เอาแต่พุทธพจน์ไม่เอาอรรถกถาเลย อันนี้เรียกว่า สุดโต่ง

สุดโต่งมีอยู่ 2 อย่าง หย่อนเกินไป (เรียกว่าขาดปัญญาในคำสอน) หรือ ตึงเกินไป (เรียกว่าทำเกินคำสอน) ทั้งสองอย่างนี้ล้วนแต่นอกคำสอน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสุดสองอย่างนี้ อันบรรพชิตไม่ควรเสพ ส่วนสุดสองอย่างนั้นเป็นไฉน คือ การประกอบตนให้พัวพันด้วยกามสุขในกามทั้งหลาย เป็นของเลว เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ประเสริฐไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ๑ การประกอบความลำบากแก่ตน เป็นทุกข์ ไม่ประเสริฐ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ๑ ข้อปฏิบัติอัน เป็นสายกลาง ไม่เข้าไปใกล้ส่วนสุด ๒ อย่างเหล่านั้น...

เอาแต่พุทธพจน์ไม่เอาอรรถกถา เป็นสุดโต่งไปในแนว ทำเกินคำสอน เหมือนกันกับกรณีพระเทวทัตที่ไปทูลขอวัตถุ 5 ประการ แต่พระพุทธเจ้าไม่อนุญาต เพราะท่านไม่ได้สอน คือ จะทำเกินที่ท่านสอน เช่นเดียวกันกับเอาแต่พุทธพจน์ไม่เอาอรรถกถา ก็เหมือนกัน พระพุทธเจ้าก็ไม่ได้สอน ไม่ได้ตรัสว่า ไม่ให้เอาคำของสาวก ฉะนั้น จีงเป็นสุดโต่ง ถ้าประกาศว่าไม่เอาคำสาวกแต่ก็อธิบายเอาพจน์ตนเอง เป็นโกหก แต่พระเทวทัตท่านก็ไม่ได้โกหกนะ คือ ทำผิดก็ทำผิดไปเลย ไม่ได้ไปโกหกแบบนั้น

บุคคลสุดโต่งประเภทนี้ จะออกไปในแนว ชูตนเองขึ้น และมีข้อเสียอีกอย่างคือ จะยึดตัวหนังสือ แต่เนื้อความไม่ได้ และจะทำตัวไม่เป็นแบบอย่าง จะถูกจับผิดเยอะมาก ระวัง ผลของการชูตนเองขึ้นแบบไม่ถูก มีพระเทวทัตเป็นตัวอย่างให้เห็นแล้ว

ถ้าเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วกราบทูลขอว่า ขอให้พระองค์เท่านั้นเทศน์ ไม่ให้สาวกเทศน์ เพราะเกรงว่ามันจะผิด แล้วให้ฟังแต่คำพระพุทธเจ้าเท่านั้น ไม่ให้ฟังคำของสาวก แม้สัทธิวิหาริกก็ไม่ให้ฟังคำของอุปัชฌายะ แล้วให้ข้าพระองค์เท่านั้นเป็นผู้อธิบายคำของพระองค์เอง ใครพอจะเดาออกไหม ถ้าเข้าไปพูดแบบนี้ พระพุทธเจ้าจะตรัสตอบว่ายังไง ?

...ถวายบังคมนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง แล้วกราบทูลว่าพระพุทธเจ้า บัดนี้ ภิกษุทั้งหลายต่างชื่อ ต่างโคตร ต่างชาติ ต่างสกุลกันเข้ามาบวช พวกเธอจะทำพระพุทธวจนะให้ผิดเพี้ยนจากภาษาเดิม มิฉะนั้นข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจะขอยกพระพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤต ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า มิฉะนั้น ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจะยกพระพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤตดังนี้เล่า ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย การกระทำของพวกเธอนั่น ไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงยกพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤต รูปโดยกขึ้น ต้องอาบัติทุกกฏ....

ภิกษุสองรูปนี้เข้าไปทูลขอให้ยกพระพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤต (คือให้มีข้อจำกัดด้านภาษา) ยังไม่ได้เลย คล้ายๆกันเลย คือ ให้เอาแต่อันนี้ ไม่ให้เอาอันนี้

กระทู้เกี่ยวข้อง :  #บุคคลสุดโต่ง ไม่เข้าใจคำว่าสุดโต่ง แล้วก็ไปกล่าวตู่ผู้ที่ไม่กราบรูปปั้นว่าสุดโต่ง  #เอาแต่ฎีกาและอรรถกถาโดยไม่เทียบมาใส่คำของพระศาสดาว่าสอดคล้องหรือไม่ ก็เรียกว่า สุดโต่ง