อรูปสมาบัติไม่ได้ทำให้รูปหายไป อรูปพรหมมีรูป
08/12/2025 19:13:37[๕๐๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราหวังเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ มีอารมณ์ว่า อากาศไม่มีที่สุด เพราะล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆสัญญา ไม่ใส่ใจถึงนานัตตสัญญา โดยประการทั้งปวงอยู่ได้เท่าใด แม้กัสสปก็หวังเข้าถึงอากาสานัญจายตนะมีอารมณ์ว่า อากาศไม่มีที่สุด เพราะล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆสัญญา ไม่ใส่ใจนานัตตสัญญาอยู่ได้เท่านั้นเหมือนกัน ฯ
อรูปพรหม คือ ผู้มีรูปสัญญาอันผ่านไปแล้ว "...รูปสญฺญา วิภูตา โหนฺติ วิภาวิตา อติกฺกนฺตา สมติกฺกนฺตา วีติวตฺตาติ วิภูตรูปสญฺญิสฺส ฯ..." / "...rūpasaññā vibhūtā honti vibhāvitā atikkantā samatikkantā vītivattāti vibhūtarūpasaññissa..."
...คำว่า ผู้มีรูปสัญญาอันผ่านไปแล้ว ความว่า รูปสัญญาของบุคคลผู้ได้อรูปสมาบัติ ๔ เป็นสัญญาผ่านไปแล้ว หายไปแล้ว ล่วงไปแล้ว เลยไปแล้ว เป็นไปล่วงแล้ว เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า ผู้มีรูปสัญญาอันผ่านไปแล้ว
พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า อากาสานัญจายตนธาตุอาศัยรูปจึงปรากฏได้ ล้วนแต่เกิดจากเหตุปัจจัย "รูปํ ปฏิจฺจ ปญฺญายติ" / "rūpaṁ paṭicca paññāyati" ทีนี้ถ้าไม่มีรูปเป็นปัจจัย มันจะเป็นไปได้ยังไง?
ดูกรภิกษุ อาภาธาตุอาศัยความมืดจึงปรากฏได้ สุภาธาตุอาศัยความไม่งามจึงปรากฏได้ อากาสานัญจายตนธาตุอาศัยรูปจึงปรากฏได้ วิญญาณัญจายตนธาตุอาศัยอากาสานัญจายตนะจึงปรากฏได้อากิญจัญญายตนธาตุอาศัยวิญญาณัญจายตนะจึงปรากฏได้ เนวสัญญานาสัญญายตนธาตุอาศัยอากิญจัญญายตนะจึงปรากฏได้ สัญญาเวทยิตนิโรธธาตุอาศัยนิโรธจึงปรากฏได้ ฯ
สมาบัติไม่ได้ทำให้ขันธ์หายไป ไม่ใช่ว่านั่งเข้าสมาบัติอยู่ดีๆแล้วตัวหายไป ไม่ใช่ ถ้ามันตั้งนามรูปขึ้นมาแล้ว ไม่มีทางที่จะทำให้มันหายไปได้ ไม่เว้นแม้แต่ชาติเดียวที่จะเว้นจากมัน มีเพียงวิธีเดียวเท่านั้น ที่จะทำให้มันไม่มีอีกต่อไป นั่นก็คือ ดับกิเลสก่อนแล้วขันธ์จึงดับ แต่อรูปพรหมยังไม่ได้ดับกิเลสเลย รูปจะมาดับก่อน เป็นไปไม่ได้ อรูปพรหมแค่ข่มไว้ ไม่เหมือนพระอรหันต์ที่ละได้แบบสมุทเฉทประหาร