ติตฺถิยา ปริหีนลาภสกฺการา อนฺตมโส ฆาสจฺฉาทน-
มตฺตมฺปิ อลภนฺตา ลาภสกฺการํ ปฏฺฐยมานา สาสเน ปพฺพชิตฺวา
สกานิ สกานิ ทิฏฺฐิคตานิ อยํ ธมฺโม อยํ วินโยติ
ทีเปนฺติ ฯ ปพฺพชฺชํ อลภมานาปิ สยเมว มุณฺเฑตฺวา กาสายานิ
อจฺฉาเทตฺวา วิหาเรสุ วิจรนฺตา อุโปสถมฺปิ ปวารณมฺปิ สงฺฆ-
กมฺมมฺปิ คณกมฺมมฺปิ ปวิสนฺติ ฯ ภิกฺขู เตหิ สทฺธึ อุโปสถํ
น กโรนฺติ ฯ ตทา โมคฺคลีปุตฺตติสฺสตฺเถโร อุปฺปนฺนํทานิ
อธิกรณํ ตํ นจิรสฺเสว กกฺขฬํ ภวิสฺสติ น โข ปเนตํ
สกฺกา อิเมสํ มชฺเฌ วสนฺเตน วูปสเมตุนฺติ มหินฺทตฺเถรสฺส
คณํ นิยฺยาเทตฺวา อตฺตนา ผาสุกวิหาเรน วิหริตุกาโม อโธคงฺคํ
ปพฺพตํ อคมาสิ ฯ

เตปิ โข ติตฺถิยา ภิกฺขุสงฺเฆน ธมฺเมน
# ๑. ม. อโหคงฺคปพฺพตํ ฯ
วินเยน สตฺถุ สาสเนน (๑) นิคฺคยฺหมานาปิ ธมฺมวินยานุโลมาย
ปฏิปตฺติยา อสณฺฐหนฺตา อเนกรูปํ สาสนสฺส อพฺพุทญฺจ
มลญฺจ กณฺฏกญฺจ สมุฏฺฐาเปสุํ ฯ เกจิ อคฺคึ ปริจรนฺติ ฯ เกจิ
ปญฺจาตเป ตปฺปนฺติ(๒) ฯ เกจิ อาทิจฺจํ อนุปริวตฺตนฺติ ฯ เกจิ
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ โว ภินฺทิสฺสามาติ (๓) ปคฺคณฺหึสุ ฯ ตทา ภิกฺขุ-
สงฺโฆ น เตหิ สทฺธึ อุโปสถํ วา ปวารณํ วา อกาสิ ฯ
อโสการาเม สตฺต วสฺสานิ อุโปสโถ อุปจฺฉิชฺชิ ฯ รญฺโญปิ
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ

ราชา เอกํ อมจฺจํ อาณาเปติ วิหารํ
คนฺตฺวา อธิกรณํ วูปสเมตฺวา อุโปสถํ การาเปหีติ ฯ อมจฺโจ
ราชานํ ปฏิปุจฺฉิตุํ อวิสหนฺโต อญฺเญ อมจฺเจ อุปสงฺกมิตฺวา
อาห ราชา มํ วิหารํ คนฺตฺวา อธิกรณํ วูปสเมตฺวา
อุโปสถํ กโรหีติ ปหิณิ กถนฺนุโข อธิกรณํ วูปสมฺมตีติ ฯ
เต อาหํสุ มยํ เอวํ สลฺลกฺเขม ยถา นาม ปจฺจนฺตํ
วูปสเมนฺตา โจเร ฆาเตนฺติ เอวเมว เย อุโปสถํ น กโรนฺติ
เต มาราเปตุกาโม ราชา ภวิสฺสตีติ ฯ อถ โส อมจฺโจ
วิหารํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา อาห อหํ รญฺญา
อุโปสถํ การาเปหีติ เปสิโต กโรถ ทานิ ภนฺเต อุโปสถ-
กมฺมนฺติ ฯ ภิกฺขู น มยํ ติตฺถิเยหิ สทฺธึ อุโปสถํ กโรมาติ
อาหํสุ ฯ อมจฺโจ เถราสนโต ปฏฺฐาย อสินา สีสานิ ปาเตตุํ
อารทฺโธ ฯ
# ๑. ม. สตฺถุสาสเนน ฯ ๒. ม. ปญฺจาตเปน ตาเปนฺติ ฯ
# ๓. โวภินฺทิสฺสามาติ ฯ
อทฺทสา โข ติสฺสตฺเถโร ตํ อมจฺจํ ตถา วิปฏิปนฺนํ ฯ

ติสฺสตฺเถโร นาม น โย โส(๑) รญฺโญ เอกมาติโก ภาตา
ติสฺสกุมาโร นาม ฯ ตํ กิร ราชา ปตฺตาภิเสโก อุปรชฺเช (๒)
ฐเปสิ ฯ โส เอกทิวสํ วนจรํ คโต อทฺทส มหนฺตํ มิคสงฺฆํ
จิตฺตาย กีฬิกาย กีฬนฺตํ ฯ ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ อิเม ตาว
ติณภกฺขา มิคา เอวํ กีฬนฺติ อิเม ปน สมณา ราชกุเล
ปณีตานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา มุทุกาสุ เสยฺยาสุ สยมานา
กึว มนาปํ กีฬิตํ น กิฬิสฺสนฺตีติ ฯ โส ตโต อาคนฺตฺวา
อิมํ อตฺตโน วิตกฺกํ รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา อฏฺฐาเน
กุกฺกุจฺจายิตํ กุมาเรน หนฺท นํ เอวํ สญฺญาเปสฺสามีติ
เอกทิวสํ เกนจิ การเณน กุทฺโธ วิย เอหิ สตฺต ทิวเส
รชฺชํ สมฺปฏิจฺฉ ตโต ตํ ฆาเตสฺสามีติ มรณภเยน ตชฺเชตฺวา
ตมตฺถํ สญฺญาเปสิ ฯ โส กิร กุมาโร สตฺตเม ทิวเส มํ
มาราเปสฺสตีติ น จิตฺตรูปํ นหายิ น ภุญฺชิ น สุปิ อติวิย
ลูขสรีโร อโหสิ ฯ ตโต นํ ราชา ปุจฺฉิ กิสฺส ตฺวํ เอวรูโป
ชาโตติ ฯ มรณภเยน เทวาติ ฯ อเร ตฺวํ นาม ปริจฺฉินฺนมรณํ
สมฺปสฺสมาโน วิสฺสตฺโถ น กีฬสิ ภิกฺขู อสฺสาสปฺปสฺสาสูป-
นิพทฺธํ มรณํ เปกฺขมานา กถํ กีฬิสฺสนฺตีติ ฯ ตโต ปภูติ
กุมาโร สาสเน ปสีทิ ฯ
โส ปุเนกทิวสํ มิควํ นิกฺขมิตฺวา อรญฺเญ อนุวิจรมาโน
# ๑. ม. น โย วา โส วา ฯ ๒. ม. โอปรชฺเช ฯ
อทฺทส โยนกมหาธมฺมรกฺขิตฺตตฺเถรํ อญฺญตเรน หตฺถินาเคน
สาลสาขํ คเหตฺวา วีชิยมานํ นิสินฺนํ ฯ ทิสฺวาน ปามุชฺชชาโต
จินฺเตสิ กทา นุโข อหมฺปิ อยํ มหาเถโร วิย ปพฺพเชยฺยํ
สิยา นุโข โส ทิวโสติ ฯ เถโร ตสฺส อชฺฌาสยํ วิทิตฺวา ตสฺส
ปสฺสนฺตสฺเสว อากาเส อุปฺปติตฺวา อโสการาเม โปกฺขรณิยา
อุทกตเล ฐตฺวา จีวรญฺจ อุตฺตราสงฺคญฺจ อากาเส ลคฺเคตฺวา
นหายิตุํ อารทฺโธ ฯ
กุมาโร เถรสฺสานุภาวํ ทิสฺวา อติวิย ปสนฺโน อชฺเชว
ปพฺพชิสฺสามีติ นิวตฺติตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ ปพฺพชิสฺสามหํ
เทวาติ ฯ ราชา อเนกปฺปการํ ยาจิตฺวา ตํ นิวตฺเตตุํ อสกฺโกนฺโต
อโสการามคมนียํ มคฺคํ อลงฺการาเปตฺวา กุมารํ ฉณเวสํ
คาหาเปตฺวา อลงฺกตาย เสนาย ปริวาราเปตฺวา วิหารํ เนสิ ฯ
ยุวราชา กิร ปพฺพชิสฺสตีติ สุตฺวา พหู ภิกฺขู ปตฺตจีวรานิ
ปฏิยาเทสุํ ฯ กุมาโร ปธานฆรํ คนฺตฺวา มหาธมฺมรกฺขิตตฺ-
เถรสฺเสว สนฺติเก ปพฺพชิ สทฺธึ ปุริสสตสหสฺเสน ฯ กุมารสฺส
ปน อนุปพฺพชิตกานํ คณนปริจฺเฉโท นตฺถิ ฯ กุมาโร รญฺโญ
จตุวสฺสาภิเสกกาเล ปพฺพชิโต ฯ อถ อญฺโญ รญฺโญ ภาคิเนยฺโย
สงฺฆมิตฺตาย สามิโก อคฺคิพฺรหฺมา นาม กุมาโร อตฺถิ ฯ
สงฺฆมิตฺตา ตสฺส เอกเมว ปุตฺตํ วิชายิ ฯ โสปิ ยุวราชา
ปพฺพชิโตติ สุตฺวา ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา อหมฺปิ เทว
ปพฺพชิสฺสามีติ ยาจิ ฯ ปพฺพช ตาตาติ จ รญฺญา อนุญฺญาโต
ตํ ทิวสเมว ปพฺพชิ ฯ เอวํ อนุปพฺพชิโต อุฬารวิภเวน ขตฺติย-
ชเนน รญฺโญ กนิฏฺฐภาตา ติสฺสตฺเถโรติ วิญฺเญยฺโย ฯ

