[๓๐๑] ๔. อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจาร-
มัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ วัตถุ ปุเรชาตะ ได้แก่
หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
วิจาร ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย.
[๓๐๒] ๕. อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจาร-
ธรรม และ อวิตักกวิจารมัตตธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตะ และ วัตถุปุเรชาตะ
ที่เป็น อารัมมณปุเรชาตะ ได้แก่
บุคคลพิจารณาเห็นจักษุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็น
อนัตตาแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักษุนั้น ขันธ์ทั้งหลาย
ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก ย่อมเกิดขึ้น.
โสตะ ฯลฯ ฆานะ ชิวหา กาย รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ฯลฯ
บุคคลพิจารณาเห็นหทยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัต-
ตาแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภโสตะเป็นต้นนั้น ขันธ์
ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก ย่อมเกิดขึ้น.
ที่เป็น วัตถุปุเรชาตะ ได้แก่
หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
วิตก ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย.