติตานิปิ สุกิตฺติตาเนว โหนฺติ ฯ
อนฺธกฏฺฐ กถายมฺปน ติกฺขตฺตุํ สีมามณฺฑลํ สมฺพนฺธนฺเตน
นิมิตฺตํ กิตฺเตตพฺพนฺติ วุตฺตํ ฯ ปพฺพโต ภนฺเตติ ฯเปฯ อุทกํ
ภนฺเตติ เอวมฺปน อุปสมฺปนฺโน วา อาจิกฺขตุ อนุปสมฺปนฺโน
วา วฏฺฏติเยว ฯ

อิทานิ ปพฺพตนิมิตฺตาทีสุ เอวํ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ
ติวิโธ ปพฺพโต สุทฺธปํสุปพฺพโต สุทฺธปาสาณปพฺพโต
อุภยมิสฺสโกติ ฯ โส ติวิโธปิ วฏฺฏติ ฯ วาลิกราสิ ปน น
วฏฺฏติ ฯ หตฺถิปฺปมาณโต ปน ปฏฺฐาย สิเนรุปฺปมาโณปิ
วฏฺฏติ ฯ สเจ จตูสุ ทิสาสุ จตฺตาโร ตีสุ วา ตโย ปพฺพตา
โหนฺติ จตูหิ วา ตีหิ วา ปพฺพตนิมิตฺเตเหว สมฺมนฺนิตุมฺปิ
วฏฺฏติ ฯ ทฺวีหิ ปน นิมิตฺเตหิ เอเกน วา สมฺมนฺนิตุํ น
วฏฺฏติ ฯ อิโต ปเรสุ ปาสาณ นิมิตฺตาทีสุ เอเสว นโย ฯ ตสฺมา
ปพฺพตํ นิมิตฺตํ กโรนฺเตน ปุจฺฉิตพฺพํ เอกาพทฺโธ น
เอกาพทฺโธติ ฯ สเจ เอกาพทฺโธ โหติ น กาตพฺโพ ฯ ตํ
หิ จตูสุ วา อฏฺฐสุ วา ทิสาสุ กิตฺเตนฺเตนาปิ เอกเมว
นิมิตฺตํ กิตฺติตํ โหติ ฯ ตสฺมา โย เอวํ จกฺกสณฺฐาเนน วิหารํ
ปริกฺขิปิตฺวา ฐิโต ปพฺพโต ตํ เอกาย ทิสาย กิตฺเตตฺวา
อญฺญาสุ ทิสาสุ ตํ พหิทฺธา กตฺวา อนฺโต อญฺญานิ นิมิตฺตานิ
กิตฺเตตพฺพานิ ฯ สเจ ปพฺพตสฺส ตติยภาคํ วา อุปฑฺฒภาคํ
วา อนฺโตสีมาย กตฺตุกามา โหนฺติ ปพฺพตํ อกิตฺเตตฺวา
ยตฺตกํ ปเทสํ อนฺโต กตฺตุกามา ตสฺส ปรโต ตสฺมึเยว
ปพฺพเต ชาตรุกฺขวมฺมิกาทีสุ อญฺญตรํ นิมิตฺตํ กิตฺเตตพฺพํ ฯ
สเจ เอกโยชนทฺวิโยชนปฺปมาณํ สพฺพํ ปพฺพตํ อนฺโต กตฺตุกามา
โหนฺติ ปพฺพตสฺส ปรโต ภูมิยํ ชาตรุกฺขวมฺมิกาทีนิ นิมิตฺตานิ
กิตฺเตตพฺพานิ ฯ

