พุทธธรรมสงฆ์


ในธรรมวินัยนี้ ก่อนเที่ยงฉันครั้งเดียว ไม่ใช่ฉันหลายครั้ง

👉 ก่อนเที่ยง พูดถึงสิกขาบทที่เกี่ยวกับจำนวนครั้งของการกิน (มุ่งครั้ง คือ ก่อนเที่ยงฉันหนึ่งครั้ง ไม่ใช่ฉันหลายครั้งในหนึ่งกาล)

👉 เลยเที่ยงไป พูดถึงสิกขาบทที่เกี่ยวกับกาล (มุ่งกาล คือ วิกาลโภชนาสิกขาบท เพราะแม้แต่ครั้งเดียวก็ฉันไม่ได้)

"...เอโก อาวสถปิณฺโฑ ภุญฺชิตพฺโพ..." / "...eko āvasathapiṇḍo bhuñjitabbo..."

ภิกษุพึงฉันอาหารในโรงทานได้ครั้งหนึ่ง ถ้าฉันยิ่งกว่านั้น เป็นปาจิตตีย์

"...ปรมฺปรโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ..." / "...paramparabhojane pācittiyanti..."

เป็นปาจิตตีย์ เพราะโภชนะทีหลัง

"...โย ปน ภิกฺขุ ภุตฺตาวี ปวาริโต ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ขาเทยฺย วา ภุญฺเชยฺย วา ปาจิตฺติยนฺติ..." / "...yo pana bhikkhu bhuttāvī pavārito khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā pācittiyanti..."

อนึ่ง ภิกษุใดฉันเสร็จ ห้ามภัตแล้ว เคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ซึ่งของเคี้ยวก็ดี ซึ่งของฉันก็ดี เป็นปาจิตตีย์

"...อหํ โข ภิกฺขเว เอกาสนโภชนํ ภุญฺชามิ เอกาสนโภชนํ..." / "...ahaṁ kho bhikkhave ekāsanabhojanaṁ bhuñjāmi..." พระองค์ฉันครั้งเดียว (เอกาสนโภชนํ) ย่อมแนะนำให้สาวกฉันครั้งเดียว สอดคล้องกับสิกขาบทข้างต้น

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราฉันอาหารในเวลาก่อนภัตครั้งเดียว เมื่อเราฉันอาหารในเวลาก่อนภัตครั้งเดียว ย่อมรู้สึกคุณ คือความเป็นผู้มีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง กายเบา มีกำลัง และอยู่สำราญ ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้เธอทั้งหลายจงมา จงฉันอาหารในเวลาก่อนภัตครั้งเดียวเถิด...

ทำไมไม่บัญญัติข้อเดียวรวดว่าก่อนเที่ยงฉันแค่ครั้งเดียว? ไม่ได้ เพราะเรื่องไม่เกิด ตถาคตจะไม่บัญญัติวินัย ถ้าพระองค์บัญญัติแยกแบบนี้ หมายความว่า มันมีกรณีต่างกัน ถ้าเหมือนกันจะไม่บัญญัติช้ำ ถึงแม้ว่าจะต่างแค่กรณี แต่ไม่ต่างโดยความหมาย คือ มุ่งให้ฉันแค่ครั้งเดียวหมดเลย จะฉันเกินหนึ่งครั้งได้ ก็ต้องให้สอดคล้องกับข้ออนุโลมตามอนุบัญญัติ

และอนุบัญญัติ ก็เป็นข้ออนุญาตเฉพาะอาพาธ เฉพาะสมัย ไม่ใช่ข้อปกติ จะฉันเกินหนึ่งครั้งโดยปกติ โดยไม่สอดคล้องกับพระวินัย ไม่ได้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ฉะนั้น อรรถกถาที่อธิบายว่า แม้จะฉันสัก 10 ครั้ง ในเวลาภายในเที่ยงวัน ก็เป็นผู้ชื่อว่าฉันหนเดียว จึงไม่สอดคล้อง ใครจะพูดไปไหนก็ตามนะ ในธรรมวินัยนี้ ก่อนเที่ยงคือฉันครั้งเดียว ไม่ใช่ฉันหลายครั้ง

[อธิบายข้อที่ทรงอนุญาตไว้เฉพาะ ๗ อย่าง] ก็ข้อที่ชื่อว่าทรงอนุญาตเฉพาะ มี ๗ อย่าง คือ อนุญาตเฉพาะอาพาธ ๑ เฉพาะบุคคล ๑ เฉพาะกาล ๑ เฉพาะสมัย ๑ เฉพาะประเทศ ๑
เฉพาะมันเปลว ๑ เฉพาะเภสัช ๑