พุทธ หรือ พุทธะ คือ ความรู้ จะอยู่นอกกายผู้ที่เป็นพระพุทธเจ้า ไม่ใช่อันเดียวกันกับตัวท่าน แม้พระพุทธเจ้าจะปรินิพพานไปแล้วก็ตาม แต่ความรู้อันนี้ยังมีอยู่ รอให้มีผู้รู้มาตรัสรู้ ฉะนั้น ท่านให้พึ่งความรู้ ไม่ได้ให้พึ่งตัวท่าน ท่านให้พึ่งอันที่อยู่ตรงกลาง เพราะพระพุทธเจ้าเคารพธรรมที่ตรัสรู้

สิ่งที่พระพุทธเจ้ารู้ แต่ไม่ได้เอามาบอกมีมาก ความรู้อันนั้นทั้งหมดเรียกว่า พุทธะ

พระพุทธเจ้าเอาส่วนที่เป็นใจรู้ เรียกว่า ผู้รู้ สอดคล้องกับที่ตรัสไว้ว่า "ด้วยใจของเรา" ท่านเอาใจรู้ รู้ด้วยใจ ท่านไม่ได้เอาเนื้อ เอาหนัง หรือ กระดูก เป็นตัวรู้ แต่ชาติเขตก็หมายรวมเอาตัวท่านด้วยนั่นแหละ เพราะเขาทำบุญกับเนื้อนาบุญของโลกเขาก็ทำบุญกับขันธ์ของท่าน แต่ว่าท่านเอาใจเป็นตัวรู้ ท่านประสงค์จะรู้สิ่งไหนท่านก็รู้พร้อมๆกับที่ท่านประสงค์จะรู้ ท่านไม่ประสงค์ ท่านก็ไม่รู้ (แต่ไม่ได้หมายความว่าท่านไม่รู้)

จะเห็นได้ว่า แม้แต่รูปท่านยังไม่ใช่ส่วนที่เป็นตัวรู้เลย และส่วนที่เป็นความรู้ก็อีกอย่างหนึ่ง แต่คนสมัยนี้กลับเถียงให้ได้สร้าง ให้ได้กราบรูปปั้น เข้าใจว่ารูปปั้นคือตัวแทน ยังห่างไกลมากจากธรรมวินัยนี้