ปาสาณนิมิตฺเต อยคุฬมฺปิ ปาสาณสงฺขฺยเมว คจฺฉติ ฯ
ตสฺมา โยโกจิ ปาสาโณ วฏฺฏติ ฯ ปมาณโต ปน หตฺถิปฺปมาโณ
ปพฺพตสงฺขํ คโต ตสฺมา โส น วฏฺฏติ ฯ มหาโคณ-
มหามหีสปฺปมาโณ ปน วฏฺฏติ ฯ เหฏฺฐิมปริจฺเฉเทน ทฺวตฺตึส-
ปลคุฬปิณฺฑปริมาโณ วฏฺฏติ ฯ ตโต ขุทฺทกตโร อิฏฺฐกา วา
มหนฺตาปิ น วฏฺฏติ ฯ อนิมิตฺตุปคปาสาณานํ ราสิปิ น วฏฺฏติ
ปเคว ปํสุวาลิกราสิ ฯ ภูมิสโม ขลมณฺฑลสทิโส ปิฏฺฐิปาสาโณ
วา ภูมิโต ขาณุโก วิย อุฏฺฐิตปาสาโณ วา โหติ ฯ โสปิ
ปมาณุปโค เจ วฏฺฏติ ปิฏฺฐิปาสาโณ อติมหนฺโตปี ปาสาณ-
สงฺขํเยว คจฺฉติ ฯ ตสฺมา สเจ มหโต ปิฏฺฐิปาสาณสฺส
เอกปฺปเทสํ อนฺโตสีมาย กตฺตุกามา โหนฺติ ตํ อกิตฺเตตฺวา
ตสฺสุปริ อญฺโญ ปาสาโณ กตฺเตตพฺโพ ฯ สเจ ปิฏฺฐิปาสาณุปริ
วิหารํ กโรนฺติ วิหารมชฺเฌน วา ปิฏฺฐิปาสาโณ วินิวิชฺฌิตฺวา
คจฺฉติ เอวรูโป ปิฏฺฐิปาสาโณ น วฏฺฏติ ฯ สเจ หิ ตํ
กิตฺเตนฺติ นิมิตฺตสฺส อุปริ วิหาโร โหติ นิมิตฺตญฺจ นาม
พหิสีมาย โหติ วิหาโรปิ พหิสีมายํ อาปชฺชติ ฯ วิหารํ
ปริกฺขิปิตฺวา ฐิตปิฏฺฐิปาสาโณ เอกตฺถ กิตฺเตตฺวา อญฺญตฺถ น
กิตฺเตตพฺพํ ฯ

วนนิมิตฺเต ติณวนํ วา ตจสารตาลนาฬิเกราทิรุกฺขวนํ
วา น วฏฺฏติ อนฺโตสารานํ ปน สากสาลาทีนํ อนฺโตสาร-
มิสฺสกานํ วา รุกฺขานํ วนํ วฏฺฏติ ฯ ตญฺจ โข เหฏฺฐิม-
ปริจฺเฉเทน จตุปญฺจรุกฺขมตฺตํปิ ตโต โอรํ น วฏฺฏติ ตโต
ปรํ โยชนสติกมฺปิ วฏฺฏติ ฯ สเจ วนมชฺเฌ วิหารํ กโรนฺติ
วนํ น กิตฺเตตพฺพํ ฯ เอกเทสํ อนฺโตสีมาย กาตุกาเมหิปิ
วนํ อกิตฺเตตฺวา ตตฺถ รุกฺขปาสาณาทโย กิตฺเตตพฺพา ฯ
วิหารํ ปริกฺขิปิตฺวา ฐิตวนํ เอกตฺถ กิตฺเตตฺวา อญฺญตฺถ น
กิตฺเตตพฺพํ ฯ

รุกฺขนิมิตฺเต ตจสาโร ตาลนาฬิเกราทิรุกฺโข น วฏฺฏติ ฯ
อนฺโตสาโร ชีวมานโก อนฺตมโส อุพฺเพธโต อฏฺฐงฺคุโล
ปริมาณโต สูจิทณฺฑกปฺปมาโณปิ วฏฺฏติ ตโต โอรํ น วฏฺฏติ
ตโต ปรํ ทฺวาทสโยชโน สุปฺปติฏฺฐิต นิโคฺรโธปิ วฏฺฏติ ฯ
วํสนฬกสราวาทีสุ พีชํ โรเปตฺวา วฑฺฒาปิโต ปมาณุปโคปิ
น วฏฺฏติ ฯ ตโต อปเนตฺวา ปน ตํ ขณมฺปิ ภูมิยํ โรเปตฺวา
โกฏฺฐกํ กตฺวา อุทกํ อาสิญฺจิตฺวา กิตฺเตตุํ วฏฺฏติ ฯ
นวมูลสาขานิคฺคมนํ อการณํ ฯ ขนฺธํ ฉินฺทิตฺวา โรปิเต ปน
เอตํ ยุชฺชติ ฯ กิตฺเตนฺเตน จ รุกฺโขติปิ วตฺตุํ วฏฺฏติ สากรุกฺโข
สาลรุกฺโขติปิ ฯ เอกาพทฺธํ ปน สุปฺปติฏฺฐิตนิโคฺรธสทิสํ เอกตฺถ
กิตฺเตตฺวา อญฺญตฺถ กิตฺเตตุํ น วฏฺฏติ ฯ