โส ตํ อมจฺจํ ตถา วิปฏิปนฺนํ ทิสฺวา จินฺเตสิ น
ราชา เถเร มาเรตุํ ปหิเณยฺย อทฺธา อิมสฺเสเวตํ อมจฺจสฺส
ทุคฺคหิตํ ภวิสฺสตีติ คนฺตฺวา สยํ ตสฺส อาสนฺเน อาสเน
นิสีทิ ฯ โส เถรํ สญฺชานิตฺวา สตฺถํ นิปาเตตุํ อวิสหนฺโต
คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ อหํ เทว อุโปสถํ กาตุํ
อนิจฺฉนฺตานํ เอตฺตกานนฺนาม ภิกฺขูนํ สีสานิ ปาเตสึ อถ
อยฺยสฺส ติสฺสตฺเถรสฺส ปฏิปาฏิ สมฺปตฺตา กินฺติ กโรมีติ ฯ
ราชา สุตฺวาว อเร กิมฺปน ตฺวํ มยา ภิกฺขู ฆาเตตุํ
เปสิโตติ ตาวเทว สรีเร อุปฺปนฺนทาโห หุตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา
เถเร ภิกฺขู ปุจฺฉิ อยํ ภนฺเต อมจฺโจ มยา อนาณตฺโตว
เอวํ อกาสิ กสฺส นุโข อิมินา ปาเปน ภวิตพฺพนฺติ ฯ

เอกจฺเจ เถรา อยํ ตว วจเนน อกาสิ ตุยฺหเมตํ ปาปนฺติ
อาหํสุ ฯ เอกจฺเจ อุภินฺนมฺปิ โว เอตํ ปาปนฺติ อาหํสุ ฯ
เอกจฺเจ เอวมาหํสุ กึ ปน เต มหาราช อตฺถิ จิตฺตํ อยํ
คนฺตฺวา ภิกฺขู ฆาเตตูติ ฯ นตฺถิ ภนฺเต กุสลาธิปฺปาโย อหํ
เปเสสึ สมคฺโค ภิกฺขุสงฺโฆ อุโปสถํ กโรตูติ ฯ สเจ ตฺวํ
กุสลาธิปฺปาโย นตฺถิ ตุยฺหํ ปาปํ อมจฺจสฺเสเวตํ ปาปนฺติ ฯ
ราชา เทฺวฬฺหกชาโต อาห อตฺถิ นุโข ภนฺเต โกจิ ภิกฺขุ
มเมตํ เทฺวฬฺหกํ ฉินฺทิตฺวา สาสนํ ปคฺคเหตุํ สมตฺโถติ ฯ อตฺถิ
มหาราช โมคฺคลีปุตฺตติสฺสตฺเถโร นาม โส เต อิมํ เทฺวฬฺหกํ
ฉินฺทิตฺวา สาสนํ ปคฺคณฺหิตุํ สมตฺโถติ ฯ ราชา ตทเหว
จตฺตาโร ธมฺมกถิเก เอเกกํ ภิกฺขุสหสฺสปริวารํ จตฺตาโร จ
อมจฺเจ เอเกกปุริสสหสฺสปริวารํ (๑) เถรํ คณฺหิตฺวา อาคจฺฉถาติ
เปเสสิ ฯ