มคฺคนิมิตฺเต อรญฺญเขตฺตนทีตฬากมคฺคาทโย น วฏฺฏนฺติ ฯ
ชงฺฆมคฺโค วา สกฏมคฺโค วา วฏฺฏติ โย วินิพฺพิชฺฌิตฺวา
เทฺว ตีณิ คามนฺตรานิ คจฺฉติ ฯ โย ปน ชงฺฆมคฺโค
สกฏมคฺคโต อุกฺกมิตฺวา ปุน สกฏมคฺคเมว โอตรติ เย วา
ชงฺฆมคฺคสกฏมคฺคา อวลญฺชา เต น วฏฺฏนฺติ ฯ ชงฺฆสตฺถ-
สกฏสตฺเถหิ วลญฺชิยมานาเยว วฏฺฏนฺติ ฯ สเจ เทฺว มคฺคา
นิกฺขมิตฺวา ปจฺฉา สกฏธุรมิว เอกี ภวนฺติ ทฺวิธา ภินฺนฏฺฐาเน
วา สมฺพนฺธฏฺฐาเน วา สกึ กิตฺเตตฺวา ปุน น กิตฺเตตพฺโพ ฯ
เอกาพทฺธํ นิมิตฺตํ เหตํ โหติ ฯ สเจ วิหารํ ปริกฺขิปิตฺวา
จตฺตาโร มคฺคา จตูสุ ทิสาสุ คจฺฉนฺติ มชฺเฌ เอกํ กิตฺเตตฺวา
อปรํ กิตฺเตตุํ น วฏฺฏติ ฯ เอกาพทฺธํ นิมิตฺตํ เหตํ ฯ โกณํ
วินิพฺพิชฺฌิตฺวา คตมฺปน ปรภาเค กิตฺเตตุํ วฏฺฏติ ฯ วิหารมชฺเฌน
วินิพฺพิชฺฌิตฺวา คตมคฺโค ปน น กิตฺเตตพฺโพ ฯ กิตฺติเต
นิมิตฺตสฺส อุปริ วิหาโร โหติ ฯ สเจ สกฏมคฺคสฺส อนฺติม-
จกฺกมคฺคํ นิมิตฺตํ กโรนฺติ มคฺโค พหิสีมาย โหติ ฯ สเจ
พาหิรจกฺกมคฺคํ กโรนฺติ พาหิรจกฺกมคฺโค พหิสีมาย โหติ
เสสํ อนฺโตสีมํภชติ ฯ มคฺคํ กิตฺเตนฺเตน มคฺโค ปนฺโถ
ปโถ ปชฺโชติอาทีสุ เยนเกนจิ นาเมน กิตฺเตตุํ วฏฺฏติ ฯ
ปริกฺขาสณฺฐาเนน วิหารํ ปริกฺขิปิตฺวา คตมคฺโค เอกตฺถ
กิตฺเตตฺวา อญฺญตฺถ กิตฺเตตุํ น วฏฺฏติ ฯ

วมฺมิกนิมิตฺเต เหฏฺฐิมปริจฺเฉเทน ตํทิวสํ ชาโต
อฏฺฐงฺคุลุพฺเพโธ โควิสาณปฺปมาโณปิ วมฺมิโก วฏฺฏติ ตโต
โอรํ น วฏฺฏติ ตโต ปรํ หิมวนฺตปพฺพตสทิโสปิ วฏฺฏติ ฯ
วิหารํ ปริกฺขิปิตฺวา ฐิตมฺปน เอกาพทฺธํ เอกตฺถ กิตฺเตตฺวา
อญฺญตฺถ กิตฺเตตุํ น วฏฺฏติ ฯ

นทีนิมิตฺเต ยสฺสา ธมฺมิกานํ ราชูนํ กาเล อนฺวฑฺฒมาสํ
อนุทสาหํ อนุปญฺจาหนฺติ เอวํ อนติกฺกมิตฺวา เทเว วสฺสนฺเต
วลาหเกสุ วิคตมตฺเตสุ โสตํ ปจฺฉิชฺชติ อยํ นทีสงฺขฺยํ น
คจฺฉติ ฯ ยสฺสา ปน อีทิเสสุ วุฏฺฐิกาเลสุ วสฺสานสฺส จาตุมฺมาเส
โสตํ น ปจฺฉิชฺชติ ติมณฺฑลํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา ยตฺถ กตฺถจิ
อุตฺตรนฺติยา ภิกฺขุนิยา อนฺตรวาสโก เตมียติ อยํ นทีสงฺขฺยํ
คจฺฉติ นที สีมํ พนฺธนฺตานํ นิมิตฺตํ โหติ ฯ ภิกฺขุนิยา นที-
ปารคมเนปิ อุโปสถาทิสงฺฆกมฺมกรเณปิ นทีปารสีมสมฺมนฺนเนปิ
อยเมว นที ฯ ยา ปน มคฺโค วิย สกฏธุรสณฺฐาเนน วา
ปริกฺขาสณฺฐาเนน วา วิหารํ ปริกฺขิปิตฺวา คตา ตํ เอกตฺถ
กิตฺเตตฺวา อญฺญตฺถ กิตฺเตตุํ น วฏฺฏติ ฯ วิหารสฺส จตูสุ
ทิสาสุ อญฺญมญฺญํ วินิพฺพิชฺฌิตฺวา คเต นทีจตุกฺเกปิ เอเสว
นโย ฯ อสมฺมิสฺสนทิโย ปน จตสฺโสปิ กิตฺเตตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ
วตึ กโรนฺตา วิย รุกฺขปาเท นิกฺขณิตฺวา วลฺลิปลาสาทีหิ
นทีโสตํ รุมฺภนฺติ อุทกญฺจ อชฺโฌตฺถริตฺวา อาวรณํ ปวตฺตติเยว
นิมิตฺตํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ ยถา อุทกํ นปฺปวตฺตติ เอวํ เสตุมฺหิ
กเต อปฺปวตฺตมานา นที นิมิตฺตํ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ
ปวตฺตนฏฺฐาเน นทีนิมิตฺตํ อปฺปวตฺตนฏฺฐาเน อุทกนิมิตฺตํ กาตุํ
วฏฺฏติ ฯ ยา ปน ทุวุฏฺฐิกาเล วา คิมฺเห วา นิรุทกภาเวน
นปฺปวตฺตติ สา วฏฺฏติ ฯ มหานทิโต อุทกมาติกํ นีหรนฺติ
สา กุนฺนทีสทิสา หุตฺวา ตีณิ สสฺสาน สมฺปาเทนฺตี นิจฺจํ
ปวตฺตติ กิญฺจาปิ ปวตฺตติ นิมิตฺตํ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ ยา
ปน มูเล มหานทิโต นีหตาปิ กาลนฺตเร เตเนว นีหตมคฺเคน
นทึ ภินฺทิตฺวา สยํ ว คจฺฉนฺตี ปรโต สุํสุมาราทิสมากิณฺณา
นาวาทีหิ สญฺจริตพฺพา นที โหติ ตํ นิมิตฺตํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ

อุทกนิมิตฺเต นิรุทเก ฐาเน นาวาย วา กุมฺภิยํ วา
ปาติอาทีสุ วา อุทกํ ปูเรตฺวา อุทกนิมิตฺตํ กิตฺเตตุํ น
วฏฺฏติ ฯ ภูมิคตเมว วฏฺฏติ ฯ ตญฺจ โข อปฺปวตฺตนอุทกํ
อาวาฏโปกฺขรณิตฬากชาตสฺสรโลณิสมุทฺทาทีสุ ฐิตํ ฯ อฏฺฐิตํ ปน
โอฆนทีอุทก วาหกมาติกาทีสุ อุทกํ น วฏฺฏติ ฯ อนฺธกฏฺฐ-
กถายมฺปน คมฺภีเรสุ อาวาฏาทีสุ อุกฺเขปิมํ อุทกํ นิมิตฺตํ
น กาตพฺพนฺติ วุตฺตํ ฯ ตํ ทุวุตฺตํ อตฺตโน มติมตฺตเมว ฯ
ฐิตมฺปน อนฺตมโส สูกรขตายปิ คามทารกานํ กีฬนวาปิยมฺปิ
ตํ ขณญฺเญว ปฐวิยํ อาวาฏํ กตฺวา กูเฏหิ อาหริตฺวา
ปูริตอุทกมฺปิ สเจ ยาว กมฺมวาจาปริโยสานํ ติฏฺฐติ อปฺปํ
วา โหตุ พหุํ วา วฏฺฏติ ฯ ตสฺมึ ปน ฐาเน นิมิตฺต-
สญฺญากรณตฺถํ ปาสาณวาลิกาปํสุอาทิราสิ วา ปาสาณตฺถมฺโภ
วา ทารุตฺถมฺโภ วา กาตพฺโพ ฯ ตํ กาตุญฺจ กาเรตุญฺจ
ภิกฺขุสฺส วฏฺฏติ ฯ ลาภสีมายมฺปน น วฏฺฏติ ฯ สมาน-
สํวาสกสีมา ปน กสฺสจิ ปีฬนํ น กโรติ เกวลํ ภิกฺขูนํ
วินยกมฺมเมว สาเธติ ตสฺมา เอตฺถ วฏฺฏติ ฯ