เต คนฺตฺวา ราชา ตุมฺเห ปกฺโกสตีติ อาหํสุ ฯ เถโร
น อาคญฺฉิ ฯ ทุติยมฺปิโข ราชา อฏฺฐ ธมฺมกถิเก อฏฺฐ
จ อมจฺเจ สหสฺสสหสฺสปริวาเรเยว เปเสสิ ราชา ภนฺเต
ปกฺโกสตีติ วตฺวา คณฺหิตฺวาว อาคจฺฉถาติ ฯ เต ตเถว
อาหํสุ ฯ ทุติยมฺปิโข เถโร นาคญฺฉิ ฯ ราชา เถเร ปุจฺฉิ
อหํ ภนฺเต ทฺวิกฺขตฺตุํ ปหิณึ กสฺมา เถโร นาคจฺฉตีติ ฯ
ราชา ปกฺโกสตีติ วุตฺตตฺตา มหาราช นาคจฺฉติ เอวํ ปน
วุตฺเต อาคจฺเฉยฺย สาสนํ ภนฺเต โอสีทติ อมฺหากํ สาสนํ
ปคฺคณฺหณตฺถาย สหายกา โหถาติ ฯ อถ ราชา ตถา วตฺวา
โสฬส ธมฺมกถิเก โสฬส จ อมจฺเจ สหสฺสสหสฺสปริวาเร
เปเสสิ ฯ ภิกฺขู ปุน ปฏิปุจฺฉิ มหลฺลโก นุโข ภนฺเต
เถโร ทหโร นุโขติ ฯ มหลฺลโก มหาราชาติ ฯ วยฺหํ วา
# ๑ ม. เอเกกภิกฺขุสหสฺสปริวาเร ๒. (เอเกกํ ปุริสสหสฺสปริวารํ ?) ฯ
# ม. เอเกกปุริสสหสฺปริวาเร ฯ
สิวิกํ วา อภิรุหิสฺสติ ภนฺเตติ ฯ นาภิรุหิสฺสติ มหาราชาติ ฯ
กุหึ ภนฺเต เถโร วสตีติ ฯ อุปริ คงฺคาย มหาราชาติ ฯ
ราชา อาห เตนหิ ภเณ นาวาสงฺฆาฏํ พนฺธิตฺวา ตตฺเถว
เถรํ นิสีทาเปตฺวา ทฺวีสุปิ ตีเรสุ อารกฺขํ สํวิธาย เถรํ
อาเนถาติ ฯ ภิกฺขู จ อมจฺจา จ เถรสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา
รญฺโญ สาสนํ อาโรเจสุํ ฯ
เถโร สุตฺวา ยํ โข อหํ มูลโต ปฏฺฐาย สาสนํ
ปคฺคณฺหิสฺสามีติ ปพฺพชิโตมฺหิ อยํ ทานิ เม โส กาโล
อนุปฺปตฺโตติ จมฺมขณฺฑํ คเหตฺวา อุฏฺฐหิ ฯ

อถ เถโร เสฺว ปาฏลิปุตฺตํ สมฺปาปุณิสฺสตีติ รตฺติภาเค ราชา สุปินํ อทฺทส ฯ
เอวรูโป สุปิโน อโหสิ สพฺพเสโต หตฺถินาโค อาคนฺตฺวา
ราชานํ สีสโต ปฏฺฐาย ปรามสิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถ อคฺคเหสิ (๑) ฯ
ปุนทิวเส ราชา สุปินชฺฌายเก ปุจฺฉิ มยา เอวรูโป สุปิโน
ทิฏฺโฐ กึ เม ภวิสฺสตีติ ฯ เอโก ตํ มหาราช สมณนาโค
ทกฺขิณหตฺเถ คณฺหิสฺสตีติ ฯ อถ ราชา ตาวเทว เถโร อาคโตติ
สุตฺวา คงฺคาตีรํ คนฺตฺวา นทึ โอตริตฺวา อพฺภุคฺคจฺฉนฺโต
ชานุมตฺเต อุทเก เถรํ สมฺปาปุณิตฺวา เถรสฺส นาวาโต
โอตรนฺตสฺส หตฺถํ อทาสิ ฯ เถโร ราชานํ ทกฺขิณหตฺเถ
อคฺคเหสิ ฯ