อิเมหิ จ อฏฺฐหิ นิมิตฺเตหิ อสมฺมิสฺเสหิปิ อญฺญมญฺญ-
สมฺมิสฺเสหิปิ สีมา สมฺมนฺนิตุํ วฏฺฏติเยว ฯ สา เอวํ สมฺมนฺนิตฺวา
พชฺฌมานา เอเกน ทฺวีหิ วา นิมิตฺเตหิ อพทฺธา โหติ ฯ
ตีณิ ปน อาทึ กตฺวา วุตฺตปฺปการานํ นิมิตฺตานํ สเตนาปิ
พทฺธา โหติ ฯ สา ตีหิ สิงฺฆาฏกสณฺฐานา โหติ จตูหิ
จตุรสฺสา วา สิงฺฆาฏกอฑฺฒจนฺทมุทิงฺคาทิสณฺฐานา วา ตโต
อธิเกหิ นานาสณฺฐานา วา ฯ ตํ พนฺธิตุกาเมหิ สามนฺตวิหาเรสุ
ภิกฺขู ตสฺส ตสฺส วิหารสฺส สีมาปริจฺเฉทํ ปุจฺฉตฺวา
พทฺธสีมวิหารานํ สีมาย สีมนฺตริกํ อพทฺธสีมวิหารานํ สีมาย
อุปจารํ ฐเปตฺวา ทิสาจาริกภิกฺขูนํ นิสฺสญฺจารสมเย สเจ
เอกสฺมึ คามกฺเขตฺเต สีมํ พนฺธิตุกามา เย ตตฺถ พทฺธสีมา
วิหารา เตสุ ภิกฺขูนํ มยํ อชฺช สีมํ พนฺธิสฺสาม ตุมฺเห
สกสกสีมาปริจฺเฉทโต มา นิกฺขมิตฺถาติ เปเสตพฺพํ ฯ เย
อพทฺธสีมา วิหารา เตสุ ภิกฺขู เอกชฺฌํ สนฺนิปาเตตพฺพา
ฉนฺทารหานํ ฉนฺโท อาหราเปตพฺโพ ฯ สเจ อญฺญานิปิ
คามกฺเขตฺตานิ อนฺโต กาตุกามา เตสุ คาเมสุ เย ภิกฺขู
สนฺติ เตหิปิ อาคนฺตพฺพํ อนาคจฺฉนฺตานํ ฉนฺโท อาหริตพฺโพติ
มหาสุมตฺเถโร อาห ฯ มหาปทุมตฺเถโร ปน นานาคามกฺเขตฺตานิ
นาม ปาเฏกฺกํ พทฺธสีมาสทิสานิ น ตโต ฉนฺทปาริสุทฺธิ
อาคจฺฉติ อนฺโตนิมิตฺตคเตหิ ปน ภิกฺขูหิ อาคนฺตพฺพนฺติ วตฺวา
ปุน อาห สมาน สํวาสกสีมาย สมฺมนฺนนกาเล เตสํ อาคมนมฺปิ
อนาคมนมฺปิ วฏฺฏติ อวิปฺปวาสสีมาย สมฺมนฺนนกาเล ปน
อนฺโตนิมิตฺตคเตหิ อาคนฺตพฺพํ อนาคจฺฉนฺตานํ ฉนฺโท
อาหริตพฺโพติ ฯ เอวํ สนฺนิปติเตสุ ปน ภิกฺขูสุ ฉนฺทารหานํ
ฉนฺเทสุ อาหเฏสุ เตสุ มคฺเคสุ นทีติตฺถคามทฺวาราทีสุ จ
อาคนฺตุกภิกฺขูนํ สีฆํ สีฆํ หตฺถปาสานยนตฺถญฺจ พหิสีม-
กรณตฺถญฺจ อารามิเก เจว สมณุทฺเทเส จ ฐเปตฺวา เภรีสญฺญํ
วา สงฺขสญฺญํ วา กตฺวา นิมิตฺตกิตฺตนานนฺตรํ วุตฺตาย สุณาตุ
เม ภนฺเต สงฺโฆติอาทิกาย กมฺมวาจาย สีมา พนฺธิตพฺพา ฯ
กมฺมวาจาปริโยสาเนเยว นิมิตฺตานิ พหิ กตฺวา เหฏฺฐา
ปฐวีสนฺธารกอุทกํ ปริยนฺตํ กตฺวา สีมา คตา โหติ ฯ