ตํ ทิสฺวา อสิคฺคาหา เถรสฺส สีสมฺปาเตสฺสามาติ
# ๑. ม. อคฺคเหสีติ ฯ
โกสโต อสึ อพฺพาหึสุ ฯ กสฺมา ฯ เอตํ กิร จาริตฺตํ
ราชกุเลสุ โย ราชานํ หตฺเถ คณฺหาติ ตสฺส อสินา
สีสมฺปาเตตพฺพนฺติ ฯ ราชา ฉายํเยว ทิสฺวา อาห ปุพฺเพปิ
อหํ ภิกฺขูสุ วิรุทฺธการณา อสฺสาทํ น วินฺทามิ มา โข
เถเร วิรุชฺฌิตฺถาติ ฯ เถโร ปน กสฺมา ราชานํ หตฺเถ
อคฺคเหสีติ ฯ ยสฺมา รญฺญา ปญฺหํ ปุจฺฉนตฺถาย ปกฺโกสาปิโต
ตสฺมา อนฺเตวาสิโก เม อยนฺติ อคฺคเหสิ ฯ

ราชา เถรํ อตฺตโน อุยฺยานํ เนตฺวา พาหิรโต ติกฺขตฺตุํ
ปริวาราเปตฺวา อารกฺขํ ฐเปตฺวา สยเมว เถรสฺส ปาเท
โธวิตฺวา เตเลน มกฺเขตฺวา เถรสฺส สนฺติเก นิสีทิตฺวา ปฏิพโล
นุโข เถโร มม กงฺขํ ฉินฺทิตฺวา อุปฺปนฺนํ อธิกรณํ
วูปสเมตฺวา สาสนํ ปคฺคณฺหิตุนฺติ วีมํสนตฺถาย อหํ ภนฺเต
เอกํ ปาฏิหาริยํ ทฏฺฐุกาโมติ อาห ฯ กตรํ ปาฏิหาริยํ
ทฏฺฐุกาโมสิ มหาราชาติ ฯ ปฐวีกมฺปนํ ทฏฺฐุกาโม ภนฺเตติ ฯ
สกลํ ปฐวีกมฺปนํ ทฏฺฐุกาโมสิ มหาราช ปเทสปฐวีกมฺปนนฺติ ฯ
กตรํ ปเนตฺถ ภนฺเต ทุกฺกรนฺติ ฯ กินฺนุโข มหาราช
กํสปาติยา อุทกปุณฺณาย สพฺพํ อุทกํ กมฺเปตุํ ทุกฺกรํ อุทาหุ
อุปฑฺฒนฺติ ฯ อุปฑฺฒํ ภนฺเตติ ฯ เอวเมว โข มหาราช
ปเทสปฐวีกมฺปนํ ทุกฺกรนฺติ ฯ เตนหิ ภนฺเต ปเทสปฐวีกมฺปนํ
# ๑. ม. วิรทฺธการณา ฯ ๒. ม. วิรชฺฌิตฺถาติ ฯ
ปสฺสิสฺสามีติ ฯ เตนหิ มหาราช สมนฺตโต โยชเน
โยชเน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอเกน จกฺเกน สีมํ อกฺกมิตฺวา รโถ
ติฏฺฐตุ ทกฺขิณาย ทิสาย ทฺวีหิ ปาเทหิ สีมํ อกฺกมิตฺวา อสฺโส
ติฏฺฐตุ ปจฺฉิมาย ทิสาย เอเกน ปาเทน สีมํ อกฺกมิตฺวา
ปุริโส ติฏฺฐตุ อุตฺตราย ทิสาย อุปฑฺฒภาเคน อกฺกมิตฺวา
เอกา อุทกปาตี ติฏฺฐตูติ ฯ ราชา ตถา การาเปสิ ฯ